Soạn bài Quang Trung đại phá quân Thanh Cánh diều Ngữ văn lớp 8 trang 56 sách Cánh diều tập 2

Download.vn sẽ cung cấp tài liệu Soạn văn 8: Quang Trung đại phá quân Thanh, hướng dẫn chuẩn bị bài.

Tài liệu này có thể giúp học sinh lớp 8 chuẩn bị bài nhanh chóng và đầy đủ. Mời tham khảo chi tiết ngay dưới đây.

1. Soạn bài Quang Trung đại phá quân Thanh siêu ngắn

Câu 1. Văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh kể về những sự kiện gì? Các sự kiện ấy liên quan đến những tuyến nhân vật nào?

Hướng dẫn giải:

- Sự kiện: Tôn Sĩ Nghị bắt nạt triều đình vua Lê; Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế đem quân đánh tan quân Thanh; Vua Lê cùng một số triều thần chạy trốn

- Các sự kiện ấy liên quan đến những tuyến nhân vật: phản diện và chính diện

Câu 2. Đặt tên và nêu nội dung chính của mỗi phần trong đoạn trích.

Hướng dẫn giải:

• Phần 1: Quân Thanh chiếm thành Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế đem quân đi đánh quân Thanh
• Phần 2: Quang Trung đại phá quân Thanh
• Phần 3: sự đại bại của quân Thanh, sự thảm hại của vua tôi Lê Chiêu Thống

Câu 3. Phân tích một số chi tiết trong văn bản để làm rõ đặc điểm tính cách của hai nhân vật Quang Trung và Lê Chiêu Thống.

Hướng dẫn giải:

- Vua Quang Trung: trí tuệ sáng suốt, có tầm nhìn xa trông rộng, bĩnh tĩnh, quyết đoán, ý chí kiên cường, biết trọng nhân tài và tài dùng binh như thần

- Hình ảnh vua Lê Chiêu Thống: nhát gan, bất tài, vô dụng

Câu 4. Hãy làm sáng tỏ đặc điểm của một truyện lịch sử có cốt truyện đa tuyến qua đoạn trích (chú ý các yếu tố nhân vật và sự kiện chính).

Hướng dẫn giải:

- Sự kiện: quân Thanh sang xâm lược đến việc Nguyễn Huệ lên ngôi vua dẫn quân đánh bại quân Thanh, vua Lê Chiêu Thống và quần thần tháo chạy

- Nhân vật: tái hiện những diễn biến phức tạp của nhiều nhân vật khác nhau:

Câu 5. Theo em, qua đoạn trích, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Thông điệp ấy có giá trị với cuộc sống hôm nay như thế nào?

Hướng dẫn giải:

- Thông điệp: tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ dân tộc.

- Giá trị quan trọng với cuộc sống hôm nay: nhắc nhở về lòng yêu nước, bảo vệ Tổ quốc,...

Câu 6. Để viết bài giới thiệu về nhân vật Quang Trung trong văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh, em sẽ nêu những ý chính nào?

Hướng dẫn giải:

Những ý chính: lai lịch, hành động, phẩm chất,....

2. Soạn bài Quang Trung đại phá quân Thanh chi tiết

2.1 Chuẩn bị

- Đoạn trích viết về sự kiện Quang Trung đại phá Quân Thanh.

- Chủ đề, tư tưởng: Hoàng Lê nhất thống chí đã tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng áo vải Quang Trung qua chiến công đại phá quân Thanh cũng như sự thất bại thảm hại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống.

- Đặc điểm hình thức nổi bật của truyện: lối kể chuyện xen với miêu tả, những đoạn đối thoại… giúp cho câu chuyện trở nên chân thực, sống động.

- Ngô Gia Văn Phái là một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Trong đó có hai tác giả chính là Ngô Thì Chí (1753 - 1788) làm quan thời Lê Chiêu Thống và Ngô Thì Du (1772 - 1840) làm quan dưới triều nhà Nguyễn.

