Sáng kiến kinh nghiệm Ứng dụng công nghệ AI nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1 SKKN Ứng dụng công nghệ AI trong dạy học

SKKN: Ứng dụng công nghệ AI nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1 có tổng cộng 25 trang word, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản SKKN cho riêng mình thật chỉn chu.

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm thay đổi căn bản bức tranh giáo dục toàn cầu. Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, trí tuệ nhân tạo cung cấp các công cụ AI hiệu quả như ChatGPT và Lovart.AI để thiết kế tranh minh họa, xây dựng hệ thống bài tập, tổ chức trò chơi và cá nhân hóa lộ trình học tập giúp tăng hiệu quả học vần cho học sinh so với cách dạy truyền thống. Vậy sau đây là mẫu SKKN Ứng dụng công nghệ AI nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1 nhằm phát triển vốn từ và kỹ năng quan sát cho học sinh. Mời các bạn cùng theo dõi.

SKKN Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1

PHẦN 1: ĐẶT VẤN ĐỀ

1.1. Tính cấp thiết phải tiến hành sáng kiến

Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, môn Tiếng Việt ở lớp 1 giữ vai trò nền tảng, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển năng lực ngôn ngữ cho học sinh. Đây là giai đoạn khởi đầu giúp các em làm quen với hệ thống chữ cái tiếng Việt, học cách ghép âm – vần, đọc đúng, đọc trôi chảy và từng bước hình thành kỹ năng viết. Việc học vần không chỉ đơn thuần là học đọc, học viết mà còn là tiền đề để phát triển tư duy, khả năng giao tiếp và tiếp thu tri thức ở tất cả các môn học khác trong những năm học tiếp theo.

Tuy nhiên, qua thực tế giảng dạy tại Trường Tiểu học ............, giáo viên nhận thấy rằng quá trình học vần của học sinh lớp 1 còn gặp nhiều khó khăn. Một bộ phận học sinh chưa nắm vững bảng chữ cái, còn nhầm lẫn giữa các chữ có hình dạng tương đối giống nhau như b – d – p – q hoặc các vần có cấu trúc gần giống. Bên cạnh đó, việc phát âm của một số em chưa chuẩn, đặc biệt là những học sinh còn chịu ảnh hưởng của phương ngữ. Điều này dẫn đến việc đọc vần chậm, thiếu chính xác và gây trở ngại trong quá trình hình thành kỹ năng đọc hiểu.

Ngoài ra, đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 1 là khả năng tập trung chưa cao, dễ bị phân tán nếu hoạt động học tập thiếu sự hấp dẫn. Nếu phương pháp dạy học chỉ dừng lại ở việc truyền thụ kiến thức một chiều, ít có sự tương tác, thiếu hình ảnh trực quan sinh động thì học sinh sẽ nhanh chóng mất hứng thú, dẫn đến hiệu quả tiếp thu bài học không cao. Thực tế cho thấy, nhiều em còn e ngại khi đọc trước lớp, thiếu tự tin và chưa chủ động tham gia vào các hoạt động học tập.

Trong khi đó, phương pháp dạy học truyền thống hiện nay chủ yếu dựa vào sách giáo khoa và một số học liệu trực quan đơn giản như tranh ảnh in sẵn, bảng phụ,... nên chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục. Các hình thức tổ chức dạy học còn chưa đa dạng, chưa tạo được môi trường học tập tích cực, chưa phát huy hết vai trò chủ thể của học sinh. Đồng thời, giáo viên cũng phải dành nhiều thời gian và công sức để chuẩn bị đồ dùng dạy học như tranh minh họa, phiếu học tập, bài tập luyện đọc,... gây áp lực trong quá trình giảng dạy.

Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục đang trở thành xu hướng tất yếu. Các công cụ AI như ChatGPT, Lovart. AI... có khả năng hỗ trợ giáo viên thiết kế học liệu nhanh chóng, đa dạng và phù hợp với từng đối tượng học sinh. Không chỉ dừng lại ở việc cung cấp nội dung, AI còn giúp tạo ra các hình ảnh minh họa sinh động, xây dựng hệ thống bài tập phong phú, gợi ý các hoạt động học tập hấp dẫn, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học.

