Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên - Kết nối tri thức 6 Ngữ văn lớp 6 trang 12 sách Kết nối tri thức tập 1

Bài học đường đời đầu tiên trích trong Dế Mèn phiêu lưu kí của nhà văn Tô Hoài được tìm hiểu trong chương trình học môn Ngữ văn lớp 6. 

Download.vn sẽ cung cấp tài liệu Soạn văn 6: Bài học đường đời đầu tiên, với những kiến thức vô cùng hữu ích cho bạn đọc.  

1. Infographic Bài học đường đời đầu tiên

2. Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên siêu ngắn

Câu 1. Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật nào? Kể theo ngôi thứ mấy?

Hướng dẫn giải:

- Lời nhân vật: Dế Mèn.

- Ngôi kể: ngôi thứ nhất.

Câu 2. Đọc phần một đoạn trích, nêu một số chi tiết miêu tả Dế Mèn khiến em liên tưởng tới đặc điểm của con người. Lối miêu tả này thường được sử dụng ở loại truyện nào?

Hướng dẫn giải:

- Một số chi tiết miêu tả Dế Mèn: ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên chóng lớn lắm, một chàng dế thanh niên cường tráng, bước đi bách bộ, chốc chốc lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu, đi đứng oai vệ, mỗi bước đi làm điệu dún dẩy, dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm

- Truyện cổ tích

Câu 3. Em thích hoặc không thích điều gì trong cách Dế Mèn tự miêu tả và đánh giá bản thân ở phần một? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

- Những điều thích: khỏe mạnh, yêu đời

- Những điều không thích: kiêu căng, ngạo mạn

Câu 4. Dế Mèn nói gì khi sang thăm nhà Dế Choắt và khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ? Những lời nói đó thể hiện thái độ gì của Dế Mèn?

Hướng dẫn giải:

- Khi sang nhà Dế Choắt, Dế Mèn đã nói: “Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng... Chú mày có lớn mà chẳng có khôn”.

- Khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ: “Hức! Thông ngách sang nhà ta?... Đào tổ nông thì cho chết!”.

- Thái độ của Dế Mèn: ra vẻ bề trên, khinh thường Dế Choắt

Câu 5. Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã có những cảm xúc, suy nghĩ gì? Những cảm xúc suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi nào ở Dế Mèn?

Hướng dẫn giải:

- Những cảm xúc, suy nghĩ: hối hận khi hành động của mình, thương xót, buồn bã

- Những cảm xúc suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi của Dế Mèn: Không còn thái độ kiêu căng, coi thường những người xung quanh.

Câu 6. Theo em, từ những trải nghiệm đáng nhớ, Dế Mèn đã rút ra được bài học gì?

Hướng dẫn giải:

Bài học mà Dế Mèn đã rút ra: Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có đầu óc mà không biết nghĩa sớm muộn rồi cũng mang vạ vào thân mình.

Câu 7. Nêu hình dung của em về nhân vật Dế Choắt. Nếu gặp một người bạn có đặc điểm giống như Dế Choắt, em sẽ đối xử với bạn như thế nào?

Hướng dẫn giải:

- Hình dung về nhân vật Dế Choắt: dáng dấp nhỏ bé, gầy gò và yếu ớt, nhút nhát nhưng lại khá am hiểu sự đời.

- Nếu gặp một người bạn có đặc điểm giống như Dế Choắt, chúng ta cần biết coi trọng, giúp đỡ cũng như yêu thương.

3. Soạn bài Bài học đường đời đầu tiên chi tiết

3.1 Trước khi đọc

1. Có thể em đã từng đọc một truyện kể hay xem một bộ phim nói về một niềm vui hay nỗi buồn mà nhân vật đã trải qua. Khi đọc (xem), em đã có suy nghĩ gì?

Hướng dẫn giải:

Khi đọc một truyện kể hay xem một bộ phim, bản thân người đọc (xem) có thể cảm nhận được niềm vui và nỗi buồn của nhân vật.

2. Chia sẻ với các bạn vài điều em thấy hài lòng hoặc chưa hài lòng khi nghĩ về bản thân.

Hướng dẫn giải:

- Điều hài lòng: chăm chỉ học tập, tự giác trong công việc.

