Mẫu Kế hoạch bài dạy minh họa tích hợp Năng lực số môn Ngữ văn 11 Kết nối tri thức Giáo án tích hợp Năng lực số lớp 11

TỔ CHỨC THỰC HIỆN

SẢN PHẨM

1. HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG – TẠO TÂM THẾ

a. Mục tiêu hoạt động: Tạo tâm thế thoải mái và gợi dẫn cho học sinh về nội dung bài học

- 1.1.NC1a: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số đáp ứng được nhu cầu thông tin.

b. Nội dung thực hiện:

❖ GV phát vấn: Theo bạn, việc ý thức về tình trạng bi đát của hoàn cảnh có khi nào ngăn trở con người hành động quyết đoán trong cuộc đời?

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

GV phát vấn: Theo bạn, việc ý thức về tình trạng bi đát của hoàn cảnh có khi nào ngăn trở con người hành động quyết đoán trong cuộc đời?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

HS chia sẻ những cảm nhận, suy nghĩ

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên dẫn dắt vào bài học

GV có thể linh hoạt lắng nghe câu trả lời và chia sẻ của HS

2. HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI

a. Mục tiêu hoạt động:

- Học sinh nhận biết và phân tích được một số yếu tố của bi kịch như: xung đột, hành động, lời thoại, nhân vật, cốt truyện, hiệu ứng thanh lọc,... qua đoạn trích Sống, hay không sống - đó là vấn đề của bi kịch Hăm-lét.

- Học sinh phân tích được các chi tiết tiêu biểu trong đoạn trích Sống, hay không sống – đó là vấn đề, làm rõ được mối quan hệ giữa các chi tiết ấy với đề tài, câu chuyện, hành động kịch, nhân vật chính – phụ.

- Học sinh phân tích được những đặc điểm của ngôn ngữ bi kịch thể hiện qua cách dùng từ ngữ, biện luận, suy xét tự ý thức và ý thức về cuộc sống của nhân vật trong đoạn trích Sống, hay không sống – đó là vấn đề.

- 1.1.NC1a: Duyệt, tìm kiếm và lọc dữ liệu, thông tin và nội dung số đáp ứng được nhu cầu thông tin.

- 3.1.NC3a: Áp dụng được các cách tạo và chỉnh sửa nội dung ở các định dạng khác nhau.

b. Nội dung thực hiện: Học sinh tìm hiểu văn bản theo hình thức phát vấn, thảo luận nhóm và suy ngẫm cá nhân

2.1 Đọc văn bản và tóm tắt

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

· GV cùng HS đọc văn bản

· Chú thích các từ ngữ khó

· Hoạt động nhóm đôi: Tóm tắt văn bản bằng sơ đồ và trả lời câu hỏi: Theo em, điều gì đáng lưu ý nhất trong phần giới thiệu tác giả và xuất xứ của tác phẩm?

Thời gian: 10ph

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

HS đọc văn bản và trả lời câu hỏi

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả:

- Sếch-xpia (1564 – 1616) là nhà soạn kịch, nhà thơ Anh, là tác gia tiêu biểu của văn học Phục hưng. Sự nghiệp văn học của Séch-xpia là bài ca tuyệt diệu về con người, đúng như ông đã viết: “Kì diệu thay là con người, về vẻ đẹp nó sánh ngang với thần thánh, trí tuệ sánh ngang với Thượng đế. Con người (...) là trung tâm của vũ trụ, là kiểu mẫu của muôn loài. Con người phải được thoả mãn mọi nhu cầu vốn có như ăn, uống, ngủ, nghỉ, các sinh hoạt trần thế, sự hiểu biết và sự phát triển về mặt trí tuệ”

- Đặc điểm bi kịch của Sếch-xpia: "Chứa đựng những suy ngẫm mang tính nhân văn sâu sắc, được thể hiện qua các hình tượng nhân vật phóng khoáng, tự do, có tính cách mạnh mẽ; lời thoại sắc sảo, tinh tế; nghệ thuật triển khai, đan xen các tuyến xung đột, các tuyến hành động kịch mang tính chất dồn nén, tập trung”; “Các vở bi kịch được xây dựng dựa trên một số cốt truyện, truyền thuyết có sẵn, nhưng được mở rộng, khơi sâu chủ đề, dựng nên những hình tượng bất tử.

2. Tác phẩm

– Xuất xứ cốt truyện của bi kịch Hăm-lét và đặc điểm nhân vật Hãm-lét: Được đặt vào bối cảnh hậu kì Phục hưng, khi lí tưởng nhân văn chủ nghĩa lâm vào tình trạng khủng hoảng sâu sắc bởi xung đột với thực tại lịch sử nghiệt ngã”, nhân vật Hăm-lét của Sếch-xpia không giống như hoàng tử Trung cổ là Am-lét trong biên niên sử mà có “cảm quan u tối về thực tại và ý chí đấu tranh khẳng định lí tưởng nhân văn chủ nghĩa.