Việc ứng dụng AI vào dạy học vần cho học sinh lớp 1 không chỉ giúp đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, mà còn tạo ra môi trường học tập trực quan, sinh động, kích thích hứng thú học tập của học sinh. Đồng thời, giáo viên có thể tiết kiệm thời gian chuẩn bị bài, tập trung nhiều hơn vào việc tổ chức và điều hành các hoạt động học tập, hỗ trợ học sinh một cách hiệu quả.

Xuất phát từ những yêu cầu thực tiễn nêu trên, việc nghiên cứu và triển khai sáng kiến “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1” là hết sức cần thiết và có ý nghĩa quan trọng. Sáng kiến không chỉ góp phần khắc phục những hạn chế của phương pháp dạy học truyền thống mà còn hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển năng lực toàn diện cho học sinh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong giai đoạn hiện nay.

1.2. Mục tiêu của đề tài, sáng kiến.

Sáng kiến “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1” được xây dựng và triển khai nhằm hướng tới việc đổi mới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, đồng thời nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt trong nhà trường. Cụ thể, sáng kiến tập trung vào các mục tiêu sau:

• Trước hết, nâng cao hiệu quả dạy học vần cho học sinh lớp 1 thông qua việc ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo vào quá trình thiết kế học liệu và tổ chức hoạt động dạy học. Việc tích hợp AI giúp bài giảng trở nên sinh động, trực quan và phù hợp hơn với đặc điểm nhận thức của học sinh ở lứa tuổi đầu cấp tiểu học.
• Bên cạnh đó, sáng kiến hướng tới việc xây dựng và sử dụng hệ thống học liệu đa dạng, phong phú như tranh minh họa, hình ảnh trực quan, bài tập luyện đọc, trò chơi học tập,... được hỗ trợ bởi AI. Những học liệu này góp phần giúp học sinh dễ dàng nhận biết chữ cái, nắm vững cấu tạo vần, thực hành ghép âm – vần và luyện đọc từ ngữ một cách hiệu quả, từ đó từng bước hình thành và phát triển kỹ năng đọc.
• Một mục tiêu quan trọng khác là tăng cường hứng thú học tập và sự tham gia tích cực của học sinh trong các giờ học Tiếng Việt, đặc biệt là trong quá trình học vần. Thông qua các hoạt động học tập đa dạng, có tính tương tác cao, học sinh được tham gia nhiều hơn vào quá trình học, từ đó nâng cao tính chủ động, tự tin và khả năng hợp tác trong học tập.
• Đồng thời, sáng kiến còn nhằm hỗ trợ giáo viên trong việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục. Việc ứng dụng AI giúp giáo viên giảm bớt thời gian và công sức trong khâu chuẩn bị học liệu, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng, tính trực quan và hiệu quả của bài giảng. Qua đó, giáo viên có điều kiện tập trung nhiều hơn vào việc tổ chức, hướng dẫn và hỗ trợ học sinh trong quá trình học tập.
• Cuối cùng, sáng kiến góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt lớp 1 tại nhà trường, đồng thời tạo cơ sở thực tiễn để chia sẻ kinh nghiệm và nhân rộng việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động dạy học ở các khối lớp và các đơn vị giáo dục khác. Đây cũng là bước đi phù hợp với định hướng đổi mới giáo dục và yêu cầu phát triển năng lực học sinh trong giai đoạn hiện nay.

1.3. Thời gian, đối tượng, phạm vi nghiên cứu

Sáng kiến “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1” được triển khai trong khoảng thời gian từ tháng 9 năm 2025 đến tháng 2 năm 2026 tại lớp 1A1, Trường Tiểu học ............. Quá trình thực hiện được tiến hành một cách khoa học, có kế hoạch và được chia thành bốn giai đoạn cụ thể nhằm đảm bảo tính hệ thống và hiệu quả.

