Soạn bài Một thời đại trong thi ca Cánh diều Ngữ văn lớp 11 trang 129 sách Cánh diều tập 2

Download.vn muốn cung cấp tài liệu vô cùng hữu ích là Soạn văn 11: Một thời đại trong thi ca.

Nội dung chi tiết của tài liệu học tập lớp 11 được chúng tôi đăng tải chi tiết. Bạn đọc hãy cùng theo dõi.

1. Soạn bài Một thời đại trong thi ca

1.1 Chuẩn bị

- Hoài Thanh (1909 - 1982), tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên, là nhà phê bình văn học xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại.

- Phong trào Thơ mới với một số tác giả như: Thế Lữ, Vũ Đình Liên, Huy Cận, Xuân Diệu,...

1.2 Đọc hiểu

Câu 1. Tác giả đưa ra tiêu chí nào để so sánh giữa thơ cũ và thơ mới?

Hướng dẫn giải:

Tinh thần thời xưa - thơ cũ và tinh thần thời nay - thơ mới có thể gom lại trong hai chữ tôi và ta.

Câu 2. Câu văn nào cho thấy luận điểm khái quát của Hoài Thanh?

Hướng dẫn giải:

Câu văn: “Các thời đại vẫn liên tiếp cùng nhau và muốn rõ đặc sắc mỗi thời phải nhìn vào đại thể.”

Câu 3. Vì sao khi xuất hiện trên thi đàn Việt Nam, chữ tôi lại “bỡ ngỡ” và “như lạc loài”?

Hướng dẫn giải:

Thơ cũ đề cao cái ta, chữ tôi mang theo quan niệm chưa từng có: quan niệm cá nhân.

Câu 4. Đoạn văn cho biết điều gì về đặc điểm hồn thơ của các nhà thơ mới?

Hướng dẫn giải:

Các nhà thơ mới có đặc điểm, phong cách riêng.

Câu 5. Các nhà thơ lãng mạn đã giải tỏa bi kịch đời mình bằng cách nào?

Hướng dẫn giải:

Các nhà thơ lãng mạn đã giải tỏa bi kịch đời mình bằng cách gửi vào tiếng Việt.

1.3 Trả lời câu hỏi

Câu 1. Từ nội dung văn bản, em hiểu nhan đề của bài viết thế nào?

Nhan đề “Một thời đại trong thi ca” bao quát được phần lớn nội dung văn bản.

Câu 2. Trong phần 1, để thuyết phục người đọc về sự chiến thắng của thơ mới đối với thơ cũ, tác giả đã lập luận như thế nào?

Tác giả đưa ra tiêu chí so sánh thơ cũ - thơ mới nhằm mục đích khẳng định cái khó khăn nhưng cũng là khao khát trong việc tìm ra được tinh thần thơ mới.

Câu 3. Hãy làm rõ mối quan hệ giữa luận điểm và lí lẽ, dẫn chứng ở phần 2 theo gợi ý sau:

Hướng dẫn giải:

Câu 4. Nội dung chính của phần 3 là gì? Có thể khái quát nội dung ấy bằng một luận điểm như thế nào?

Hướng dẫn giải:

- Nội dung chính của phần 3 là: bi kịch của cái tôi

- Luận điểm: Bi kịch không chỉ diễn ra ở con người mà nó còn thấm vào cả thơ ca cùng đất nước khi ấy.

Câu 5. Đoạn văn sau cho thấy sự kết hợp của các phương thức biểu đạt nào? Tác dụng của sự kết hợp này trong việc bộc lộ quan điểm, thái độ của người viết là gì?

“Ta thoát lên tiên cùng Thế Lữ, ta phiêu lưu trong trường tình cùng Lưu Trọng Lư, ta điên cuồng với Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, ta đắm say cùng Xuân Diệu. Nhưng động tiên đã khép, tình yêu không bền, điên cuồng rồi tỉnh, say đắm vẫn bơ vơ. Ta ngơ ngẩn buồn trở về hồn ta cùng Huy Cận.”.

Hướng dẫn giải:

• Phương thức biểu đạt: miêu tả và biểu cảm
• Tác dụng: góp phần bộc lộ một cách chân thực, rõ ràng quan điểm, thái độ của người viết

Câu 6. Văn bản Một thời đại trong thi ca có đoạn:

“Chưa bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lần một hồn thơ rộng mở như Thế Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư, hùng tráng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não như Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kì dị như Chế Lan Viên,... và thiết tha, rạo rực, băn khoăn như Xuân Diệu.”