- Tóm tắt:

Rời nơi du học ở Đức về Đan Mạch chịu tang vua cha, Hăm-lét đối mặt với thực tế phụ phàng: Ngay sau cái chết của cha chàng là hôn lễ giữa hoàng hậu, mẹ chàng, với nhà vua mới Clô-đi-út chính là chú ruột của chàng. Mọi thứ diễn ra quá chóng vánh đến mức không thể hiểu nổi, không thể chấp nhận nổi. Khi hồn ma người cha hiện về tiết lộ bí mật ghê gớm: Chính Clô-đi-út đã ra tay đầu độc ông để cướp ngai vàng cùng hoàng hậu, Hăm-lét đau khổ, choáng váng, đồng thời ngùn ngụt căm giận, ghê tởm, khủng hoảng tinh thần đến mức muốn phát điện. Hồn ma kêu gọi Hãm-lét ra tay trừng trị kẻ ác, trả thù cho cha. Tuy nhiên, con người lí trí bên trong đòi hỏi Hăm-lét phải thận trọng suy xét, tự mình tìm ra sự thật chứ không thể chỉ dựa vào câu chuyện của hồn ma. Đối với chàng, không chỉ có nghĩa vụ trả thù và quyền thừa kế ngai vàng mà hệ trọng hơn nhiều là trách nhiệm chấn chỉnh, tu sửa lại cả xã hội mục ruỗng kỉ cương, băng hoại nhân phẩm, cả Đan Mạch như một “nhà tù”, “bát nháo”, “bẩn thỉu”, “phải hàng vạn người mới nhặt ra được một kẻ lương thiện”.

Hăm-lét hiểu rõ tình thế khó khăn của chàng. Khi chàng về đến quê nhà, vua cha đã mất một cách bí ẩn, Clô-đi-út chính thống hoá địa vị của hắn qua các nghi lễ tang ma, nghi lễ đăng quang cũng như hôn lễ được tổ chức trọng thể. Phần đông quan lại trong triều ủng hộ tên vua mới; hầu hết những người từng là bạn Hăm-lét đều bị mua chuộc, lợi dụng làm kẻ theo dõi chàng Ô-phê-li-a, người yêu Hămlét, bị cha nàng – quan cận thần Pô-lô-ni-út bắt trả lại Hămlét những bức thư tình của chàng; và đến cả chính hoàng hậu – mẹ của Hãm-lét – cũng có thể can dự, thậm chí tham gia vào những mưu đồ tội lỗi. Hăm-lét gần như thân cô thể cô trong cuộc chiến vì công lí.

Vì thế, một mặt, Hàm-lét phải giữ cho mình không rơi vào điền đại, nhưng mặt khác, chàng quyết định giả điên, ngấm ngầm tìm cách khám phá sự thật. Việc giả điên có thể xem như cái “mặt nạ” mà Hăm-lét chủ ý sử dụng để che giấu tâm sự, ý hướng, kế hoạch thật sự của chàng trước tất cả những ai cố tình dò xét chàng. Nếu những kẻ thù trực tiếp tin rằng Hăm-lét bị nỗi khổ đau và thất tình làm cho điên dại, bị tàn phế về tinh thần, chúng sẽ bớt lo sợ, đề phòng, hãm hại chàng và cũng có thể hớ hênh hơn để lộ bản chất che giấu của chúng.

3. Đoạn trích

- Vị trí của đoạn trích Sống, hay không sống – đó là vấn đề trong bi kịch - Hăm-lét và ý nghĩa nghệ thuật của nó: không chỉ góp phần khơi sâu tư tưởng chủ đề của vở kịch, mà còn gợi nhiều suy ngẫm về bản tính con người, về những “nỗi vướng mắc tâm tư và trăn trở muôn đời của con người trong cuộc sống.

- Văn bản Sống hay không sống - đó là vấn đề trích Hồi III – Cảnh I vở kịch Hăm-lét của Sếch-xpia. Hăm-lét giả điên để che giấu những suy nghĩ và toan tính liên quan đến nguyên nhân cái chết đột ngột của vua cha và hành động ám muội của Clô-đi-út.

- Bố cục:

+ Phần 1 – Âm mưu do thám – Thời đại “đảo điên”: gồm

· Lớp kịch 1 (Vua, hoàng hậu dò xét về tình trạng Hăm-lét giả điên qua Pô-lô-ni-út, Rô-den-cran và Ghin-đơn-xtơn; Sau cuộc trò chuyện, Rô-den-cran và Ghin-đơn-xtơn rời sân khấu)

· Lớp kịch 2 (Vua nói cho hoàng hậu biết âm mưu do thám tình hình Hăm-lét qua việc bố trí nghe trộm cuộc gặp gỡ của chàng với Ô-phê-li-a; Hoàng hậu dặn dò Ô-phê-li-a, rồi rời sân khấu; Ô-phê-li-a vâng mệnh)

· Lớp kịch 3 (Pô-lô-ni-út dặn dò Ô-phê-li-a cách thức đi đứng, chờ Hăm-lét tới sao cho tự nhiên; Ô-phê-li-a, không đáp, lặng lẽ theo chỉ định của cha; Nghe những lời dàn dựng âm mưu gian trả của cận thần, vua động lòng thú nhận sự giả trá của mình và than về gánh nặng của tội ác).

+ Phần 2 – Sống, hay không sống – Suy tưởng và hành động: Lớp kịch 4 (Ô-phê-li-a vẫn đi đi lại lại ở một chỗ khuất trên sân khấu, Hăm-lét ra sân khấu độc thoại, lúc đầu không trông thấy nàng; Vua và Pô-lô-ni-út nấp, rình nghe trộm; Cuối lời độc thoại, Hăm-lét trông thấy Ô-phê-li-a, tự nhủ cầm lòng, rồi nói những lời tàn nhẫn về nhân tình thế thái với nàng).