• Giai đoạn thứ nhất (tháng 9/2025): là giai đoạn khảo sát thực trạng, trong đó giáo viên tiến hành đánh giá năng lực nhận biết chữ cái, khả năng đọc vần ban đầu và mức độ hứng thú học tập của học sinh. Kết quả khảo sát là cơ sở quan trọng để xác định những khó khăn, hạn chế của học sinh cũng như định hướng xây dựng giải pháp phù hợp.
• Giai đoạn thứ hai (tháng 10/2025): tập trung vào việc xây dựng giải pháp và thiết kế học liệu với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Giáo viên sử dụng các công cụ AI để tạo ra hệ thống tranh minh họa, bài tập luyện đọc, trò chơi học tập và các phiếu học tập phù hợp với nội dung chương trình và đặc điểm nhận thức của học sinh lớp 1.
• Giai đoạn thứ ba (từ tháng 11/2025 đến tháng 1/2026): là giai đoạn triển khai dạy học. Trong giai đoạn này, các học liệu được thiết kế bằng AI được đưa vào sử dụng trong các tiết học môn Tiếng Việt. Giáo viên tổ chức các hoạt động học tập đa dạng như quan sát tranh, nhận diện chữ – vần, luyện đọc theo nhóm, tham gia trò chơi học tập,... nhằm phát huy tính tích cực và chủ động của học sinh.
• Giai đoạn cuối cùng (tháng 2/2026): là giai đoạn tổng kết và đánh giá. Giáo viên tiến hành kiểm tra, đối chiếu kết quả học tập của học sinh trước và sau khi áp dụng sáng kiến, từ đó rút ra những kết luận về hiệu quả của giải pháp, đồng thời đề xuất hướng phát triển và nhân rộng trong thời gian tới.

Đối tượng nghiên cứu của sáng kiến là 43 học sinh lớp 1A1, đang trong giai đoạn đầu làm quen với hệ thống âm, vần tiếng Việt. Đây là nhóm đối tượng có nhiều khác biệt về nhận thức, khả năng tiếp thu và kỹ năng học tập, do đó việc áp dụng các phương pháp dạy học linh hoạt, có sự hỗ trợ của công nghệ là rất cần thiết.

Sáng kiến được áp dụng chủ yếu trong các tiết học môn Tiếng Việt lớp 1 theo bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống . Nội dung tập trung vào các bài học vần, thông qua việc sử dụng học liệu số, tranh minh họa, bài tập và trò chơi học tập được thiết kế với sự hỗ trợ của AI nhằm nâng cao hiệu quả tiếp thu của học sinh.

Về phạm vi nghiên cứu , sáng kiến trước hết được triển khai trong phạm vi lớp 1A1, Trường Tiểu học ............. Tuy nhiên, với tính linh hoạt và khả năng ứng dụng cao, giải pháp hoàn toàn có thể được mở rộng sang các lớp 1 khác trong nhà trường hoặc áp dụng tại các trường tiểu học có điều kiện tương tự. Điều này góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Việt nói riêng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong giáo dục nói chung.

PHẦN 2. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN

2.1. Hiện trạng vấn đề

Trong chương trình Giáo dục phổ thông hiện hành, môn Tiếng Việt ở lớp 1 giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành và phát triển nền tảng ngôn ngữ cho học sinh. Đây là giai đoạn đầu tiên giúp các em làm quen với hệ thống chữ viết, nhận biết chữ cái, ghép âm – vần và từng bước hình thành kỹ năng đọc, viết. Kỹ năng học vần không chỉ giúp học sinh đọc thông, viết thạo mà còn là tiền đề để các em tiếp thu tri thức ở tất cả các môn học khác trong những năm học tiếp theo. Vì vậy, việc tổ chức dạy học vần hiệu quả có ý nghĩa quyết định đối với chất lượng giáo dục ở bậc tiểu học.

Tại Trường Tiểu học ............, lớp 1A1 năm học 2025 – 2026 có tổng số 43 học sinh với trình độ nhận thức không đồng đều. Qua quá trình giảng dạy và khảo sát đầu năm, giáo viên nhận thấy một số học sinh đã được làm quen với chữ cái trước khi vào lớp 1 nên có khả năng nhận diện chữ và đọc đơn giản. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận không nhỏ học sinh chưa nắm vững bảng chữ cái, chưa phân biệt được các chữ có hình dạng tương đối giống nhau như b – d – p – q, chưa biết cách ghép âm – vần hoặc phát âm chưa chính xác. Sự chênh lệch này gây khó khăn cho giáo viên trong việc tổ chức các hoạt động dạy học phù hợp với từng đối tượng.

Trong giai đoạn đầu học vần theo chương trình của bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống , giáo viên nhận thấy nhiều học sinh còn gặp khó khăn trong việc ghi nhớ mặt chữ, nhận diện vần và đọc từ. Một số em còn chậm, thiếu chính xác, dễ quên sau khi học; một số khác còn lúng túng khi ghép âm – vần hoặc chưa hình thành được thói quen đọc. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ học tập cũng như kết quả tiếp thu kiến thức của học sinh.