Đoạn văn trên giúp em có thêm những hiểu biết gì về:

- Đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản nghị luận văn học (phê bình văn học) của Hoài Thanh?

- Phong trào Thơ mới lãng mạn 1932 - 1945?

Hướng dẫn giải:

- Đặc điểm ngôn ngữ trong văn bản nghị luận văn học (phê bình văn học) của Hoài Thanh: hàm súc, giàu tính biểu tượng,

- Phong trào Thơ mới 1932 - 1945: Còn có tên gọi khác là Thơ mới lãng mạn, đây là dòng thơ ca ra đời trong những năm đầu thập kỷ thứ ba của thế kỷ trước, mở đầu cho sự phát triển của thơ ca Việt Nam hiện đại.

2. Tác giả - Tác phẩm Một thời đại trong thi ca

2.1 Tác giả

- Hoài Thanh (1909 - 1982), tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên.

- Ông xuất thân trong một gia đình nhà nho nghèo yêu nước.

- Quê ở xã Nghi Trung, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.

- Khi còn đi học, ông từng tham gia phong trào yêu nước, bị thực dân Pháp bắt giam.

- Từ những năm 30 của thế kỉ XX, ông bắt đầu viết văn.

- Tháng 8 năm 1945, ông tham gia khởi nghĩa và làm Chủ tịch Hội Văn hóa cứu quốc ở Huế.

- Sau cách mạng, ông hoạt động chủ yếu trong ngành Văn hóa cứu quốc ở Huế.

- Hoài Thanh là nhà phê bình văn học xuất sắc nhất của văn học Việt Nam hiện đại.

- Năm 2000, ông được nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

- Một số công trình nghiên cứu: Văn chương và hành động (1936), Thi nhân Việt Nam (1942), Có một nền văn hóa Việt Nam (1946), Quyền sống của con người trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du…

2.2 Tác phẩm

a. Xuất xứ

- Một thời đại trong thi ca là tiểu luận mở đầu cuốn Thi nhân Việt Nam, tổng hợp một cách sâu sắc phong trào thơ mới.

- Đoạn trích trong SGK thuộc phần cuối của bài tiểu luận.

b. Bố cục

Gồm 3 phần:

• Phần 1. Từ đầu đến “muốn rõ đặc sắc mỗi thời đại phải nhìn vào đại thể”: Nguyên tắc xác định tinh thần thơ mới.
• Phần 2. Tiếp theo đến “để gửi nỗi băn khoăn riêng”: Tinh thần thơ mới với “cái tôi”.
• Phần 3. Còn lại: Sự vận động của thơ mới và cái bi kịch của nó.

c. Tóm tắt

Mở đầu văn bản Hoài Thanh đề cập đến cái khó khăn trên con đường đi tìm tinh thần trong thơ mới. Đồng thời, tác giả nhận diện thơ mới và thơ cũ một cách khái quát nhất. Sau đó là phân tích cốt lõi làm nên tinh thần thơ mới là cái “tôi” cá nhân. Cái “tôi” xuất hiện trở nên xa lạ vì tất cả đã quá quen thuộc với cái “ta” chung. Cái tôi xuất hiện bởi với những cái tên như Xuân Diệu, Huy Cận, Nguyễn Bính, Hàn Mặc Tử... lúc bây giờ cũng đi vào bế tắc, mất niềm tin khi đứng trước bối cảnh thời đại. Những nhà thơ mới họ tìm lại niềm tin bằng cách gửi vào tình yêu tiếng việt. Họ tìm vào quá khứ, vào dĩ vãng để quên đi hiện tại bi thương.

d. Nội dung và nghệ thuật

- Nội dung

Một thời đại trong thi ca đã nêu rõ nội dung cốt yếu của “tinh thần thơ mới”. Lần đầu tiên “chữ tôi với cái nghĩa tuyệt đối của nó”, xuất hiện trong thi ca đồng thời cũng nói lên “cái bi kịch ngấm ngầm trong hồn người thanh niên” hồi bấy giờ.

- Nghệ thuật

Lập luận khoa học và chặt chẽ, văn phong thấu đáo, tinh tế…