2.2 Đọc hiểu

Câu 1. Phần 1 kể về tuyến nhân vật nào?

Hướng dẫn giải:

Phần 1 kể về tuyến nhân vật phản diện: Tôn Sĩ Nghị.

Câu 2. Tóm tắt ý chính lời dụ của Quang Trung.

Hướng dẫn giải:

Lên án tội ác của giặc, khơi gợi lòng yêu nước của binh sĩ, kêu gọi đánh giặc.

Câu 3. Ý nào trong lời của Quang Trung thể hiện tầm nhìn, biết "lo xa"?

Hướng dẫn giải:

• Chúng là nước lớn gấp mười nước mình, sau khi bị thua một trận, ắt lấy làm thẹn mà lo mưu báo thù.
• Chờ mười năm nữa, cho ta được yên ổn mà nuôi dưỡng lực lượng, bấy giờ nước giàu quân mạnh, thì ta có sợ gì chúng?

Câu 4. Cách đánh của Quang Trung có gì đặc biệt?

Hướng dẫn giải:

• Chiến lược hành quân thần tốc, đảm bảo yếu tố bất ngờ
• Khả năng đánh đồn giặc chớp nhoáng, khiến giặc không kịp trở tay.
• Quang Trung có những trận chiến sòng phẳng với quân Thanh, đánh theo lối tổng tấn công, chứ không du kích như các triều đại trước đây.

Câu 5. Phần 3 có thể coi là một tuyến truyện không? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

Phần 3 có thể coi là một tuyến truyện. Vì nội dung đề cập đến nhân vật Tôn Sĩ Nghị và vua Lê Chiêu Thống.

2.3 Trả lời câu hỏi

Câu 1. Văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh kể về những sự kiện gì? Các sự kiện ấy liên quan đến những tuyến nhân vật nào?

Hướng dẫn giải:

- Văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh kể về những sự kiện:

• Tướng giặc Tôn Sĩ Nghị hống hách, bắt nạt triều đình vua Lê
• Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế (hiệu là Quang Trung) rồi đem quân thần tốc ra Bắc đánh tan quân Thanh
• Vua Lê cùng một số triều thần chạy trốn lên biên giới phía bắc

- Các sự kiện ấy liên quan đến những tuyến nhân vật:

• Phản diện: Tôn Sĩ Nghị, Lê Chiêu Thống
• Chính diện: Quang Trung

Câu 2. Đặt tên và nêu nội dung chính của mỗi phần trong đoạn trích.

Hướng dẫn giải:

• Phần 1. Từ đầu đến “vào ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788)".: quân Thanh chiếm thành Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế đem quân đi đánh quân Thanh.
• Phần 2. Tiếp theo đến “vua Quang Trung tiến binh đến Thăng Lăng, rồi kéo vào thành”: cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng vang dội của Quang Trung.
• Phần 3. Còn lại: sự đại bại của quân Thanh và sự thảm hại của vua tôi Lê. Chiêu Thống.

Câu 3. Phân tích một số chi tiết trong văn bản để làm rõ đặc điểm tính cách của hai nhân vật Quang Trung và Lê Chiêu Thống.

Hướng dẫn giải:

* Quang Trung:

- Con người hành động mạnh mẽ, quyết liệt:

• Chỉ trong vòng một tháng khi quân Thanh chiếm kinh thành Thăng Long đã cho chuẩn bị mọi mặt cho cuộc tiến quân ra Bắc.
• Tế cáo trời đất, lên ngôi hoàng đế và đổi niên hiệu là Quang Trung.
• Sau khi lên ngôi hoàng đế, ngay lập tức tự mình đốc suất đại bình, cả thủy lẫn bộ cùng tiến quân ra Bắc.
• Cho tuyển mộ quân lính ở Nghệ An, mở cuộc duyệt binh lớn và tổ chức lại hàng ngũ đội quân.
• Đích thân cưỡi voi ra doanh yên ủi quân lính…