Bên cạnh đó, đặc điểm tâm sinh lý của học sinh lớp 1 là khả năng tập trung chưa cao, dễ bị phân tán bởi các yếu tố bên ngoài. Nếu phương pháp dạy học chưa đủ sinh động, thiếu sự đổi mới và chưa tạo được sự hứng thú thì học sinh sẽ nhanh chóng mất tập trung, dẫn đến hiệu quả học tập không cao. Thực tế cho thấy, trong các tiết học mang tính lặp lại hoặc ít hoạt động tương tác, nhiều học sinh tỏ ra thụ động, ít tham gia xây dựng bài.

Kết quả khảo sát đầu năm đã phản ánh rõ thực trạng này, cho thấy vẫn còn một tỉ lệ đáng kể học sinh chưa đạt yêu cầu về nhận biết chữ cái và khả năng đọc vần ban đầu (Xem minh chứng 1: Phiếu khảo sát năng lực học vần của học sinh lớp 1). Đây là một trong những nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng dạy học môn Tiếng Việt, đòi hỏi giáo viên cần có những giải pháp phù hợp, hiệu quả và mang tính đổi mới để khắc phục.

Kết quả khảo sát đầu năm đối với lớp 1A1 cho thấy:

Bảng 1. Khảo sát năng lực học vần của học sinh đầu năm học

Kết quả khảo sát cho thấy vẫn còn một bộ phận học sinh chưa nắm vững bảng chữ cái. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học vần và luyện đọc của các em xem minh chứng 2 biểu đồ báo cáo.

Bảng 2. Khả năng đọc vần ban đầu của học sinh

Xem biểu đồ báo cáo minh chứng 3. Qua kết quả khảo sát cho thấy số học sinh đọc vần tốt còn hạn chế, trong khi số học sinh đọc chậm hoặc chưa đọc được vần chiếm tỉ lệ khá cao.

Những số liệu khảo sát ban đầu đã cho thấy rõ thực trạng năng lực học vần của học sinh còn nhiều hạn chế, từ đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp đổi mới phương pháp dạy học nhằm nâng cao hiệu quả tiếp thu kiến thức, đồng thời tạo hứng thú học tập cho học sinh trong các giờ học Tiếng Việt.

Qua thực tế giảng dạy, giáo viên nhận thấy một số khó khăn chủ yếu ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình học vần của học sinh lớp 1. Trước hết, khả năng ghi nhớ chữ cái và vần của học sinh còn hạn chế. Nhiều em chưa hình thành được kỹ năng ghi nhớ bền vững, dễ quên mặt chữ sau khi học, hoặc nhầm lẫn giữa các chữ có hình dạng tương đối giống nhau như b – d – p – q. Điều này làm gián đoạn quá trình nhận diện chữ và ảnh hưởng đến việc ghép vần.

Bên cạnh đó, một số học sinh phát âm chưa chuẩn, đặc biệt là các âm đầu và các vần khó. Việc phát âm sai không chỉ khiến học sinh gặp khó khăn trong quá trình ghép âm – vần mà còn ảnh hưởng đến khả năng đọc trôi chảy và hiểu nghĩa của từ. Nếu không được uốn nắn kịp thời, những sai lệch này có thể trở thành thói quen khó sửa trong quá trình học tập sau này.

Ngoài ra, phương pháp dạy học truyền thống trong một số trường hợp chưa thực sự tạo được sức hấp dẫn đối với học sinh. Khi bài học chủ yếu tập trung vào hoạt động đọc – viết theo sách giáo khoa, thiếu sự đổi mới về hình thức tổ chức và học liệu hỗ trợ, học sinh dễ cảm thấy nhàm chán, giảm hứng thú học tập và ít tham gia vào các hoạt động trên lớp.

Một khó khăn khác đến từ phía giáo viên là việc chuẩn bị học liệu trực quan cho mỗi bài học vần thường tốn nhiều thời gian và công sức. Để có được các tranh minh họa, phiếu học tập hoặc trò chơi phù hợp, giáo viên phải tự thiết kế hoặc sưu tầm, trong khi quỹ thời gian dành cho công tác chuẩn bị bài giảng còn hạn chế. Điều này phần nào ảnh hưởng đến việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực.

