Hỗ trợ tư vấn
Tư vấn - Giải đáp - Hỗ trợ đặt tài liệu
Mua gói Pro để tải file trên Download.vn (không bao gồm tài liệu cao cấp) và trải nghiệm website không quảng cáo
Tìm hiểu thêm »Phân tích tình huống truyện Chữ người tử tù của Nguyễn Tuân giúp các bạn học sinh có thêm nhiều tư liệu tham khảo khi học tác phẩm.
Qua đó, các em sẽ hiểu rõ hơn về tình huống truyện độc đáo, mối quan hệ giữa Huấn Cao và viên quản ngục, cũng như ý nghĩa của cảnh cho chữ trong tác phẩm.
a. Mở bài
b. Thân bài
* Tình huống truyện được xây dựng trên một cuộc gặp gỡ đặc biệt
- Huấn Cao: tử tù, người bị giam cầm, chuẩn bị chịu án.
- Viên quản ngục: người quản lí nhà tù, đại diện cho bộ máy cai trị.
=> Tình huống tạo nên nghịch cảnh đầy éo le nhưng giàu ý nghĩa.
* Tình huống truyện được đẩy lên cao trào bởi sự đối lập
- Về địa vị: Tử tù - Quản ngục
- Về hoàn cảnh: Người sắp chết - Người đang sống
- Về quyền lực: Người bị giam cầm - Người có quyền giam giữ
- Nhưng trong lĩnh vực của cái đẹp và nghệ thuật, vị thế lại thay đổi: Huấn Cao – người tử tù – trở thành người ban phát cái đẹp; Viên quản ngục – người có quyền lực trong nhà tù – lại trở thành người cung kính đón nhận cái đẹp.
=> Chính nghịch cảnh ấy làm cho cuộc gặp gỡ trở nên bất ngờ và giàu kịch tính.
* Tình huống dẫn đến cảnh cho chữ – “cảnh tượng xưa nay chưa từng có”
- Thời gian: đêm cuối cùng trước khi Huấn Cao ra pháp trường.
- Không gian: buồng giam tối tăm, chật hẹp, ẩm thấp.
- Người cho chữ: một tử tù trong tư thế bị động về thân phận lại trở thành người làm chủ cái đẹp và tinh thần.
- Người nhận chữ: viên quản ngục – người có quyền lực trong nhà tù – lại kính cẩn đứng trước Huấn Cao.
=> Nguyễn Tuân đã tạo nên một cuộc đảo chiều vị thế, qua đó khẳng định sức mạnh của cái đẹp và nhân cách.
* Tình huống giúp khắc họa vẻ đẹp nhân vật
=> Hai nhân vật tuy khác biệt về địa vị nhưng gặp nhau ở sự trân trọng tài năng, cái đẹp và thiên lương.
* Ý nghĩa của tình huống truyện
- Làm nổi bật vẻ đẹp của Huấn Cao và viên quản ngục.
- Tạo nên sự hấp dẫn, kịch tính cho tác phẩm.
- Làm nổi bật quan niệm thẩm mĩ của Nguyễn Tuân: cái đẹp có khả năng vượt qua những giới hạn của hoàn cảnh và quyền lực.
- Khẳng định mối quan hệ giữa cái đẹp – tài năng – khí phách – thiên lương.
- Tạo tiền đề cho cảnh cho chữ – một trong những cảnh đặc sắc nhất của tác phẩm.
c. Kết bài
Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của Chữ người tử tù.
Truyện ngắn Chữ người tử tù là một tác phẩm hay của Nguyễn Tuân. Thành công đầu tiên của tác phẩm chính là ở việc nhà văn đã xây dựng được một tình huống truyện độc đáo.
Tình huống truyện là cái hoàn cảnh riêng được tạo nên bởi một sự kiện đặc biệt trong truyện khiến tại đó. Từ tình huống truyện, các sự kiện, biến cố của cốt truyện được phát triển. Qua tình huống truyện, tính cách nhân vật được bộc lộ rõ nét. Việc giải quyết những mâu thuẫn, xung đột trong tình huống truyện sẽ bộc lộ rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm và dụng ý nghệ thuật của tác giả. Sáng tạo nên các tình huống độc đáo biểu hiện khả năng quan sát, khám phá bản chất cuộc sống, bản chất con người của nhà văn.