- Là người có trí tuệ sáng suốt, có tầm nhìn xa trông rộng:

• Nhận định được tình hình của ta và địch, đưa ra những quyết định quan trọng.
• Sáng suốt và nhạy bén trong việc xét đoán và dùng người. Ông biết khen chê đúng người đúng việc.
• Bĩnh tĩnh, quyết đoán: “Khi nghe tin quân Thanh đã vào Thăng Long, ông không hề lo lắng”. “Ở Tam Điệp, Quang Trung phỏng đoán chính xác tình hình và đánh giá đúng chính sách của Ngô Thì Nhậm”

- Có ý chí kiên cường, biết trọng nhân tài và tài dùng binh như thần:

• Trước khi xuất quân, tính toán mọi sách lược và tin chắc vào thắng lợi chỉ trong vòng mười ngày, hẹn với quân sĩ ngày mồng 7 năm mới thì vào Thăng Long mời tiệc ăn mừng.
• “Ở Tam Điệp, Quang Trung phỏng đoán chính xác tình hình và đánh giá đúng sách lược của Ngô Thì Nhậm”.
• Trong trận chiến: Quang Trung liên tiếp điều binh, khiển tướng và sử dụng những sách lược đã chuẩn bị trước để đánh bại quân Thanh.

=> Như vậy, hình ảnh Quang Trung hiện lên trong Hoàng Lê nhất thống chí là một vị anh hùng dũng cảm, mưu lược cũng như biết thu phục lòng người và trở thành linh hồn của trận chiến.

* Lê Chiêu Thống:

• Chịu chung số phận với bọn cướp nước, thậm chí còn ê chề nhục nhã hơn.
• “Vua Lê ở trong điện nghe tin có biến vội vã cùng bọn Lê Quýnh, Trịnh Hiến đưa thái hậu ra ngoài…”
• Đặc biệt là cuộc gặp gỡ của vua Lê và chủ tướng quân Thanh - Tôn Sĩ Nghị: “cùng nhìn nhau than thở, oán giận chảy nước mắt’.

=> Nhát gan, bất tài và tình cảnh khốn cùng của kẻ bán nước.

Câu 4. Hãy làm sáng tỏ đặc điểm của một truyện lịch sử có cốt truyện đa tuyến qua đoạn trích (chú ý các yếu tố nhân vật và sự kiện chính).

Hướng dẫn giải:

- Sự kiện: Từ việc quân Thanh sang xâm lược đến việc Nguyễn Huệ lên ngôi vua dẫn quân đánh bại quân Thanh, vua Lê Chiêu Thống và quần thần tháo chạy

- Nhân vật: tái hiện những diễn biến phức tạp của nhiều nhân vật khác nhau:

• Suy nghĩ, tâm trạng của nhân vật Tôn Sĩ Nghị
• Các cảm xúc, suy nghĩ, hành động của Quang Trung
• Diễn biến tâm trạng, cảm xúc, hành động của vua Lê Chiêu Thống

Câu 5. Theo em, qua đoạn trích, tác giả muốn gửi gắm đến người đọc thông điệp gì? Thông điệp ấy có giá trị với cuộc sống hôm nay như thế nào?

Hướng dẫn giải:

- Thông điệp: tinh thần yêu nước, ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền lãnh thổ dân tộc.

- Thông điệp có giá trị quan trọng với cuộc sống hôm nay: nhắc nhở thế hệ hôm nay cần phát huy và giữ gìn truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.

Câu 6. Để viết bài giới thiệu về nhân vật Quang Trung trong văn bản Quang Trung đại phá quân Thanh, em sẽ nêu những ý chính nào?

Hướng dẫn giải:

- Về lai lịch: tên tuổi, quê quán

- Phẩm chất tốt đẹp

- Những chiến công tiêu biểu

3. Tác giả - Tác phẩm Quang Trung đại phá quân Thanh

3.1 Tác giả

- Ngô Gia Văn Phái là một nhóm tác giả thuộc dòng họ Ngô Thì, ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội).