Từ những khó khăn nêu trên, giáo viên nhận thấy cần thiết phải tìm kiếm và áp dụng những giải pháp dạy học mới, có tính linh hoạt, hiện đại và phù hợp với đặc điểm của học sinh lớp 1. Việc xây dựng một môi trường học tập sinh động, trực quan, có sự hỗ trợ của công nghệ không chỉ giúp khắc phục những hạn chế hiện tại mà còn góp phần nâng cao chất lượng dạy học một cách bền vững. Đây cũng chính là cơ sở thực tiễn quan trọng để đề xuất và triển khai sáng kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong dạy học vần cho học sinh lớp 1.

2.2. Giải pháp thực hiện sáng kiến để giải quyết vấn đề

2.2.1. Giải pháp 1. Ứng dụng AI tạo tranh minh họa trực quan cho bài học vần

Mục đích: Giải pháp nhằm tăng cường khả năng ghi nhớ vần và từ mới cho học sinh thông qua hệ thống hình ảnh trực quan, sinh động. Việc kết hợp giữa âm – vần – từ – hình ảnh giúp học sinh lớp 1 dễ dàng liên tưởng, ghi nhớ lâu hơn và hình thành kỹ năng đọc một cách tự nhiên, hiệu quả.

Công cụ sử dụng:

• ChatGPT (hỗ trợ xây dựng nội dung, gợi ý prompt)
• Lovart. AI (tạo hình ảnh minh họa)

Quy trình thực hiện:

Bước 1. Xác định nội dung bài học. Giáo viên căn cứ vào chương trình môn Tiếng Việt lớp 1 để lựa chọn âm hoặc vần cần dạy trong từng bài học cụ thể. Nội dung được xác định rõ ràng nhằm đảm bảo hình ảnh minh họa phù hợp với mục tiêu bài học.

Bước 2. Tạo hình ảnh minh họa bằng AI. Giáo viên sử dụng ChatGPT để xây dựng câu lệnh (prompt) tạo hình ảnh phù hợp với nội dung bài học, đảm bảo tính sư phạm, gần gũi và phù hợp với lứa tuổi học sinh. Ví dụ: Khi dạy bài 13: vần u – ư, giáo viên nhập câu lệnh: “Hãy gợi ý câu lệnh tạo hình ảnh sinh động bằng AI giúp học sinh lớp 1 học vần u – ư, trong đó các nhân vật hoặc sự vật có chứa vần u – ư trong tên gọi, không hiển thị chữ trong hình ảnh.” Sau đó, giáo viên sử dụng prompt do ChatGPT gợi ý, sao chép vào công cụ Lovart.AI để tạo ra hình ảnh minh họa phù hợp (xem minh chứng 4, 5, 8).

Bước 3. Thiết kế học liệu. Các hình ảnh sau khi tạo được tích hợp vào bài giảng (PowerPoint) hoặc phiếu học tập. Giáo viên kết hợp hình ảnh với từ khóa, hướng dẫn học sinh:

• Quan sát tranh
• Nhận diện sự vật
• Đọc từ tương ứng
• Phân tích cấu tạo tiếng (âm – vần) Ví dụ: Hình ảnh con vịt → học sinh nhận diện → đọc từ “vịt” → tách vần “it” → nhận diện vần đã học.

Bước 4. Tổ chức hoạt động dạy học trên lớp. Giáo viên sử dụng hình ảnh AI để tổ chức các hoạt động học tập đa dạng như:

• Quan sát tranh – đoán từ
• Đọc từ theo hình ảnh
• Tìm tiếng chứa vần vừa học
• Trò chơi học tập (thi đọc nhanh, ghép vần,... ) Các hoạt động này giúp học sinh tham gia tích cực, tăng cường tương tác và phát huy tính chủ động trong học tập (xem minh chứng 9).

Hiệu quả của giải pháp: Học sinh dễ ghi nhớ từ mới nhờ liên kết trực quan giữa hình ảnh và ngôn ngữ. Tăng hứng thú học tập, giúp tiết học trở nên sinh động và hấp dẫn hơn. Nâng cao khả năng nhận diện vần và kỹ năng đọc của học sinh. Giảm đáng kể thời gian và công sức chuẩn bị học liệu cho giáo viên. Góp phần đổi mới phương pháp dạy học theo hướng hiện đại, phù hợp với xu thế chuyển đổi số trong giáo dục.

