Soạn bài Thực hành đọc: Chí khí anh hùng, Mộng đắc thái liên Kết nối tri thức Ngữ văn lớp 11 trang 28 sách Kết nối tri thức tập 2

Tài liệu Soạn văn 11: Chí khí anh hùng, Mộng đắc thái liên, thuộc sách Kết nối tri thức với cuộc sống, sẽ được Download.vn giới thiệu.

Nội dung của bài soạn sẽ hướng dẫn các bạn học sinh lớp 11 chuẩn bị bài nhanh chóng và đầy đủ hơn. Mời tham khảo chi tiết ngay bên dưới.

1. Thực hành đọc: Chí khí anh hùng, Mộng đắc thái liên chi tiết

1.1 Chí khí anh hùng

Câu 1. Vị trí đoạn trích trong tác phẩm

Đoạn trích “Chí khí anh hùng” thuộc phần Gia biến và lưu lạc (từ câu 2213 đến câu 2230).

Câu 2. Phẩm chất anh hùng của nhân vật Từ Hải.

• Từ Hải muốn gây dựng sự nghiệp lớn nên đã từ biệt Kiều ra đi để gây dựng sự nghiệp.
• Hình ảnh người anh hùng Từ Hải hiện lên với những phẩm chất và ý chí của bậc trượng phu, muốn lập công danh cho đời.

Câu 3. Nghệ thuật thể hiện tính cách nhân vật (lời thoại, cử chỉ, hành động,...).

- Bút pháp ước lệ tượng trưng: “trượng phu”, “thanh gươm yên ngựa”, “mặt phi thường”,...

- Nghệ thuật tương phản đối lập: giữa hình ảnh thiên nhiên, vũ trụ rộng lớn như “bốn phương”, “trời bể mênh mang”, “gió mây”, “dặm khơi”,... và hình ảnh Từ Hải, “một người, một gươm, một ngựa hay chim bằng”.

Câu 4. Nghệ thuật tạo dựng bối cảnh không gian, thời gian và nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ.

• Không gian, thời gian mang tính tượng trưng, ước lệ.
• Ngôn ngữ sử dụng: sử dụng điển tích điển cổ, từ ngữ trang trọng,...

1.2 Mộng đắc thái liên

Câu 1. Đề tài, cảm hứng sáng tác

• Đề tài: Hoa sen
• Cảm hứng sáng tác: s áng tác khi Nguyễn Du đang làm quan cho triều đình nhà Nguyễn, tác giả nằm mơ hái sen ở hồ Tây khi còn sống ở kinh thành Thăng Long.

Câu 2. Thể thơ ngũ ngôn và thi liệu được sử dụng

Sử dụng điển xưa “cô hàng xóm” chỉ nhà hàng xóm ở phía đông, có người con gái đẹp ở…

Câu 3. Chất trữ tình và các yếu tố độc đáo

Câu 4. Tâm hồn nhạy cảm, lãng mạn và tinh tế của nhà thơ. 

2. Tác giả - Tác phẩm Chí khí anh hùng, Mộng đắc thái liên

2.1 Tác giả

a. Cuộc đời

- Nguyễn Du sinh năm 1765 tại Thăng Long, tên chữ là Tố Như, hiệu là Thanh Hiên.

- Tổ tiên Nguyễn Du vốn từ làng Canh Hoạch, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay thuộc Hà Nội), sau đó di cư vào xã Nghi Xuân, huyện Tiên Điền (nay là làng Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh).

- Cha là Nguyễn Nghiễm (1708 - 1775) và mẹ là Trần Thị Tần (1740 - 1778).

- Vợ của Nguyễn Du là con gái Đoàn Nguyễn Thục, quê ở Quỳnh Côi, trấn Sơn Nam (nay thuộc Thái Bình).

- Nguyễn Du may mắn được tiếp nhận truyền thống văn hóa của nhiều vùng quê khác nhau.

- Thời thơ ấu và niên thiếu, Nguyễn Du sống tại Thăng Long trong một gia đình phong kiến quyền quý.

- Năm 10 tuổi, Nguyễn Du mồ côi cha.

- Năm 13 tuổi, mồ côi mẹ, Nguyễn Du đến sống với người anh cùng cha khác mẹ là Nguyễn Khản.

- Trong khoảng thời gian này, ông đã có dịp hiểu biết về cuộc sống phong lưu, xa hoa của giới quý tộc phong kiến - những điều đó đã để lại dấu ấn trong sáng tác của ông sau này.

- Năm 1783, Nguyễn Du thi Hương đỗ tam trường (tú tài) và được tập ấm nhận một chức quan võ nhỏ ở Thái Nguyên.

- Từ năm 1789, Nguyễn Du đã rơi vào cuộc sống khó khăn gian khổ hơn chục năm ở các vùng nông thôn khác nhau đã tạo điều kiện cho Nguyễn Du có một vốn sống thực tế phong phú thô thúc ông suy ngẫm nhiều về xã hội, thân phận con người tạo tiền đề cho việc hình thành tài năng và bản lĩnh văn chương.

