Soạn bài Hồn Trương Ba, da hàng thịt Kết nối tri thức Ngữ văn lớp 12 trang 102 sách Kết nối tri thức tập 2

Vở kịch Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ được tìm hiểu một đoạn trích trong tác phẩm này.

Download.vn sẽ cung cấp đến bạn đọc tài liệu Soạn văn 12: Hồn Trương Ba, da hàng thịt. Hãy cùng theo dõi ngay sau đây. 

1. Soạn bài Hồn Trương Ba, da hàng thịt chi tiết

1.1 Trước khi đọc

Hãy nhớ lại một tình huống mà bạn tự mâu thuẫn với chính mình. Khi ấy bạn đã cảm thấy ra sao? Chia sẻ về những trải nghiệm cụ thể đó.

Hướng dẫn giải:

Tình huống: trốn học để đi chơi điện tử, không học bài nên bị điểm kém,...

1.2 Sau khi đọc

Câu 1. Tóm tắt những sự kiện chính trong từng lớp kịch. Nêu nhận xét về diễn biến của các sự kiện đó.

Hướng dẫn giải:

• Lớp 1: Hồn Trương Ba sống lại trong xác anh hàng thịt. Những mâu thuẫn nảy sinh giữa hồn và xác.
• Lớp 2: Hồn Trương Ba gặp lại người thân, nhận ra thay đổi của bản thân
• Lớp 3: Hồn Trương Ba gặp lại Đế Thích, đề nghị trả lại xác cho anh hàng thịt
• Lớp 4: Hồn Trương Ba trở về đúng nơi mình thuộc về

=> Các sự kiện được triển khai rõ ràng, mạch lạc.

Câu 2. Xác định xung đột chính trong đoạn trích. Qua xung đột đó, Lưu Quang Vũ làm nổi bật bi kịch gì của con người?

Hướng dẫn giải:

- Xung đột chính: tâm hồn và thể xác

- Bi kịch của con người được Lưu Quang Vũ gửi gắm: bị kịch của con người khi đánh mất giá trị của bản thân.

Câu 3. Qua những lời thoại và hành động của Hồn Trương Ba được thể hiện trong đoạn trích bạn có nhận xét gì về tính cách nhân vật này?

Hướng dẫn giải:

Nhận xét tính cách nhân vật Trương Ba: giàu lòng tự trọng, lối sống cao đẹp, giàu tình yêu thương.

Câu 4. Nhận xét về kết thúc của vở kịch. Theo bạn, đó có phải là một kết thúc bi kịch không? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

- Đoạn kết: Hồn Trương Ba chấp nhận cái chết, cu Tị được sống lại. Sau đó hồn Trương Ba hiện về trò chuyện với vợ, và hình ảnh cu Tị và cái Gái trong vườn cây.

- Cảm nhận: kết thúc hợp tình, hợp lí.

- Đoạn kết không bi kịch, vì với cá nhân Trương Ba thì ông đã được giải thoát, sống là chính mình. Đó là cả một quá trình đấu tranh của hồn Trương Ba giữa khao khát được sống với mong muốn được làm chính mình.

Câu 5. Lớp kịch “Cuộc đối thoại giữa Hồn và Xác” cho biết điều gì về các mặt xung đột trong mỗi con người? Bạn cảm nhận như thế nào về ý nghĩa triết lí của lớp kịch này?

Hướng dẫn giải:

- Lớp kịch “Cuộc đối thoại giữa Hồn và Xác” cho biết điều các mặt xung đột trong mỗi con người: cuộc đấu tranh giữa phần con và phần người, giữa đạo đức và tội lỗi, giữa khát vọng và dục vọng.

- Cảm nhận về ý nghĩa triết lí của lớp kịch này: sâu sắc, gửi gắm bài học giá trị nhân văn

Câu 6. Trong đoạn trích, Hồn Trương Ba cho rằng thể xác không có tiếng nói, không có ý nghĩa gì hết, nhưng Xác Hàng Thịt lại cho rằng có sức mạnh ghê gớm, lắm khi lấn át cả linh hồn. Trình bày ý kiến của bạn về các quan điểm đó.

Hướng dẫn giải:

- Ý kiến: không đồng ý với cả hai quan điểm trên

- Nguyên nhân: thể xác và linh hồn đều là một phần quan trọng của con người, phải có sự hài hòa và thống nhất

Câu 7. Văn bản Hồn Trương Ba, da hàng thịt của Lưu Quang Vũ gợi cho bạn suy nghĩ gì về ý nghĩa cuộc sống? Theo bạn, thế nào là một cuộc sống thực sự có ý nghĩa?

Hướng dẫn giải:

- Con người sống cần có sự hài hòa giữa thể xác và tâm hồn, cần được sống là chính mình và cần phải sống có ý nghĩa.

- Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống tự nhiên với sự hài hòa giữa thể xác và tâm hồn.

1.3 Kết nối đọc - viết

Nếu bạn là Hồn Trương Ba trong đoạn kịch, bạn có lựa chọn giống như nhân vật không? Vì sao? Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bạn về vấn đề này.

Hướng dẫn giải:

• Dung lượng: khoảng 150 chữ
• Nội dung: trình bày ý kiến cá nhân lựa chọn có hoặc không và giải thích

2. Tác giả - Tác phẩm Hồn Trương Ba, da hàng thịt

2.1 Tác giả

- Lưu Quang Vũ (1948 - 1988), quê gốc ở Đà Nẵng, sinh ra ở Phú Thọ trong một gia đình trí thức.