2.2.2. Giải pháp 2. Ứng dụng AI xây dựng hệ thống câu hỏi và bài tập luyện đọc

Mục đích: Giải pháp nhằm xây dựng hệ thống bài tập luyện đọc phong phú, đa dạng, phù hợp với nhiều đối tượng học sinh, từ đó giúp các em củng cố kiến thức về âm – vần, nâng cao khả năng nhận diện chữ và phát triển kỹ năng đọc một cách hiệu quả.

Công cụ sử dụng: ChatGPT (hỗ trợ tạo nội dung bài tập, câu hỏi luyện đọc)

Quy trình thực hiện:

Bước 1. Xác định mục tiêu luyện đọc. Giáo viên căn cứ vào nội dung bài học để xác định mục tiêu cụ thể cần đạt, như nhận diện âm, ghép vần, đọc từ hoặc đọc câu. Ví dụ: Bài 14: ch – kh , mục tiêu giúp học sinh phân biệt và đọc đúng hai phụ âm đầu này.

Bước 2. Nhập yêu cầu cho AI. Giáo viên sử dụng ChatGPT để tạo hệ thống bài tập bằng cách nhập câu lệnh (prompt) rõ ràng, phù hợp với trình độ học sinh lớp 1. Ví dụ prompt: “Tạo 10 bài tập luyện đọc cho học sinh lớp 1 về vần ch và kh, gồm các dạng: ghép chữ, đọc từ, điền chữ còn thiếu và chọn đáp án đúng.”

Bước 3. Lựa chọn và chỉnh sửa nội dung. Sau khi AI tạo bài tập, giáo viên tiến hành chọn lọc, điều chỉnh nội dung cho phù hợp với thực tế lớp học và trình độ học sinh. Các dạng bài tập có thể bao gồm:

• Khoanh vào chữ đúng: khỉ – chỉ – kỉ
• Ghép chữ thành từ: kh + i → .........
• Điền chữ còn thiếu: __ỏ → chó; __ỉ → khỉ
• Đọc từ và nhận diện vần: học sinh đọc và xác định vần vừa học Việc đa dạng hóa bài tập giúp học sinh được luyện tập nhiều lần dưới các hình thức khác nhau, từ đó củng cố kiến thức một cách bền vững.

Bước 4. Tổ chức áp dụng trên lớp. Giáo viên sử dụng hệ thống bài tập trong các hoạt động dạy học như:

• Luyện đọc cá nhân
• Luyện đọc theo nhóm
• Thi đọc nhanh giữa các nhóm
• Trò chơi học tập (tiếp sức, tìm từ đúng,... ) Ví dụ minh họa: Trong bài 12 (h, l), giáo viên sử dụng bài tập: Điền chữ thích hợp: __oa → hoa; __á → láHọc sinh thực hiện và đọc hoàn chỉnh: “hoa”, “lá”.

Hiệu quả của giải pháp: Giáo viên có nguồn bài tập phong phú, đa dạng, tiết kiệm thời gian soạn bài. Học sinh được luyện đọc thường xuyên với nhiều hình thức khác nhau. Nội dung bài tập phù hợp với nhiều mức độ học sinh, giúp phân hóa đối tượng rõ ràng. Nâng cao khả năng nhận diện vần, đọc đúng và đọc trôi chảy. Tăng sự hứng thú và tính tích cực của học sinh trong quá trình học tập.

2.2.3. Giải pháp 3. Ứng dụng AI thiết kế trò chơi học vần trong tiết học

Mục đích: Giải pháp nhằm tăng cường sự hứng thú học tập cho học sinh thông qua các trò chơi học tập, góp phần giúp các em tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng và hiệu quả, đồng thời nâng cao khả năng ghi nhớ âm – vần.

Công cụ sử dụng: ChatGPT (hỗ trợ gợi ý và xây dựng ý tưởng trò chơi)

Quy trình thực hiện:

Bước 1. Lựa chọn nội dung bài học. Giáo viên xác định nội dung bài học cần tổ chức trò chơi, ưu tiên các bài học có âm, vần mới hoặc dễ gây nhầm lẫn. Ví dụ: Bài 11: i, k .

Bước 2. Ứng dụng AI để gợi ý trò chơi. Giáo viên nhập yêu cầu vào ChatGPT để nhận các ý tưởng trò chơi phù hợp với đối tượng học sinh lớp 1. Ví dụ prompt: “Gợi ý trò chơi học vần cho học sinh lớp 1 với chữ i và k.” AI có thể đề xuất các trò chơi như: tìm tiếng chứa chữ cái, ghép chữ thành từ, đọc nhanh theo nhóm,...

Bước 3. Thiết kế và hoàn thiện trò chơi. Dựa trên các gợi ý từ AI, giáo viên lựa chọn, điều chỉnh và thiết kế trò chơi phù hợp với điều kiện thực tế lớp học. Ví dụ một số trò chơi cụ thể:

• Trò chơi: “Ai tìm đúng?”. Giáo viên chuẩn bị các thẻ từ: kì, ki, bi, mi. Học sinh chọn các từ có chứa chữ k.
• Trò chơi: “Ghép chữ thành từ”. Giáo viên chuẩn bị thẻ chữ: k + i → ki, k + í → kí. Học sinh ghép đúng và đọc lại từ hoàn chỉnh.

Bước 4. Tổ chức thực hiện trên lớp. Giáo viên tổ chức trò chơi theo hình thức nhóm nhằm tăng tính thi đua và tương tác:

• Chia lớp thành 4 nhóm
• Mỗi nhóm thực hiện nhiệm vụ trong thời gian quy định (ví dụ: 30 giây)
• Nhóm có kết quả đúng và nhanh nhất sẽ chiến thắng

Minh họa thực tế: Trong bài 13 (u, ư), giáo viên tổ chức trò chơi: Trò chơi: “Chọn từ đúng”. Các từ đưa ra: bút, bú, ư. Học sinh lựa chọn và đọc đúng từ: bứt

Hiệu quả của giải pháp: Việc ứng dụng AI để thiết kế trò chơi học tập đã mang lại những hiệu quả rõ rệt: Học sinh tích cực, chủ động tham gia các hoạt động học tập. Không khí lớp học trở nên sôi nổi, vui tươi, giảm áp lực học tập. Giúp học sinh ghi nhớ âm – vần nhanh hơn và bền vững hơn. Tăng cường kỹ năng hợp tác, làm việc nhóm và phản xạ ngôn ngữ. Giáo viên có thêm nhiều ý tưởng sáng tạo, tiết kiệm thời gian chuẩn bị.

2.2.4. Giải pháp 4. Ứng dụng AI hỗ trợ đánh giá và cá thể hóa việc học vần

Mục đích: Giải pháp nhằm hỗ trợ giáo viên theo dõi, đánh giá quá trình học tập của học sinh một cách thường xuyên, chính xác; đồng thời cá thể hóa hoạt động học tập phù hợp với từng đối tượng học sinh, giúp nâng cao hiệu quả học vần.

Công cụ sử dụng:

• ChatGPT (hỗ trợ xây dựng tiêu chí đánh giá, nhận xét học sinh, gợi ý bài tập phù hợp)
• Các công cụ tạo phiếu, biểu mẫu (Google Forms, Excel,…)

Quy trình thực hiện:

Bước 1. Xây dựng tiêu chí đánh giá. Giáo viên sử dụng ChatGPT để xây dựng các tiêu chí đánh giá cụ thể như: nhận diện chữ cái, đọc vần, phát âm, tốc độ đọc, mức độ tham gia học tập,… phù hợp với học sinh lớp 1 xem minh chứng 13.

Bước 2. Thu thập thông tin học tập của học sinh. Thông qua các hoạt động trên lớp như: đọc cá nhân, làm bài tập, tham gia trò chơi, giáo viên ghi nhận kết quả học tập của từng học sinh theo từng tiêu chí đã xây dựng xem minh chứng 14.

Bước 3. Phân tích và phân loại đối tượng học sinh. Dựa trên dữ liệu thu thập được, giáo viên sử dụng đưa file vào ChatGPT để tổng hợp, phân tích và phân loại học sinh theo các mức độ.

• Học sinh đọc tốt
• Học sinh đọc chậm
• Học sinh chưa đọc được

..........

>> Tải file tài liệu để xem thêm SKKN Ứng dụng công nghệ AI nhằm nâng cao hiệu quả học vần cho học sinh lớp 1.