Tình huống truyện trong “Chữ người tử tù” là cuộc gặp gỡ giữa Huấn Cao và Quản ngục. Không gian ở đây là nhà tù, nơi chứa đựng những cái xấu xa, tăm tối, những cặn bã của xã hội. Thời gian là những ngày cuối cùng của cuộc đời Huấn Cao trước khi ông phải ra pháp trường chịu án chém. Huấn Cao là kẻ cầm đầu những người phiến loạn chống lại triều đình mục nát, bị triều đình kết tội là “giặc” và bị xử án chém. Ông nổi tiếng có tài viết chữ đẹp. Quản ngục là viên quan của triều đình, đại diện cho bộ máy cai trị của chính triều đình mục nát ấy. Ông là người thiện lương, luôn khao khát được thưởng thức chữ đẹp ở trên đời.
Cuộc hội ngộ giữa Huấn Cao và Quản ngục chính là do trời định. Lúc đầu, khi viên quản ngục nhận phiến trát thứ nhất, biết được Huấn Cao là người viết chữ đẹp, trong lòng bần thần. Từ lâu đã ao ước có được chữ ông Huấn. Viên quản ngục có “một tấm lòng biệt nhỡn liên tài”. Nhưng Huấn Cao có thái độ khinh bỉ, miệt thị Viên quản ngục không cần giấu giếm, vì ông chỉ coi Viên quản ngục là một kẻ tiểu nhân làm nghề thất đức. Thản nhiên nhận những biệt đãi như một thú bình sinh. Như vậy, mối quan hệ giữa Huấn Cao và Viên quản ngục không những không phải là tri kỉ mà với thái độ đối nghịch của Huấn Cao đã tạo ra một vực sâu ngăn cách giữa họ.
Sau đó, khi viên quản ngục nhận phiến trát thứ hai. Nhận thức được con người cao quý mà ông cảm phục, ngưỡng mộ đã không thoát khỏi được cái chết và thế là ông sẽ chẳng bao giờ có được chữ của Huấn Cao. Tình thế ấy buộc ông phải bày tỏ tất cả những tâm sự sâu kín trong lòng, niềm ao ước thầm lặng mà lớn lao: có được chữ ông Huấn. Còn về Huấn Cao, khi biết được tấm lòng của viên Quản ngục, Huấn cao xúc động và có phần ân hận: “Ta cảm cái tấm lòng biệt nhỡn liên tài của các người. Nào ta có biết một người như thầy Quản đây lại có sở nguyện cao quý như vậy. Thiếu chút nữa ta đã phụ mất một tấm lòng trong thiên hạ”. Như vậy, mối quan hệ giữa Huấn Cao và Viên quản ngục có sự thay đổi lớn. Tấm lòng chân thành và thuần khiết của viên quản ngục đã xóa bỏ hoàn toàn vực sâu ngăn cách giữa hai nhân cách ấy.
Cuối cùng, Huấn Cao quyết định cho Viên quản ngục chữ. Thời gian diễn ra vào lúc nửa đêm đêm cuối cùng trong cuộc đời của người tử tù Huấn Cao. Không gian là nhà tù tối, chật hẹp, ẩm ướt, tường đầy mạng nhện, đất bừa bãi phân chuột, phân gián. Hình ảnh tối tăm, nhơ bẩn tượng trung cho cái phàm tục và tội ác. Ngọn đuốc đỏ rực, tấm lụa trắng tinh, mùi mực thơm là tượng trung cho ánh sáng, cái thiện, cái đẹp, sự tinh khiết. Ở đây, ánh sáng, cái thiện, cái đẹp đã chiến thắng, vượt lên trên bóng tối, cái ác, cái xấu.
