Soạn bài Mùa lá rụng trong vườn Kết nối tri thức Ngữ văn lớp 12 trang 19 sách Kết nối tri thức tập 1

Tài liệu Soạn bài Mùa lá rụng trong vườn Kết nối tri thức, sẽ được Download.vn giới thiệu đến bạn đọc.

Nội dung bao gồm kiến thức hữu ích về tác phẩm trên. Hãy cùng theo dõi chi tiết được đăng tải ngay sau đây.

Trước khi đọc

Câu 1. Theo trải nghiệm của bạn, mối quan hệ gắn kết giữa các thành viên trong một gia đình được bộc lộ rõ ở những thời điểm hoặc tình huống nào? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

- Thời điểm hoặc tình huống: thử thách, khó khăn

- Vì đó là lúc đòi hỏi sự gắn kết, cảm thông giữ các thành viên trong một gia đình

Câu 2. Chia sẻ ấn tượng của bạn về một tác phẩm đã đọc liên quan đến đề tài gia đình.

Hướng dẫn giải:

- Tác phẩm: Bức tranh của em gái tôi

- Ấn tượng: tình cảm anh em sâu sắc, cảm động

Đọc văn bản

Câu 1. Tìm các chi tiết cho thấy đức tính tốt đẹp của nhân vật chị Hoài

Hướng dẫn giải:

- Chị Hoài mang quà quê, hỏi han từng người và quan tâm đến cả người già lẫn trẻ nhỏ.

- Chị vẫn giữ tình cảm sâu nặng với gia đình cũ dù đã có cuộc sống riêng.

Câu 2. Suy đoán dụng ý và cảm hứng của tác giả khi kể một cách chi tiết về mâm cỗ Tết (cũng như công phu chuẩn bị) của nhân vật Lý

Hướng dẫn giải:

Tác giả muốn làm nổi bật sự chu đáo, đảm đang của nhân vật Lý. Đồng thời thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống trong dịp Tết.

Sau khi đọc

Câu 1. Tóm lược các sự việc chính được kể trong đoạn trích. Nếu phải đặt cho đoạn trích một nhan đề riêng, bạn có đề xuất gì? Đề xuất của bạn dựa trên cơ sở nào?

Hướng dẫn giải:

Câu 2. Trình bày ấn tượng của bạn về nhân vật chị Hoài. Bạn có nhận xét gì về cách tác giả khắc họa nhân vật này?

Hướng dẫn giải:

- Những ấn tượng về nhân vật chị Hoài:

• Một người phụ nữ nông dân đôn hậu, hiền lành: vẻ ngoài mộc mạc (trạc năm mươi, cặp mắt đằm thắm, cái miệng tươi, gót chân nứt nẻ), thái độ xởi lởi vui vẻ, lời nói tình cảm, ấm áp (hỏi han hết mọi người, chân thật kể chuyện mình)...
• Một người phụ nữ giàu tình cảm, thủy chung: đã lập gia đình mới nhưng vẫn luôn quan tâm đến gia đình chồng cũ, vẫn chia sẻ buồn vui và ứng xử như dâu con trong nhà (thăm hỏi các em, thư từ với ông Bằng, thu xếp việc nhà về an ủi ông Bằng, mang một làn nặng quà cho mọi người…)
• Một người phụ nữ đảm đang, bản lĩnh và biết vượt lên số phận: xây dựng gia đình mới, chăm chỉ làm ăn, làm chủ nhiệm hợp tác xã đan dệt thảm ngô…

=> Nhận xét: khắc họa chân thật, cụ thể,…

Câu 3. Tìm hiểu các thủ pháp được tác giả vận dụng để giới thiệu, thể hiện nhân vật ông Bằng. Bạn tâm đắc nhất với thủ pháp nào? Bạn đã từng gặp tác phẩm truyện nào khác có sử dụng thủ pháp ấy?

Hướng dẫn giải:

- Các thủ pháp nghệ thuật

• Khắc họa qua hành động, nghi thức: động tác thắp hương ngày Tết (rửa tay, chỉnh quần áo, thắp hương, khấn vái)
• Miêu tả diễn biến tâm lý, nội tâm: suy nghĩ sâu sắc về gia đình, sự thay đổi của xã hội, những lo âu và niềm hy vọng vào thế hệ sau
• Ngôn ngữ đối thoại, độc thoại: điềm đạm, suy tư, phản ánh chiều sâu tri thức và trải nghiệm sống của một người đàn ông trụ cột trong gia đình.

- Thủ pháp tâm đắc nhất: miêu tả tâm lý qua hành động và nội tâm.

- Thủ pháp ấy được sử dụng trong truyện: Vợ chồng A Phủ, Vợ nhặt,…

Câu 4. Sự đồng cảm giữa người kể chuyện và các nhân vật trên vấn đề ứng xử với những giá trị tốt đẹp của văn hóa gia đình, văn hóa truyền thống Việt Nam có thể được nhận ra qua những dấu hiệu nào? Hãy phân tích một dấu hiệu mà bạn cho là nổi bật.