- Cha của ông là nhà viết kịch Lê Quang Thuận, chính vì vậy từ nhỏ Lưu Quang Vũ đã sớm bộc lộ tài năng.

- Từ năm 1965 - 1970, ông vào bộ đội và phục vụ trong quân chủng Phòng không - Không quân.

- Từ 1970 - 1978, ông xuất ngũ rồi làm nhiều nghề để kiếm sống.

- Từ 1978 - 1988, ông là biên tập viên của tạp chí Sân khấu, bắt đầu sáng tác kịch nói.

- Trước khi đến với kịch nói, ông từng làm thơ, sáng tác truyện ngắn, vẽ tranh.

- Vở kịch đầu tay là Sống mãi với thủ đô (viết lại theo kịch bản của Vũ Duy Kỳ).

- Lưu Quang Vũ là một hiện tượng của sân khấu kịch trường những năm tám mươi của thế kỉ XX, là một trong những nhà soạn kịch tài năng nhất của nền văn học Việt Nam.

- Ngày 29 tháng 8 năm 1988, ông qua đời giữa lúc tài năng đang nở rộ nhất trong một tai nạn ô tô trên quốc lộ 5 cùng với người bạn đời là nhà thơ Xuân Quỳnh và con trai Lưu Quỳnh Thơ.

- Năm 2000, Lưu Quang Vũ được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

- Một số tác phẩm:

• Thơ: Hương cây (1968, in chung trong tập Hương cây - Bếp lửa với Bằng Việt), Mây trắng của đời tôi (1989), Bầy ong trong đêm sâu (1993)...
• Kịch: Lời nói dối cuối cùng, Nàng Xi-ta, Chết cho điều chưa có, Nếu anh không đốt lửa, Lời thề thứ 9, Khoảnh khắc vô và vô tận, Tôi và chúng ta…

2.2 Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

- Hồn Trương Ba, da hàng thịt viết năm 1981 nhưng đến năm 1984 mới ra mắt công chúng.

- Đây là một trong những vở kịch đặc sắc nhất của Lưu Quang Vũ, được công diễn nhiều lần ở trong nước và ngoài nước.

- Đoạn trích trong SGK trích từ cảnh VII và đoạn kết của vở kịch.

b. Tóm tắt

Trương Ba giỏi đánh cờ bị Nam Tào bắt chết nhầm. Vì muốn sửa sai nên Nam Tào và Đế Thích đã cho hồn Trương Ba sống lại, nhập vào xác anh hàng thịt vừa chết. Khi trú nhờ trong xác anh hàng thịt, Trương Ba gặp phải rất nhiều phiền toái: lí trưởng sách nhiễu, chị hàng thịt đòi chồng, ngay đến gia đình của ông cũng cảm thấy xa lạ... Bản thân Trương Ba cũng đau khổ vì phải sống trái với tự nhiên. Đặc biệt là khi xác anh hàng thịt đã làm cho Trương Ba nhiễm một vài thói xấu. Trước nguy cơ bị tha hóa, ông đã quyết định trả lại xác cho anh hàng thịt, còn mình thì chấp nhận cái chết.

c. Bố cục đoạn trích

Gồm 3 phần:

• Phần 1. Từ đầu đến “Cái hồn vía ương bướng của tôi ơi, hãy về với tôi này”: Cuộc đối thoại giữa hồn và xác.
• Phần 2 . Tiếp theo đến “Không cần đến cái đời sống do mày mang lại! Không cần”: Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và mọi người trong gia đình.
• Phần 3. Còn lại: Cuộc đối thoại giữa hồn Trương Ba và Đế Thích; quyết định của Trương Ba.

d. Ý nghĩa nhan đề

- Nhan đề “Hồn Trương Ba, da hàng thịt” sử dụng nghệ thuật tương phản giữa thân xác bên ngoài và tâm hồn bên trong. Hồn Trương Ba biểu tượng cho sự thanh cao, tốt đẹp. Còn xác hàng thịt lại biểu tượng cho những dục vọng tầm thường, xấu xa.

- Ở đây, giữa hồn và xác không có sự thống nhất với nhau nhưng lại cùng tồn tại. Qua đó nhan đề gửi gắm giá trị nhân sinh sâu sắc. Đó là lời cảnh tỉnh dành cho mỗi người khi không làm chủ được hoàn cảnh. Từ đó để lối sống dung tục tầm thường lấn át lối sống thanh cao trong sáng, để thể xác sai khiến linh hồn.

e. Tổng kết

- Nội dung

Qua đoạn trích Hồn Trương Ba, da hàng thịt, tác giả muốn gửi gắm thông điệp được sống là người quý giá thật nhưng được sống đúng là mình, sống trọn vẹn với những giá trị mình vốn cố và theo đuổi còn quý giá hơn. Sự sống chỉ thực sự có ý nghĩa khi con người được sống tự nhiên với sự hài hòa giữa thể xác và tâm hồn.

- Nghệ thuật

• Xây dựng tình huống xung đột kịch độc đáo.
• Ngôn ngữ đối thoại đậm chất triết lí.
• Độc thoại nội tâm giúp bộc lộ tính cách nhân vật…