Người cho chữ là người tử tù cổ đeo gông, chân vướng xiềng nhưng luôn ở tư thế bề trên, uy nghi lồng lộng. Người xin chữ là kẻ có quyền nhưng khúm núm, run run, kính cẩn, trọng vọng người tù. Nguyễn Tuân gọi đây là cảnh tượng xưa nay chưa từng có, vì cho chữ là thú chơi tao nhã của người có văn hóa. Nó diễn ra ở chốn thư phòng, không gian thoáng đãng. Người sáng tạo cái đẹp phải ở trong một tư thế thoải mái về thể xác lẫn tinh thần. Thế mà, giờ đây, hoàn toàn không phải là như vậy. Ở đây, ánh sáng, cái đẹp, cái thiện, cái cao cả đã chiến thắng bóng tối, cái xấu, cái ác, cái thấp hèn. Có những con người sống trong cái ác nhưng vẫn hướng tới cái thiện. Tình huống cho chữ thể hiện niềm tin vào con người của nhà văn Nguyễn Tuân.
Sau khi cho chữ, Huấn Cao còn khuyên viên quản ngục: “Nên thay chốn ở; nên tìm về nhà quê mà ở, hãy thoát khỏi cái nghề này. Ở đây khó giữ thiên lương; rồi cũng nhem nhuốc cả đời lương thiện. Lời khuyên của Huấn Cao khẳng định cái đẹp gắn liền với cái thiện; cái đẹp có thể sinh ra từ cái ác nhưng không thể sống cùng với cái ác. Cái đẹp có thể cứu vớt một con người. Như vậy, mối quan hệ giữa Huấn Cao và Viên quản ngục lúc này là tri âm, tri kỉ.
Đây là cuộc gặp gỡ bất ngờ và đầy éo le là bởi xét ở bình diện xã hội: họ là hai kẻ đối nghịch. Xét ở bình diện nghệ thuật: họ lại là tri kỉ, tri âm, là những tâm hồn khao khát cái đẹp. Hơn nữa nhà tù không phải là nơi dành cho những cuộc gặp gỡ. Đây là cuộc gặp gỡ đầy ngang trái là vì đó là cuộc gặp gỡ giữa hai loại tù nhân. Huấn Cao là tử tù. Ông bị cầm tù về thân thể nhưng luôn tự do về nhân cách, tâm hồn. Quản ngục là kẻ bị tù chung thân. Ông tự do về thân thể nhưng lại bị cầm tù về nhân cách. Đó còn là cuộc đối chứng giữa hai thứ nhà tù. Huấn Cao bị cầm tù trong cái nhà tù hữu hình. Quản ngục bị cầm tù trong cái nhà tù vô hình.
Tình huống trong truyện bộc lộ tính cách nhân vật. Nhân vật Huấn Cao có cơ hội bộc lộ rõ những phẩm chất cao đẹp: vừa hiên ngang, dũng liệt vừa tài hoa nghệ sĩ lại giữ được cái tâm trong sáng. Qua nhân vật Huấn Cao, nhà văn Nguyễn Tuân bày tỏ thái độ tiếc nuối cái đẹp và gửi gắm: hãy biết quí trọng cái đẹp; ca ngợi, kính trọng những con người chiến đấu hi sinh cho nghĩa lớn; ca ngợi nhân cách cao đẹp dù trong hoàn cảnh nào cũng không bị khuất phục. Cái đẹp có khả năng cảm hóa con người, làm cho người gần người hơn.
Viên quản ngục, qua tình huống éo le ấy, cũng thể hiện mình là một người có khí phách, biết “biệt nhỡn liên tài”, trân trọng tài năng và khí phách của người anh hùng đồng thời là người vẫn giữ được thiên lương trong sáng. Qua nhân vật viên Quản ngục, nhà văn Nguyễn Tuân gửi gắm: trong mỗi con người đều có một người nghệ sĩ, đều ẩn chứa một tâm hồn yêu cái đẹp, cái tài. Không phải ai cũng xấu hết, bên cạnh những cái chưa tốt, mỗi con người còn có thiên lương. Có khi, có lúc cái đẹp tồn tại trong môi trường cái ác, cái xấu. Nhưng không vì thế mà nó lụi tàn, trái lại nó càng mạnh mẽ và bền bĩ. Nó như hoa sen mọc trong đầm lầy vậy.