Hướng dẫn giải:

- Dấu hiệu:

• Giọng văn ấm áp, trân trọng khi miêu tả không khí gia đình ngày Tết
• Chi tiết về mâm cỗ Tết, lễ cúng gia tiên, sự sum họp được miêu tả kĩ lưỡng, giàu cảm xúc
• Tập trung khắc họa những hành động, lời nói thể hiện tình nghĩa giữa các thành viên

- Phân tích dấu hiệu nổi bật (cảnh lễ cúng gia tiên):

• Miêu tả trong không gian trang nghiêm, thiêng liêng
• Ông Bằng thể hiện lòng thành kính, biết ơn tổ tiên

Câu 5. Xác định những câu, những đoạn văn nói về tâm lí nhân vật. Nêu và nhận xét về một số hình thức thể hiện tâm lí nhân vật đã được nhà văn sử dụng.

Hướng dẫn giải:

- Những câu, đoạn văn nói về tâm lí nhân vật:

• Đoạn miêu tả tâm trạng ông Bằng khi chị Hoài xuất hiện
• Đoạn ông Bằng đứng trước bàn thờ tổ tiên
• Đoạn chị Hoài khi gặp lại gia đình

- Các hình thức thể hiện tâm lí nhân vật:

• Miêu tả trực tiếp tâm lí
• Miêu tả gián tiếp qua hành động, cử chỉ
• Độc thoại nội tâm
• Miêu tả qua hoàn cảnh, không gian

- Nhận xét:

• Sử dụng linh hoạt, kết hợp tự nhiên
• Tâm lí nhân vật được thể hiện tinh tế, chân thực, phù hợp với hoàn cảnh

Câu 6. Nội dung đoạn trích có thể hé lộ được điều gì về ý nghĩa ẩn dụ của nhan đề cuốn tiểu thuyết Mùa lá rụng trong vườn?

Hướng dẫn giải:

- Nhan đề “Mùa lá rụng trong vườn” gợi quy luật tự nhiên: lá rụng là biểu hiện của sự đổi thay, mất mát theo thời gian.

- Đoạn trích cho thấy dù có sự thay đổi (chị Hoài đã rời gia đình, thời gian trôi đi), nhưng tình cảm gia đình vẫn bền chặt.

- Nhan đề thể hiện tư tưởng: gia đình luôn vận động, biến đổi nhưng các giá trị truyền thống vẫn được gìn giữ.

Câu 7. Tìm trong đoạn trích những chi tiết có ý nghĩa báo hiệu các sự kiện, vấn đề sẽ được tác giả khơi sâu, làm rõ nét hơn ở phần sau của cuốn tiểu thuyết. Theo bạn, khi các nhà văn xây dựng tác phẩm tự sự có quy mô lớn, việc “cài cắm” trước một số chi tiết then chốt có ý nghĩa gì?

Hướng dẫn giải:

- Những chi tiết có ý nghĩa báo hiệu:

• Chị Hoài bất ngờ trở về
• Thái độ xúc động của ông Bằng
• Lễ cúng gia tiên

- Ý nghĩa của việc “cài cắm” chi tiết:

• Tạo sự liên kết chặt chẽ cho cốt truyện.
• Gợi mở hướng phát triển của câu chuyện.
• Tăng chiều sâu tư tưởng và tính thống nhất của tác phẩm.
• Gây hứng thú, kích thích sự chờ đợi của người đọc.

Câu 8. Theo bạn, những đặc điểm nào của tiểu thuyết hiện đại được thể hiện rõ qua đoạn trích? Chọn phân tích một vài đặc điểm mà bạn thấy tâm đắc.

Hướng dẫn giải:

- Những đặc điểm của tiểu thuyết hiện đại thể hiện qua đoạn trích:

• Phản ánh đời sống sinh hoạt gia đình với những chi tiết đời thường gần gũi.
• Khai thác chiều sâu tâm lí nhân vật, đặc biệt là ông Bằng và chị Hoài.
• Cốt truyện không có xung đột gay gắt mà thiên về diễn biến cảm xúc, tình cảm.
• Sử dụng nhiều chi tiết mang ý nghĩa biểu tượng (mâm cỗ Tết, lễ cúng gia tiên…).
• Giọng điệu trần thuật nhẹ nhàng, giàu tính suy tư, nhân văn.

- Phân tích đặc điểm tiêu biểu: Đi sâu vào tâm lí nhân vật, thể hiện qua các trạng thái xúc động, nghẹn ngào và độc thoại nội tâm.

Kết nối đọc - viết

Hình tượng chị Hoài dưới ngòi bút Ma Văn Kháng dễ gợi liên tưởng đến những hình tượng người chị khác trong nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật Việt Nam. Viết đoạn văn (khoảng 150 chữ) về hình tượng người chị trong một tác phẩm tự chọn đã gây cho bạn những ấn tượng và cảm xúc sâu sắc.

Hướng dẫn giải:

- Dung lượng: 150 chữ

- Nội dung: hình tượng người chị trong Hai đứa trẻ (Thạch Lam), …