- Trong đó có hai tác giả chính là Ngô Thì Chí (1753 - 1788) làm quan thời Lê Chiêu Thống và Ngô Thì Du (1772 - 1840) làm quan dưới triều nhà Nguyễn.

3.2 Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

- Tác phẩm viết bằng chữ Hán ghi chép về sự thống nhất của vương triều nhà Lê vào thời điểm Tây Sơn diệt Trịnh, trả lại Bắc Hà cho vua Lê.

- Không chỉ dừng lại ở sự thống nhất vương triều nhà Lê mà còn biết tiếp, tái hiện một giai đoạn lịch sử đầy biến động của xã hội phong kiến Việt Nam vào khoảng ba mươi năm cuối thế kỉ XVIII và mấy năm đầu thế kỉ XX.

b. Bố cục

Gồm 3 phần:

• Phần 1. Từ đầu đến “vào ngày 25 tháng Chạp năm Mậu Thân (1788)”: quân Thanh chiếm thành Thăng Long, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế đem quân đi đánh quân Thanh.
• Phần 2. Tiếp theo đến “vua Quang Trung tiến binh đến Thăng Lăng, rồi kéo vào thành”: cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng vang dội của Quang Trung.
• Phần 3. Còn lại: sự đại bại của quân Thanh và sự thảm hại của vua tôi Lê. Chiêu Thống.

c. Tóm tắt

Lo sợ quân Tây Sơn kéo quân ra Bắc để bắt Vũ Văn Nhậm, vua Lê Chiêu Thống cầu cứu quân Thanh. Triều đình nhà Thanh nhân cơ hội đó kéo quân sang với mong muốn thôn tính nước ta. Được tin, Quang Trung bàn bạc với tướng sĩ, chuẩn bị kế sách tiến đánh quân Thanh.

Quang Trung mở tiệc khao quân, chia quân thành 5 đạo, thân hành cầm quân ra trận, tối 30 tết lên đường, hẹn ngày mồng 7 tết sẽ mở tiệc ăn mừng thắng lợi ở kinh thành Thăng Long. Quân Tây Sơn ra đến sông Gián, quân giặc trấn thủ ở đó tan vỡ, toán quân Thanh đi do thám bị bắt sống hết. Nửa đêm mùng 3 tết Kỷ Dậu (1789), vua Quang Trung tới Hà Hồi, Thượng Phúc, lặng lẽ vây kín thành. Quân giặc bấy giờ mới biết, rụng rời sợ hãi xin hàng.

Tờ mờ sáng mùng 5 Tết, nghĩa quân tiến đánh đồn Ngọc Hồi. Quân Thanh không chống cự nổi, bỏ chạy toán loạn. Tướng giặc là Sầm Nghi Đống phải thắt cổ tự vẫn. Giữa trưa hôm ấy, nghĩa quân đã tiến đánh thành Thăng Long. Tổng đốc của giặc là Tôn Sĩ Nghị nghe tin cấp báo liền tìm cách trốn về nước. Vua Lê đang ở trong điện, nghe tin vội vã cùng tùy tùng đưa Thái Hậu ra ngoài thì gặp Tôn Sĩ Nghị cũng đang chạy trốn trong tình cảnh thê thảm. Nghĩa quân Tây Sơn đại thắng trước quân Thanh.

d. Tổng kết

- Nội dung: Hoàng Lê nhất thống chí đã tái hiện chân thực hình ảnh người anh hùng áo vải Quang Trung qua chiến công đại phá quân Thanh cũng như sự thất bại thảm hại của quân tướng nhà Thanh và số phận bi đát của vua tôi Lê Chiêu Thống.

- Nghệ thuật: lối kể chuyện xen với miêu tả, những đoạn đối thoại… giúp cho câu chuyện trở nên chân thực, sống động.