Tình huống truyện thúc đẩy cốt truyện phát triển (tạo không khí căng thẳng, lôi cuốn). Từ tình huống truyện, cốt truyện được triển khai, phát triển và lên đến cao trào trong cảnh cho chữ cuối tác phẩm. Chính tình huống độc đáo đã tạo cho câu chuyện sự lôi cuốn, hấp dẫn người đọc ngay từ đầu tác phẩm. Tình huống truyện cũng thể hiện tư tưởng, chủ đề tác phẩm: Khẳng định sự bất tử của cái đẹp, sự tất thắng của cái chân, cái thiện, cái mĩ trong cuộc đối đầu với những gì xấu xa, tăm tối, độc ác. Thông điệp nghệ thuật mà nhà văn gửi gắm qua tình huống truyện là thông điệp về sức mạnh cảm hóa kì diệu của nghệ thuật, của cái đẹp “Cái đẹp cứu rỗi nhân loại”. Tình huống truyện thể hiện rõ nét phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân: một người nghệ sĩ tài hoa, đầy cá tính, luôn tìm tòi, khám phá cái đẹp, cái đẹp độc đáo, phi thường nhưng vẫn mang giá trị nhân văn sâu sắc.
Tình huống ấy chứa đựng một quan niệm sâu sắc: Cái đẹp là bất diệt. Dù thực tại có hắc ám, tăm tối và bế tắc đến đâu cũng không tiêu diệt được cái Đẹp. Nó mãi mãi là một lí tưởng nhân văn cao cả của cõi người này. Tình huống như thế cũng chứa đựng một niềm tin mãnh liệt, rằng: Cái đẹp sẽ làm cho cuộc đời này trong sáng hơn, cái Đẹp dẫn dắt con người hướng theo ánh sáng của nó…
Nguyễn Tuân là một nhà văn lớn, một nghệ sĩ suốt đời đi tìm cái đẹp. Ông có vị trí quan trọng và đóng góp không nhỏ cho nền văn học Việt Nam hiện đại với nhiều tác phẩm tiêu biểu ở nhiều thể loại khác nhau, trong đó có “Chữ người tử tù”. Một trong những yếu tố đóng vai trò quan trọng trong việc làm nên thành công của tác phẩm là nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo, giàu kịch tính.
“Chữ người tử tù” ban đầu có tên là “Dòng chữ cuối cùng” in năm 1939 trên tạp chí Tao đàn. Sau đó được nhà văn đổi tên thành “Chữ người tử tù” và in trong tập truyện “Vang bóng một thời” xuất bản năm 1940 mà nhà phê bình Vũ Ngọc Phan đánh giá là “một văn phẩm đạt gần đến sự toàn thiện, toàn mĩ”.
Để hiểu được tình huống truyện độc đáo trong “Chữ người tử tù”, ta cần hiểu về khái niệm tình huống truyện. Vậy, tình huống truyện là gì? Theo nhà văn Nguyễn Minh Châu, “tình huống truyện là tình thế xảy ra câu chuyện mà ở đó sự sống hiện ra đậm đặc, là khoảnh khắc của cả một đời người”. Cũng có người cho rằng, “tình huống truyện là thứ nước rửa ảnh làm cho các nhân vật nổi hình, nổi sắc” và cũng là “chiếc chìa khóa vận hành cốt truyện”. Thật vậy, từ tình huống truyện, các nhân vật có cơ hội bộc lộ rõ phẩm chất, tính cách của mình. Từ đó làm nổi bật chủ đề tác phẩm cũng như tư tưởng, ý đồ của tác giả.
Trong truyện ngắn “Chữ người tử tù”, tình huống truyện xoay quanh cuộc gặp gỡ kì lạ, có phần éo le của những con người phi thường là Huấn Cao và quản ngục. Họ gặp nhau nơi nhà tù của thực dân phong kiến đầy rẫy tội ác và tăm tối trong những ngày cuối cùng của một cuộc đời oanh liệt. Huấn Cao và quản ngục là những con người đặc biệt. Họ đều yêu nghệ thuật, trân trọng và nâng niu nghệ thuật truyền thống. Họ là những con người có thiên lương. Nhưng những bản tính lương thiện ấy lại gặp nhau nơi ngục tù tăm tối. Có lẽ chính vì thế mà địa vị xã hội của họ có phần đối lập. Huấn Cao là tử tù của chính quyền phong kiến, bị áp giải đến nhà tù tỉnh Sơn để chờ ngày xét xử. Ông là người tài giỏi, văn võ song toàn, lại có tài viết chữ đẹp. Quản ngục là người đại diện cho chính quyền phong kiến tàn bạo nhưng lại trọng người tài, say mê và trân trọng nghệ thuật, đặc biệt là nghệ thuật thư pháp truyền thống. Xét về phương diện xã hội, họ là mối quan hệ đối nghịch, tính mạng tử tù nằm trong tay quản ngục. Xét về phương diện nghệ thuật, họ là tri âm, tri kỉ. Một người sáng tạo cái đẹp, một người trân trọng, say mê và nâng niu tài hoa ấy.
