Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện Văn mẫu lớp 10

Viết văn bản nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện là tài liệu được giới thiệu đến bạn đọc, hướng dẫn cách phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện.

Nội dung của tài liệu sẽ giúp học sinh có thêm ý tưởng cho bài viết văn của mình. Mời theo dõi ngay sau đây. 

1. Hướng dẫn phân tích đề

• Xác định kiểu bài
• Kiểu bài: nghị luận văn học
• Dạng bài: phân tích, đánh giá một tác phẩm truyện.
• Xác định yêu cầu của đề
• Phân tích nội dung và nghệ thuật của một tác phẩm truyện
• Đánh giá giá trị của tác phẩm và nêu cảm nhận của bản thân

2. Dàn ý chi tiết

(1) Mở bài

• Giới thiệukhái quát về tác giả, tác phẩm truyện
• Nêu khái quát giá trị nổi bật hoặc vấn đề cần phân tích.

(2) Thân bài

a. Khái quát về tác phẩm

• Hoàn cảnh sáng tác (nếu có).
• Xuất xứ
• Thể loại
• Tóm tắt ngắn gọn nội dung
• Chủ đề của tác phẩm

b. Phân tích nội dung

* Cốt truyện và tình huống truyện

• Diễn biến chính
• Tình huống truyện
• Vai trò của tình huống trong việc làm nổi bật chủ đề

* Nhân vật

- Phân tích các phương diện:

• Hoàn cảnh
• Ngoại hình (nếu có)
• Hành động
• Lời nói
• Tâm lí
• Phẩm chất
• Ý nghĩa hình tượng

- Chủ đề và thông điệp

• Tư tưởng tác phẩm
• Giá trị nhân văn
• Bài học cuộc sống

c. Phân tích nghệ thuật

• Xây dựng cốt truyện
• Xây dựng tình huống
• Khắc họa nhân vật
• Chi tiết nghệ thuật đặc sắc
• Ngôi kể
• Điểm nhìn trần thuật
• Ngôn ngữ

(3) Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật.

3. Infographic hoặc sơ đồ tư duy

4. Gợi ý ý tưởng

• Ý tưởng 1. Phân tích theo nội dung và nghệ thuật
• Ý tưởng 2. Phân tích theo nhân vật

5. Từ ngữ hay

• khắc họa sinh động
• xây dựng thành công
• tình huống truyện độc đáo
• chi tiết giàu sức gợi
• hình tượng tiêu biểu
• bộc lộ phẩm chất
• phản ánh chân thực
• giàu giá trị nhân văn
• gửi gắm thông điệp
• nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn
• miêu tả tâm lí tinh tế
• kết cấu chặt chẽ
• để lại ấn tượng sâu sắc
• giàu sức biểu cảm
• mang ý nghĩa biểu tượng

6. Mẫu tham khảo

Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên là một trong những truyện thuộc Truyền kỳ mạn lục. Truyện gửi gắm nhiều thông điệp giá trị, nhân văn.

Mở đầu tác phẩm, tác giả đã giới thiệu nhân vật chính của truyện một cách trực tiếp, ngắn gọn từ đó gây tò mò và hứng thú cho người đọc. Khi biết rằng tướng giặc họ Thôi tử trận gần đền bao năm làm yêu làm quái nhũng nhiễu dân gian, Tử Văn đã quyết định đi đốt đền mặc cho kết quả ra sao. Trước khi đốt đền Tử Văn tắm rửa sạch sẽ, thắp hương vái lạy thể hiện sự chân thành, chứng minh sự trong sạch và ý muốn bảo vệ sự yên bình cho nhân dân. Hành động đốt đền của Tử Văn đã cho thấy anh là một người cương trực, dũng cảm.

Sau khi đốt đền, Tử Văn đã bị hồn ma tên tướng giặc họ Thôi quấy phá. Hắn làm cho Tử Văn cảm thấy khó chịu, “đầu lảo đảo và bụng run run, nổi lên một cơn sốt nóng sốt rét”. Dù bị hồn ma tướng giặc đe dọa sẽ gặp tai vạ và phải gặp Diêm Vương nhưng Tử Văn không hề tỏ ra sợ hãi mà ngược lại vẫn ngất ngưởng tự nhiên. Đến khi Thổ Công bị hại hiện lên gặp Tử Văn, anh mới ngỡ ra hồn ma tên tướng giặc là kẻ đã cướp đền của Thổ Công đất Việt, Thổ Công đã kể lại sự tình mình bị cướp đền cùng căn dặn những việc Tử Văn cần làm nếu muốn diệt trừ hung thần và giải trình với Diêm Vương. Với bản lĩnh của kẻ sĩ, Tử Văn khi xuống gặp Diêm Vương đã đòi lại công bằng cho Thổ thần đất Việt.

Cuộc xét xử Tử Văn dưới âm phủ là một đoạn rất hay. Ban đầu hồn ma tên tướng giặc tố cáo Tử Văn đốt đền. Diêm Vương trách mắng ngay nhưng Tử Văn đáp lại bằng giọng cứng cỏi, lên tiếng vạch mặt bản chất xấu xa của tên tướng giặc. Sau đó tướng giặc họ Thôi sợ bị bại lộ nên đạo đức giả xin giảm tội cho Tử Văn. Ngược lại Tử Văn càng kiên quyết, xin đem tư giấy đến đền Tản Viên chứng thực. Diêm Vương chấp thuận quả nhiên sự thật đúng như Tử Văn nói, kết quả Tử Văn được xử thắng kiện. Tử Văn đã đấu tranh đến cùng cho lẽ phải, không hề run sợ. Sự việc Tử Văn thắng kiện đã chứng minh một quy luật tất yếu, chính nghĩa luôn chiến thắng gian tà.

Để đền ơn nghĩa với Tử Văn, Thổ Công đã tiến cử anh giữ chức phán sự ở đền Tản Viên. Lời bình ở cuối truyện như một lời nhắn nhủ, nhắc nhở của tác giả. Hiện thực xã hội đương thời thối nát đầy rẫy những áp bức bất công. Chỉ khi ta dám đấu tranh đến cùng mới giành được phần thắng, mới diệt trừ được tận gốc cái ác, lấy lại công lý, chính nghĩa.

“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” với cốt truyện đầy kịch tính, các yếu tố kỳ ảo xen kẽ tạo nên một sự hấp dẫn riêng với người đọc. Truyện không chỉ củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý, chính nghĩa luôn thắng gian tà mà còn khuyên răn con người ta đứng trước cái xấu cái ác phải “cứng cỏi” đấu tranh đến cùng, không nên run sợ, trốn tránh, thờ ơ mà phải quyết tâm diệt trừ tận gốc gian tà.

7. Những lỗi thường gặp

• Chỉ tập trung phân tích nhân vật mà bỏ qua các yếu tố khác như tình huống truyện, cốt truyện, ngôi kể, chi tiết nghệ thuật và chủ đề.
• Không làm rõ mối quan hệ giữa nội dung và nghệ thuật, khiến bài viết thiếu chiều sâu.
• Đánh giá còn chung chung, chưa chỉ ra giá trị hiện thực, giá trị nhân văn hoặc nét đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.