Giáo án tích hợp NLS Mĩ thuật 8 Bài 16: Đặc trưng của ngành, nghề liên quan đến mĩ thuật tạo hình Giáo án tích hợp Năng lực số Mĩ thuật lớp 8

HOẠT ĐỘNG CỦA GV - HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

GV yêu cầu HS quan sát bức tranh “ Cái bát” ( hoạ sĩ Nguyễn Sĩ Ngọc) và đặt câu hỏi:

+ Nêu cảm nhận của em về cách thể hiện đường nét, màu sắc của bức tranh.

- HS quan sát và trả lời câu hỏi

- GV hướng dẫn và hỗ trợ HS

- GV dẫn dắt vào bài: Sự kết hợp hài hòa giữa nét vẽ biểu cảm, khỏe khoắn và bảng màu sơn mài truyền thống lắng sâu đã giúp "Cái bát" vượt qua ranh giới của một bức tranh cổ động. Tác phẩm trở thành bài ca bằng hội họa tôn vinh tình thương yêu, sự che chở của nhân dân dành cho thế hệ anh bộ đội Cụ Hồ trong những năm tháng kháng chiến gian lao.

Các em ạ, các yếu tố tạo nên một bức tranh gồm có: đường nét, hình khối, màu sắc. Trong đó đường nét tạo nên hình, mảng đậm nhạt tạo nên khối. Màu sắc có tiếng nói mạnh mẽ, giúp hoạ sĩ bộc lộ rõ ý đồ, tư tưởng chủ đề muốn thể hiện. Vậy ngành, nghề liên quan đến mĩ thuật tạo hình có đặc trưng gì? Để tìm hiểu rõ hơn, chúng ta cùng đến với bài học hôm nay “ Bài 16: Đặc trưng của ngành, nghề liên quan đến mĩ thuật tạo hình”.

- Câu trả lời của HS:

Bức tranh "Cái bát" (hay còn có tên gọi phổ biến khác là "Tình quân dân") sáng tác năm 1949 của họa sĩ Nguyễn Sĩ Ngọc là một tác phẩm sơn mài kinh điển, giúp ông vinh dự nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học Nghệ thuật. Tác phẩm ghi lại khoảnh khắc bình dị mà vô cùng ấm áp: một bà mẹ trung du đang quạt mát cho anh bộ đội đứng uống bát nước bên đường hành quân.

Cách thể hiện đường nét và màu sắc trong tác phẩm đã đạt đến sự điêu luyện, vừa giàu tính chân thực vừa tràn đầy xúc cảm:

1. Về nghệ thuật xử lý đường nét

- Sự tương phản sắc nét: Họa sĩ sử dụng những đường nét mộc mạc, thô ráp để diễn tả hình thể nhân vật. Nét vẽ đặc tả khuôn mặt nhăn nheo đầy sương gió của bà mẹ đối lập với nét vẽ thẳng, cao ở sống mũi và đôi mắt sáng của anh bộ đội, tôn lên vẻ trẻ trung, hồn nhiên.

- Chắt lọc và dứt khoát: Đường nét quanh vóc dáng nhân vật, khẩu súng khoác vai, bao đạn thắt lưng đều được giản lược, không sa đà vào chi tiết vụn vặt. Sự dứt khoát của đường lượn tà áo, dáng đứng của hai mẹ con tạo nên một tư thế vững chãi, khép kín và gắn kết chặt chẽ về mặt bố cục.

- Điểm nhấn trung tâm: Đường nét mềm mại ở đôi bàn tay thô nhám ôm trọn lấy chiếc bát uống nước tạo ra một nhịp điệu dồn tụ thị giác, khiến người xem ngay lập tức tập trung vào tình cảm mẫu tử thiêng liêng.

2. Về nghệ thuật biểu đạt màu sắc

- Nền son đỏ rực rỡ và phóng khoáng: Nguyễn Sĩ Ngọc đã bao phủ hậu cảnh bằng mảng màu son đỏ đặc trưng của chất liệu sơn mài. Màu đỏ này không chỉ gợi liên tưởng tới cái nắng oi ả, bức bối của dải đất miền Trung nắng gió mà còn tượng trưng cho ngọn lửa cách mạng sục sôi, ấm áp của thời đại.

- Sắc vàng lộng lẫy điểm xuyết: Ở phía đường xa tận chân trời, sắc vàng mười ẩn hiện tỏa ra ánh sáng dịu nhẹ. Sắc vàng này cũng đồng thời phản chiếu lên vai áo của người chiến sĩ, làm bừng sáng và thơ mộng hóa không gian lao động, hành quân chiến đấu gian khổ.

- Kỹ thuật dùng vỏ trứng độc đáo: Chi tiết cốt lõi của tác phẩm là chiếc bát nước. Tác giả đã dùng kỹ thuật hạ vỏ trứng màu trắng tinh khôi đặt vào trung tâm. Sắc trắng thanh khiết của vỏ trứng đối lập hoàn toàn với tông màu trầm tối của da người, áo nâu, váy xồi, làm nổi bật biểu tượng của sự tiếp sức và tình nghĩa quân dân bền chặt