Nội dung tình huống truyện xoay quanh cảnh xin chữ và cho chữ của quản ngục và Huấn Cao. Vì yêu thích nghệ thuật thư pháp, muốn có đôi câu đối do chính tay ông Huấn viết để treo trong nhà mà quản ngục đã biệt đãi Huấn Cao. Ban đầu, khi chưa hiểu rõ tấm lòng quản ngục, Huấn Cao đã tỏ ra khinh thường mà quát mắng ông. Đến khi nhận ra quản ngục chính là “một tấm lòng trong thiên hạ”, Huấn Cao sẵn sàng cho chữ và khuyên “thầy Quản nên tìm về nhà quê mà ở” để giữ thiên lương cho lành vững. Cảnh cho chữ chính là cuộc hội ngộ cuối cùng của những con người tri âm, tri kỉ. Cảnh cho chữ diễn ra nơi buồng giam chật hẹp, tăm tối trong những giây phút cuối cùng của cuộc đời Huấn Cao. Ở đây có sự hoán đổi thân phận thật đặc biệt. Người cho chữ là tử tù, cổ đeo gông, chân vướng xiềng mà vẫn ung dung dậm tô từng nét chữ trên vuông lụa trắng. Ngược lại, người xin chữ – vốn là kẻ xưa nay trong tay nắm quyền hành – mà lại khúm núm, run run chắp tay vái lạy tử tù.
Nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo đã góp phần làm nổi hình, nổi sắc nhân vật với nét tính cách, phẩm chất cao đẹp. Một Huấn Cao tài hoa, say mê nghệ thuật, bất khuất hiên ngang ngay trước thời khắc sắp rời xa cuộc đời. Một quản ngục trọng người tài, yêu thích nghệ thuật truyền thống. Qua đó, quan niệm nghệ thuật của tác giả cũng được bộc lộ rất rõ: Cái đẹp có thể sinh ra từ nơi cái xấu, cái ác nhưng không thể sống chung và khẳng định sự bất tử cũng như sức mạnh cảm hóa của cái đẹp. Nguyễn Tuân đã thành công trong nghệ thuật xây dựng tình huống truyện độc đáo kết hợp với bút pháp lãng mạn và cách sử dụng từ Hán Việt, lựa chọn hình ảnh, chi tiết tiêu biểu.
Có thể nói, tình huống truyện độc đáo đã góp phần không nhỏ vào thành công của truyện ngắn “Chữ người tử tù”. Giữa sự ồn ã, phồn tạp của buổi chợ phiên văn chương, giữa những ồn ào, náo nhiệt của gian hàng lãng mạn, Nguyễn Tuân được ví như một chủ cửa hàng đặc biệt với phong cách nghệ thuật độc đáo, tài năng sử dụng từ ngữ mà có ai đó đã từng đánh giá là “thầy phù thủy” của ngôn ngữ tiếng Việt.
Mỗi một tác phẩm được xây dựng bởi những tình huống truyện đặc sắc, chi tiết, tình huống truyện càng hấp dẫn thì tạo nên một tác phẩm càng đặc sắc và thành công, trong tác phẩm Chữ Người Tử Tù Nguyễn Tuân đã miêu tả chi tiết những tình huống truyện xuất hiện trong tác phẩm, điều này có ý nghĩa to lớn trong việc thể hiện tính cách nhân vật và kịch tính của câu chuyện.