- Điều chưa hài lòng: đôi khi còn chủ quan trong giờ kiểm tra, còn ham chơi, chưa giúp đỡ bố mẹ công việc nhà…

3.2 Đọc văn bản

Câu 1. Em dự đoán thế nào về sự việc sắp được kể?

Hướng dẫn giải:

Cuộc trò chuyện giữa Dế Mèn và Dế Choắt.

Câu 2. Lúc rủ Dế Choắt trêu chị Cốc, Dế Mèn có nghĩ đến hậu quả không?

Hướng dẫn giải:

Dế Mèn không nghĩ đến hậu quả.

Câu 3. Điều gì đã xảy ra với Dế Choắt? Dế Mèn đã làm gì khi chứng kiến điều đó?

Hướng dẫn giải:

- Dế Choắt đã bị chị Cốc mổ.

- Dế Mèn nằm trong hang, lên giường nằm khểnh bắt chân chữ ngũ, mặc kệ Dế Choắt.

3.3 Sau khi đọc

Trả lời câu hỏi

Câu 1. Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật nào? Kể theo ngôi thứ mấy?

Hướng dẫn giải:

- Câu chuyện được kể bằng lời của nhân vật: Dế Mèn.

- Truyện được kể theo ngôi thứ nhất.

Câu 2. Đọc phần một đoạn trích, nêu một số chi tiết miêu tả Dế Mèn khiến em liên tưởng tới đặc điểm của con người. Lối miêu tả này thường được sử dụng ở loại truyện nào?

Hướng dẫn giải:

- Một số chi tiết miêu tả Dế Mèn:

• ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên chóng lớn lắm
• một chàng dế thanh niên cường tráng
• bước đi bách bộ, cả người rung rinh một màu nâu bóng mỡ soi gương được và rất ưa nhìn.
• chốc chốc lại trịnh trọng và khoan thai đưa cả hai chân lên vuốt râu.
• đi đứng oai vệ, mỗi bước đi làm điệu dún dẩy
• hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy làm việc.
• dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm: quát mất chị Cào Cào, đá ghẹo anh Gọng Vó…

- Lối miêu tả này thường được sử dụng ở các truyện cổ tích.

Câu 3. Em thích hoặc không thích điều gì trong cách Dế Mèn tự miêu tả và đánh giá bản thân ở phần một? Vì sao?

Hướng dẫn giải:

- Những điều thích: một chàng dế ăn uống và làm việc có chừng mực, luôn yêu đời và khỏe mạnh. Bởi đó là những đức tính tốt đẹp của Dế Mèn đáng khâm phục và noi theo.

- Những điều không thích: kiêu căng, ngạo mạn không coi ai ra gì. Bởi đây là những đức tính không tốt, khiến con người dễ mắc sai lầm, gây ấn tượng xấu với mọi người xung quanh.

Câu 4. Dế Mèn nói gì khi sang thăm nhà Dế Choắt và khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ? Những lời nói đó thể hiện thái độ gì của Dế Mèn?

Hướng dẫn giải:

- Khi sang nhà Dế Choắt, Dế Mèn đã nói: “Sao chú mày sinh sống cẩu thả quá như thế! Nhà cửa đâu mà tuềnh toàng... Chú mày có lớn mà chẳng có khôn”.

- Khi Dế Choắt nhờ giúp đỡ: “Hức! Thông ngách sang nhà ta?... Đào tổ nông thì cho chết!”.

- Những lời nói đó thể hiện thái độ của Dế Mèn: ra vẻ bề trên, khinh thường Dế Choắt.

Câu 5. Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã có những cảm xúc, suy nghĩ gì? Những cảm xúc suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi nào ở Dế Mèn?

Hướng dẫn giải:

- Chứng kiến cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn đã có những cảm xúc, suy nghĩ:

• Hối hận khi hành động của mình đã gây ra cái chết Dế Choắt: “Tôi hối hận! Tôi hối hận lắm!... Tôi biết làm thế nào bây giờ?”.
• Thương xót, buồn bã trước cái chết của Dế Choắt: “Tôi thương lắm… chết toi rồi”.

- Những cảm xúc suy nghĩ đó cho thấy sự thay đổi của Dế Mèn: Không còn thái độ kiêu căng, coi thường những người xung quanh.

Câu 6. Theo em, từ những trải nghiệm đáng nhớ, Dế Mèn đã rút ra được bài học gì?