- Sau nhiều năm sống chật vật ở các vùng quê khác nhau, năm 1802, Nguyễn Du ra làm quan cho nhà Nguyễn.

- Năm 1802, ông nhậm chức Tri huyện Phù Dung (nay thuộc Khoái Châu, Hưng Yên), sau đổi thành Tri phủ Thường Tín (nay thuộc Hà Nội).

- Từ năm 1805 - 1809, ông được thăng chức Đông Các điện học sĩ.

- Năm 1809, Nguyễn Du được bổ làm Cai bạ dinh Quảng Bình.

- Năm 1813, ông được thăng Cần Chánh điện học sinh và giữ chức Chánh sứ đi Trung Quốc.

- Đến khi sang Trung Quốc, Nguyễn Du được tiếp xúc trực tiếp với nền văn hóa mà từ nhỏ đã quen thuộc.

- Năm 1820, Nguyễn Du được cử làm Chánh sứ đi Trung Quốc, nhưng chưa kịp lên đường đã mất vào ngày 10 tháng 8 năm 1820.

- Năm 1965, Hội đồng Hòa bình thế giới đã công nhận Nguyễn Du là danh nhân văn hóa thế giới.

b. Sự nghiệp văn học

Các sáng tác chính

* Sáng tác bằng chữ Hán: gồm 249 bài thơ chữ Hán do Nguyễn Du viết vào các thời kỳ khác nhau.

- Thanh Hiên thi tập (Tập thơ của Thanh Hiên): 78 bài viết chủ yếu trong những năm tháng trước khi ra làm quan nhà Nguyễn.

- Nam trung tạp ngâm (Các bài thơ ngâm khi ở phương Nam): 40 bài viết thời gian làm quan ở Huế và Quảng Bình, những địa phương ở phía nam Hà Tĩnh quê hương ông.

- Bắc hành tạp lục (Ghi chép trong chuyến đi sang phương Bắc) gồm 131 bài thơ sáng tác trong chuyến đi sứ Trung Quốc.

=> Thơ chữ Hán của Nguyễn Du thể hiện tư tưởng, tình cảm, nhân cách của ông.

* Sáng tác bằng chữ Nôm: Đoạn trường tân thanh (Truyện Kiều) và Văn chiêu hồn.

Một vài đặc điểm về nội dung và nghệ thuật của thơ văn Nguyễn Du

* Đặc điểm nội dung:

- Tình cảm chân thành, sự cảm thông sâu sắc của tác giả đối với cuộc sống và con người, đặc biệt là những con người nhỏ bé, bất hạnh, phụ nữ.

- Nguyễn Du đã đề cập đến một vấn đề rất mới, nhưng cũng rất quan trọng của chủ nghĩa nhân đạo trong văn học: xã hội cần phải trân trọng những giá trị tinh thần, do đó cần phải trân trọng chủ thể sáng tạo ra những giá trị tinh thần đó.

- Sáng tác của Nguyễn Du cũng đề cao hạnh phúc của con người tự nhiên, trần thế.

=> Nguyễn Du là tác giả tiêu biểu của trào lưu nhân đạo chủ nghĩa văn học cuối thế kỉ XVIII - đầu thế kỉ XIX.

* Đặc điểm nghệ thuật

- Thể thơ phong phú: ngũ ngôn cổ thi, ngũ ngôn luật, thất ngôn luật và ca, hành (nhạc phủ)...

- Góp phần trau dồi ngôn ngữ văn học dân tộc, làm giàu cho tiếng Việt qua việc Việt hóa yếu tố ngôn ngữ ngoại nhập.

2.2 Tác phẩm

Chí khí anh hùng

a. Vị trí đoạn trích

- Đoạn trích “Chí khí anh hùng” thuộc phần Gia biến và lưu lạc (từ câu 2213 đến câu 2230).

- Nội dung chính: Cuộc đời Kiều tưởng chừng như sẽ rơi vào bế tắc khi lần thứ hai rơi vào lầu xanh. Thì bỗng nhiên Từ Hải xuất hiện và cứu nàng thoát khỏi cảnh ô nhục. Từ Hải đã cho Kiều một danh phận cũng như giúp nàng báo ân, báo oán. Nửa năm trôi qua, cuộc sống của hai người đương hạnh phúc. Từ Hải không bằng lòng với cuộc sống êm đềm mà muốn có sự nghiệp lớn nên đã từ biệt Kiều ra đi để gây dựng sự nghiệp.

b. Bố cục

• Phần 1. 4 câu đầu: Khát vọng công danh của Từ Hải.
• Phần 2. 12 câu sau: Cuộc đối thoại giữa Từ Hải và Thúy Kiều.
• Phần 3. 2 câu cuối: Sự ra đi quyết tâm của Từ Hải.

Mộng đắc thái liên

a. Đề tài

Đề tài: hoa sen

b. Cảm hứng sáng tác

Bài thơ sáng tác khi Nguyễn Du đang làm quan cho triều đình nhà Nguyễn, tác giả nằm mơ hái sen ở hồ Tây khi còn sống ở kinh thành Thăng Long.