Mỗi một tác phẩm văn học là phải xuất hiện các tình huống truyện xuất hiện trong đó, tình huống truyện đặc sắc thì dẫn đến kết cấu của câu chuyện cũng được mở rộng và nâng cao hơn rất nhiều. Ở đây tình huống truyện được hiểu là hoàn cảnh và chi tiết xuất hiện trong tác phẩm, tình huống truyện thường có đoạn mở đầu, cao trào sau đó là kết thúc, muốn có một tình huống truyện đặc sắc, tác giả phải xây dựng được thành công tính cách nhân vật trong từng chi tiết, hoàn cảnh và xuất hiện trong từng đoạn tác phẩm của mình.
Mỗi chi tiết trong tác phẩm đều được thể hiện sâu sắc và chi tiết nhất, tình huống truyện xuất hiện trong tác phẩm làm tăng lên mức độ cao trào của tác phẩm đó, tác phẩm văn học thường được xây dựng trong từng tình huống, kết cấu xuất hiện trong từng tác phẩm, sự thành công của tác phẩm là việc thành công trong việc khắc họa tính cách nhân vật, xây dựng tình huống truyện đặc sắc, mang lại nhiều giá trị, tình huống có ý nghĩa hơn cho sự nghiệp của tác giả.
Tình huống truyện làm tăng lên tính tò mò trong một tác phẩm nghệ thuật, tình huống càng hấp dẫn càng tăng lên mức độ biểu hiện của tác phẩm đó. Trong mỗi một tác phẩm, sự thành công được biểu hiện ở mức độ thể hiện từng tình huống, cốt truyện, cách xây dựng nhân vật trong tác phẩm đó. Tình huống truyện tăng mức độ biểu hiện, gia tăng giá trị biểu hiện của tác phẩm đó. Trong tác phẩm Chữ Người Tử tù tình huống truyện ở đây là cuộc trao đổi và cảnh cho chữ giữa Huấn Cao và tên Quản Ngục, trong tình huống này, tính cách nhân vật cũng được biểu hiện, tình huống truyện làm nổi bật nên tính cách của những nhân vật chính xuất hiện trong tác phẩm, mỗi chúng ta đều có thể nhận thấy được những điều đó thông qua việc xây dựng nhân vật, chi tiết xuất hiện trong tác phẩm.
Tình huống truyện của tác phẩm Chữ Người Tử Tù là cảnh cho chữ giữa Huấn Cao và tên quản ngục, qua đó nó có tác dụng đặc biệt trong việc thể hiện tính cách nhân vật và kịch tính của truyện. Thông qua chi tiết này, tính cách nhân vật được biểu hiện chi tiết, rõ nét hơn, tính cách nhân vật được thể hiện thông qua cuộc giao tiếp của hai nhân vật thông qua cuộc trao đổi.
Qua tình huống truyện đó, tính cách của nhân vật Huấn Cao đã được thể hiện rõ nét, Huấn Cao biểu hiện là người nghệ sĩ tài hoa, người nghệ sĩ có tấm lòng thiên lương cao cả, con người đã biểu hiện được nét tính cách đặc biệt, biểu trưng cho nét đặc sắc, nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tác phẩm, mỗi chi tiết đều làm nổi bật nên nét tính cách điển hình của nhân vật được tác giả thể hiện trong tác phẩm của mình.
Thông qua tình huống truyện nét tính cách của nhân vật cũng được biểu hiện chi tiết, sâu sắc nhất, tình huống truyện là một trong những điều xuất hiện rõ nét, làm nổi bật lên nét tính cách của nhân vật xuất hiện trong tác phẩm của mình.
Tình huống truyện là một trong nét đặc sắc, là khởi nguồn cho việc xây dựng thành công một tác phẩm nghệ thuật, qua đó việc miêu tả chi tiết sâu sắc một tác phẩm nghệ thuật cũng đem lại cho người đọc nhiều suy ngẫm, giá trị sâu sắc và tạo nên nét điển hình hơn trong việc xây dựng tính cách nhân vật, tình huống truyện xuất hiện trong tác phẩm nghệ thuật.
Theo Nghị định 147/2024/ND-CP, bạn cần xác thực tài khoản trước khi sử dụng tính năng này. Chúng tôi sẽ gửi mã xác thực qua SMS hoặc Zalo tới số điện thoại mà bạn nhập dưới đây: