Soạn bài Đất nước - Chân trời sáng tạo 10 Ngữ văn lớp 10 trang 99 sách Chân trời sáng tạo tập 2

Nguyễn Đình Thi là một nhà thơ nổi tiếng, với nhiều tác phẩm hay. Bài thơ Đất nước của ông sẽ được hướng dẫn học trong chương trình môn Ngữ văn lớp 10, thuộc sách Chân trời sáng tạo, tập 2.

Download.vn muốn cung cấp tài liệu Soạn văn 10: Đất nước, mời các bạn học sinh cung tham khảo nội dung chi tiết bên dưới. 

1. Soạn bài Đất nước

Câu 1. Không gian của “những ngày thu đã xa” được tái hiện qua những hình ảnh nào trong văn bản trên? Hãy ghi lại những hình dung, tưởng tượng mà các hình ảnh thơ ấy gợi ra cho bạn.

Hướng dẫn giải:

- Không gian của “những ngày thu đã xa” được tái hiện qua những hình ảnh: sáng mát trong, hương cốm mới, những phố dài xao xác hơi may, người ra đi đầu không ngoảnh lại, thềm nắng lá rơi đầy.

- Hình dung, tưởng tượng mà các hình ảnh thơ ấy gợi ra: Bức tranh thiên nhiên mùa thu thi vị, mang đậm đặc trưng mùa thu Hà Nội nhưng thoáng buồn với những buổi sáng mát trong, gió thổi mang theo hương cốm mới, thời tiết buổi sáng se lạnh, những con phố xao xác lá vàng. Trong khung cảnh thiên nhiên đó, người chiến sĩ đã từ biệt quê hương, để ra đi vào chiến trường. Khung cảnh chia ly đầy buồn bã, lưu luyến nhưng cũng rất cương quyết.

Câu 2. Hình ảnh “mùa thu nay” khác gì với “những ngày thu đã xa”? Theo bạn, điều gì làm nên sự khác biệt đó?

Hướng dẫn giải:

- “Mùa thu nay” có điểm khác: Cảnh sắc thiên nhiên trở nên trong trẻo, tươi sáng hơn (trời thu thay áo mới); không gian rộng mở, đầy sức sống (núi đồi, gió thổi rừng tre phấp phới); tràn ngập âm thanh tươi vui (đứng vui nghe, nói cười thiết tha).

- Điều làm nên sự khác biệt: Nhân vật trữ tình đang đứng ở chiến khu Việt Bắc với tâm trạng vui tươi, phấn khởi khi đất nước được độc lập.

Câu 3. Xác định và nêu hiệu quả biểu đạt của biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:

Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa

Hướng dẫn giải:

- Điệp ngữ “của chúng ta”, “những” kết hợp với liệt kê “trời xanh”, “núi rừng”, “cánh đồng”, “ngả đường”, “dòng sông”.

- Hiệu quả nghệ thuật: Nhấn mạnh vẻ đẹp của thiên nhiên Việt Nam, khẳng định nền độc lập của nước nhà.

Câu 4. Đọc lại bốn dòng cuối của đoạn trích và cho biết: tiếng của “những buổi ngày xưa vọng nói về” gửi gắm thông điệp gì đến chúng ta?

Hướng dẫn giải:

Tiếng của “những buổi ngày xưa vọng nói về” gửi gắm thông điệp: Bài học về lòng biết ơn, trân trọng những thế hệ đi trước đã hy sinh để đấu tranh cho nền độc lập của dân tộc.

2. Tác giả - Tác phẩm Đất nước

2.1 Tác giả

- Nguyễn Đình Thi (1924 - 2003) sinh tại Luông Pha-bang (Lào).

- Quê gốc của ông ở làng Vũ Thạch (nay là phố Bà Triệu, Hà Nội).

- Thuở nhỏ, Nguyễn Đình Thi sống cùng với gia đình ở Lào.

- Năm 1931, ông theo gia đình về nước, tham gia hoạt động cách mạng từ năm 1941.

- Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Nguyễn Đình Thi tham gia Hội Văn hóa cứu quốc và Hội Văn nghệ Việt Nam.

- Từ 1958 đến năm 1989, ông là Chủ tịch Ủy ban Toàn quốc Liên hiệp các Hội Văn học - Nghệ thuật Việt Nam.

- Nguyễn Đình Thi là một nhà văn hóa, một nghệ sĩ đa tài: viết văn, làm thơ, sáng tác nhạc, soạn kịch, viết lý luận phê bình văn nghệ, biên khảo triết học…

- Năm 1996, ông được tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.

- Một số tác phẩm chính: Các tiểu thuyết như Xung kích (1951), Vào lửa (1966); các tập thơ như Người chiến sĩ (1956), Bài thơ Hắc Hải (1958); các vở kịch như Con nai đen (1961), Rừng trúc (1978); các tập tiểu luận như Mấy vấn đề về văn học (1956)...

2.2 Tác phẩm

a. Hoàn cảnh sáng tác

Bài thơ có những đoạn lấy từ hai bài thơ “Sáng mát trong như sáng năm xưa” (1948) và “Đêm mít tinh” (1949).

Bài thơ được hoàn thành vào năm 1955, in trong tập Người chiến sĩ (1956).

b. Bố cục

Gồm 3 phần:

• Phần 1. Từ đầu đến “Sau lưng thềm nắng lá rơi đầy”: Mùa thu của quá khứ.
• Phần 2. Tiếp theo đến “Những buổi ngày xưa vọng nói về”: Mùa thu của hiện tại.
• Phần 3. Còn lại: Niềm suy tư về đất nước.

c. Nội dung

Hình ảnh đất nước được cảm nhận qua vẻ đẹp của mùa thu Hà Nội, những năm tháng chiến đấu gian khổ, mà hào hùng.

d. Nghệ thuật

- Bài thơ sử dụng các câu thơ dài ngắn linh hoạt.

- Hình ảnh thơ tiêu biểu, giàu sức gợi cảm.

- Nhịp điệu uyển chuyển: khi thì trầm lắng, khi thì tươi vui, khi lại hùng hồn.