Bộ đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ văn năm 2025 - 2026 63 Đề thi vào lớp 10 môn Văn các Sở GD&ĐT trong cả nước

Câu

Nội dung

Điểm

I. ĐỌC HIỂU

4,0

Câu 1

Thể thơ của đoạn trích: Thơ tự do.

0,5

Câu 2

Những từ ngữ bộc lộ cảm xúc của chủ thể trữ tình trong những đoạn thơ bắt đầu bằng cụm từ “Sao đêm nay”: se thắt, bồn chồn

0,5

Câu 3

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:
Đời mẹ như bến vắng bên sông
Nơi đón nhận những con thuyền tránh gió
- So sánh: Đời mẹ được so sánh với bến vắng bên sông.
- Làm cho câu thơ tăng sức gợi hình, gợi cảm, sinh động, hấp dẫn;
- Làm nổi bật hơn vẻ “Đời mẹ”: hy sinh thầm lặng, chờ che cho con, là nơi bình yên ấm áp đón chờ con trở về

- Thể hiện tình yêu thương và sự biết ơn của người con đối với mẹ.

0,25

0,25

0,25

0,25

Câu 4

Mạch cảm xúc của chủ thể trữ tình thể hiện trong đoạn trích theo trình tự:
- Xót xa, thương nhớ người mẹ nơi quê nhà.
- Lo lắng, bồn chồn cho mẹ mỗi mùa thiên tai giông gió.
- Biết ơn cả cuộc đời mẹ đã vì con, vất vả, nuôi dưỡng, chở che cho con.
- Khao khát đến đáp công ơn của mẹ.

0,25

0,25

0,25

0,25

Câu 5

Nội dung hai dòng thơ cuối: Con muốn có lời gì đằm thắm/ Ru tuổi già của mẹ tháng năm nay thể hiện khao khát, ước muốn của người con được đến đáp công ơn mẹ.
- Thí sinh lựa chọn một bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân, có thể lựa chọn theo hướng:
+ Bài học về việc ghi nhớ công ơn cha mẹ, trân trọng tình yêu thương của mẹ.
+ Bài học về việc phải luôn biết yêu thương, quan tâm, chăm sóc cho cha mẹ.
+ Bài học về trách nhiệm đối với bản thân: phải sống tốt để làm vui lòng cha mẹ, xứng đáng với tình thương yêu của cha mẹ;…
- Lí giải phù hợp, thuyết phục, nhân văn.

0,25

0,25

0,5

II.VIẾT

6,0

Câu 1

Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích chủ đề được thể hiện trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Chủ đề của đoạn trích là tình cảm yêu thương và lòng biết ơn của người con dành cho mẹ.

0,25

c. Viết đoạn văn bảo đảm các yêu cầu

Lựa chọn được các thao tác phù hợp, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng trên cơ sở bảo đảm những nội dung sau:

- Chủ đề của đoạn trích là tình cảm yêu thương và lòng biết ơn của người con dành cho mẹ

- Chủ đề được thể hiện qua mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình, xót thương, lo lắng cho người mẹ nơi quê nhà, biết ơn trước công lao trời biển của mẹ, khao khát được đền đáp công ơn ấy, qua hình ảnh trung tâm là người mẹ với cuộc đời thầm lặng nhưng có nhiều vẻ đẹp phẩm chất cao quý; qua những thông điệp ý nghĩa được tác giả gửi gắm tới người đọc; ...

- Chủ đề gần gũi, giàu chất nhân văn, tạo nên chiều sâu về nội dung cho tác phẩm, được thể hiện qua nhiều yếu tố nghệ thuật đặc sắc. (Nhiên xét về chủ đề)

1,0

d. Diễn đạt: Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn.

0,25

d. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận, có cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

Câu 2

Hiện nay có một số thanh thiếu niên không nghe lời khuyên răn, dạy bảo của cha mẹ. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) đề xuất những giải pháp để khắc phục vấn đề trên.

4,0

a. Bảo đảm bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng (khoảng 600 chữ) của bài văn.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề nghị luận

Đề xuất những giải pháp để khắc phục vấn đề: Hiện nay có một số thanh thiếu niên không nghe lời khuyên răn, dạy bảo của cha mẹ.

0,5

c. Viết được bài văn nghị luận bảo đảm các yêu cầu:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận phù hợp; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; trình bày được hệ thống ý phù hợp theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận.

- Có thể triển khai theo hướng.

* Mở bài: Giới thiệu vấn đề cần nghị luận, nêu tầm quan trọng của việc giải quyết vấn đề.

* Thân bài:

- Giải thích vấn đề: Không nghe lời khuyên răn, dạy bảo của cha mẹ là hiện tượng con cái không làm theo những yêu cầu mà cha mẹ đặt ra, cãi lại hoặc thờ ơ, phớt lờ lời nói của cha mẹ.

- Phân tích vấn đề:

+ Hiện trạng: Hiện nay rất nhiều thanh thiếu niên ở tuổi mới lớn không nghe lời cha mẹ, không hợp tác; phản ứng tiêu cực trước những lời nói của cha mẹ. Từ đó dẫn đến bất đồng về quan điểm, suy nghĩ, tạo khoảng cách giữa cha mẹ và con cái.

+ Nguyên nhân: Thanh thiếu niên ở tuổi mới lớn có tâm lí thích khẳng định cái tôi của bản thân, có những nhu cầu và mong muốn riêng; bị ảnh hưởng bởi bạn bè xấu, mạng xã hội, trào lưu sống lệch lạc; cha mẹ áp đặt, ít lắng nghe, không hiểu tâm lítuổi mới lớn; thiếu thời gian dành cho con cái,...

+ Hậu quả: Mất đi sự gắn bó và niềm tin giữa cha mẹ và con cái, gia đình rơi vào trạng thái căng thẳng; dễ dẫn đến các hành vi lệch chuẩn, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển nhân cách của thanh thiếu niên.

- Những giải pháp khắc phục: chỉ cần 2/3 giải pháp: Mỗi giải pháp (cần lí lẽ bằng chứng)

+ Đối với bản thân thanh thiếu niên: Thường xuyên gần gũi, trò chuyện với cha mẹ, giúp cha mẹ hiểu những gì mình đang trải qua; nhận thức được những hành động đúng sai, bản thân nên tạo sự tin tưởng cho cha mẹ; trau dồi kiến thức, rèn luyện kĩ năng sống...

+ Đối với gia đình: Cha mẹ cần giáo dục con cái bằng tình thương, không áp đặt hay chỉ trích nặng nề; gần gũi, lắng nghe, tôn trọng cảm xúc của con; tạo niềm tin, tạo môi trường giao tiếp cởi mở, chia sẻ thường xuyên với con.

+ Đối với nhà trường và xã hội: Tăng cường giáo dục kĩ năng sống, giáo dục giá trị đạo đức qua các hoạt động ngoại khóa, chuyên đề; mở các buổi tư vấn tâm líhọc đường, kết nối phụ huynh và học sinh; tuyên truyền đề cao vai trò gia đình và các giá trị truyền thống;...

- Mở rộng, trao đổi với quan điểm trái chiều hoặc ý kiến khác.

* Kết bài:

- Khẳng định lại ý nghĩa của việc khắc phục vấn đề.

- Nêu bài học cho bản thân.

Lưu ý: Thí sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

2,5

d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

đ. Sáng tạo: Thể hiện suy nghĩ sâu sắc, có cách diễn đạt mới mẻ

0,5

Tổng điểm

10,0