Hướng dẫn giải:

Bài học mà Dế Mèn đã rút ra: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có đầu óc mà không biết nghĩa sớm muộn rồi cũng mang vạ vào thân mình.

Câu 7. Nêu hình dung của em về nhân vật Dế Choắt. Nếu gặp một người bạn có đặc điểm giống như Dế Choắt, em sẽ đối xử với bạn như thế nào?

Hướng dẫn giải:

- Hình dung về nhân vật Dế Choắt: Dế Choắt có dáng dấp nhỏ bé, gầy gò và yếu ớt, nhút nhát nhưng lại khá am hiểu sự đời.

- Nếu gặp một người bạn có đặc điểm giống như Dế Choắt, chúng ta cần biết coi trọng, giúp đỡ cũng như yêu thương.

Viết kết nối với đọc

Đề bài: Viết một đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) kể lại một sự việc trong đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên bằng lời của một nhân vật do em tự chọn.

Hướng dẫn giải:

- Dế Mèn:

Một hôm nọ, tôi thấy chị Cốc từ dưới mặt nước bay lên, đến đậu gần hang. Vốn tính nghịch ngợm, tôi bèn nghĩ mưu trêu chị Cốc. Tôi rủ Dế Choắt nhưng vốn tính nhút nhát nên nó xin thôi. Tôi liền mắng Dế Choắt một trận ra trò, rồi bảo với nó hãy xem mình trêu chị Cốc ra sao. Tôi rình đến lúc chị Cốc rỉa cánh quay đầu lại phía cửa tổ, liền cất giọng trêu. Chị ra thoạt nghe tiếng hát từ trong đất vang lên, giật nảy hai đầu cánh định bay đi. Nhưng rồi định thần lại, chị Cốc liền lò do về phía cửa hang của tôi, hỏi dò. Tôi nhanh trí chui tọt vào hang, lên giường nằm khểnh bắt chân chữ ngũ. Tôi thầm nghĩ: “Mày tức thì cứ tức, mày ghè vỡ đầu mày ra cho nhỏ đi, nhỏ đến đâu thì mày cũng không chui nổi vào tổ tao đâu”. Tôi khoan khoái sung sướng mà không nghĩ rằng tai họa sắp ập đến.

- Dế Choắt:

Hàng xóm của tôi là anh Dế Mèn rất khỏe mạnh và cường tráng. Trái ngược với anh, tôi vừa gầy gò lại ốm yếu. Một hôm nọ, anh Dế Mèn sang nhà tôi chơi. Anh nhìn xung quanh rồi chê nhà của tôi tuềnh toàng, bừa bộn. Anh còn dọa nhỡ có kẻ nào chui vào phá thì tôi sẽ đi đời. Tôi lấy làm sợ hãi, liền ngập ngừng nhờ cậy anh đào giúp mình một cái ngách sang bên nhà anh để phòng khi tối lửa tắt đèn, có đứa nào bắt nạt còn chạy sang. Nhưng vừa nghe xong, anh Dế Mèn đã cười nhạo, rồi từ chối tôi. Nói xong, anh Dế Mèn trở về nhà. Tôi cảm thấy vô cùng khổ tâm nhưng cũng không dám nói gì nữa.

- Chị Cốc:

Mấy hôm nọ, trời mưa lớn, trên những hồ ao quanh bãi trước mặt, nước dâng trắng mênh mông. Tôi liền đến đó để kiếm thức ăn. Bỗng tôi nghe có tiếng hát: “ Cái Cò, cái Vạc, cái Nông/Ba cái cùng béo, vặt lông cái nào?/Vặt lông cái Cốc cho tao/Tao nấu, tao nướng, tao xào, tao ăn”. Lúc đầu, tôi thấy lo sợ, định bay đi. Nhưng rồi biết chắc có kẻ muốn trêu ghẹo. Tôi tức giận lắm, vừa đi vừa hỏi cất tiếng hỏi lớn. Thế rồi, tôi đã nhìn thấy một cậu dế đang loay hoay ở cửa hang. Thì ra là kẻ này. Tôi tiến lại gần hỏi, thì nó chối bay. Tức giận, tôi giáng xuống cho dế mấy nhát. Tôi lấy làm hả giận, rỉa lông cánh một lát nữa rồi lại bay là xuống đầm nước.