Sáng kiến kinh nghiệm: Xây dựng mô hình Học sinh tự học - Giáo viên định hướng ở lớp 8 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 8

Sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng mô hình Học sinh tự học - Giáo viên định hướng tại lớp 8 là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 29 trang, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm cho riêng mình thật chỉn chu.

SKKN Xây dựng mô hình Học sinh tự học - Giáo viên định hướng nhằm phát huy vai trò tự chủ của học sinh, hình thành năng lực tự học, nâng cao ý thức tự giác, góp phần nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của lớp, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tinh thần của Thông tư 29. Nhờ đó, giáo viên không chỉ hoàn thiện tốt hơn các sáng kiến của mình mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Ngoài ra quý thầy cô tham khảo thêm:

• Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú học tập cho học sinh qua sử dụng công nghệ AI vào dạy học môn Tiếng Anh THCS
• SKKN: Ứng dụng AI trong dạy học KHTN 7 (Phân môn Hóa học)
• SKKN: Sử dụng công cụ dạy học trực tuyến để tạo hứng thú trong học tập và năng lực tự học môn Tiếng Anh THCS.
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy học môn Giáo dục công dân 9
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng ChatGPT hỗ trợ thiết kế hoạt động khởi động môn Tiếng Anh 8 Global Success

Sáng kiến kinh nghiệm Xây dựng mô hình Học sinh tự học - Giáo viên định hướng tại lớp 8

PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ

I. Lí do chọn biện pháp

Chương trình Giáo dục phổ thông (GDPT) năm 2018 được xây dựng theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh (HS), trong đó năng lực tự chủ, tự học là một trong những năng lực chung có vai trò đặc biệt quan trọng, góp phần hình thành nhân cách và năng lực học tập suốt đời cho các em. Ở cấp trung học cơ sở (THCS) nói chung, đặc biệt đối với các em HS lớp 8 nói riêng, việc rèn luyện thói quen học tập tự giác, chủ động và có trách nhiệm là yêu cầu cấp thiết nhằm chuẩn bị chuyển tiếp lên lớp cuối cấp và các bậc học tiếp theo.

Tuy nhiên, qua công tác chủ nhiệm trong thực tiễn bản thân tôi nhận thấy có một bộ phận HS còn học tập thụ động, phụ thuộc vào sự hướng dẫn của giáo viên (GV) và các lớp học thêm; kỹ năng tự học, tư duy độc lập và khả năng tự quản trong học tập còn hạn chế. Bên cạnh đó, việc tổ chức các hoạt động giáo dục của giáo viên chủ nhiệm (GVCN) vẫn còn mang tính truyền thống, chưa phát huy đầy đủ vai trò tự quản của HS; sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường chưa thật sự thường xuyên, hiệu quả.

Sự ra đời của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT ngày 30 tháng 12 năm 2024 Thông tư quy định về dạy thêm, học thêm càng làm tăng tính cấp thiết của việc phát triển năng lực tự học cho HS. Thông tư nhấn mạnh việc học thêm phải xuất phát từ nhu cầu tự nguyện của HS, góp phần phát triển phẩm chất, năng lực mà không gây quá tải. Việc xây dựng năng lực tự học sẽ giúp học sinh chủ động trong quá trình học tập, giảm sự phụ thuộc vào các giờ học thêm không cần thiết.

Xuất phát từ yêu cầu của Chương trình GDPT 2018 cùng với kinh nghiệm nhiều năm làm GVCN của bản thân tôi, tôi đã tiến hành nghiên cứu, lựa chọn và triển khai biện pháp: Xây dựng mô hình: “Học sinh tự học – Giáo viên định hướng” tại lớp 8C, Trường ..............….., xã …... Biện pháp nhằm phát huy vai trò tự chủ của học sinh, hình thành năng lực tự học, nâng cao ý thức tự giác, góp phần nâng cao chất lượng học tập và rèn luyện của lớp, đồng thời đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục và tinh thần của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT.

II. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

Nâng cao năng lực và nghiệp vụ trong công tác chủ nhiệm lớp.

Tăng cường rèn luyện năng lực tự chủ, tự học cho HS; khuyến khích các em tích cực học tập, góp phần nâng cao chất lượng học tập của HS lớp chủ nhiệm.

III. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

1. Đối tượng

Biện pháp giúp HS lớp chủ nhiệm phát huy tính tự chủ và tự học.

2. Phạm vi áp dụng

Áp dụng cho học sinh lớp 8C tại trường .............. ….., xã ….., tỉnh ….., năm học 2025-2026.

PHẦN B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

I. Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp 8C Trường .............. ……

1. Thuận lợi

Nhà trường đã xây dựng được một môi trường giáo dục đoàn kết, thống nhất, tập thể GV có tinh thần trách nhiệm, hỗ trợ chuyên môn lẫn nhau; kế hoạch bài dạy được xây dựng theo tinh thần Công văn 958/SGDĐT-GDTrH ngày 29 tháng 8 năm 2025 của Sở GDĐT tỉnh Gia Lai, định hướng phát triển phẩm chất và năng lực HS.

Cơ sở vật chất được quan tâm đầu tư đồng bộ; 100% lớp học có wifi, tivi; việc ứng dụng CNTT và công nghệ số trong dạy học, quản lý lớp học được đẩy mạnh, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.

Phụ huynh quan tâm, phối hợp chặt chẽ với GVCN trong việc quản lý, giáo dục con em. Lớp có nhóm Zalo của lớp để phụ huynh và GVCN trao đổi, cập nhật thông tin hằng ngày.

HS chăm ngoan, có ý thức học tập, chấp hành tốt nội quy trường lớp. Đa số HS xác định được động cơ học tập đúng đắn, tích cực chuẩn bị bài, có tinh thần thi đua học tốt. Tập thể lớp đoàn kết, có tinh thần giúp đỡ nhau trong học tập, ý thức kỷ luật tốt, tích cực tham gia các hoạt động của trường, lớp.

2. Khó khăn

Công tác quản lý lớp trước đây còn nặng tính hành chính, HS còn thụ động, chưa phát huy vai trò tự quản của HS.

Sinh hoạt 15 phút đầu giờ thiên về nhận xét, phê bình, chưa tạo được môi trường cởi mở, an toàn để học sinh chia sẻ.

Phối hợp với phụ huynh chủ yếu qua điện thoại, chưa khai thác hiệu quả các nền tảng số.

Hoạt động trải nghiệm, sinh hoạt tập thể và ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) trong công tác chủ nhiệm còn đơn điệu, thiếu linh hoạt.

Một bộ phận HS nhút nhát, thiếu tự tin, vi phạm nội quy, lười học; chất lượng học tập chưa đồng đều, năng lực tự học còn hạn chế.

3. Nguyên nhân

Điều kiện kinh tế gia đình HS còn khó khăn, nhiều phụ huynh làm nông nghiệp, ít có thời gian quan tâm, đồng hành cùng con.

Nguy cơ HS lạm dụng Internet, thiết bị điện tử nếu thiếu định hướng, kiểm soát và giáo dục kỹ năng số từ GV và phụ huynh.

Sự chênh lệch về năng lực, ý thức tự học giữa các HS có thể làm gia tăng khoảng cách chất lượng học tập trong lớp.

Áp lực từ nội dung chương trình học tập và yêu cầu đổi mới phương pháp đòi hỏi GVCN phải liên tục thích ứng, tự bồi dưỡng năng lực quản lý – giáo dục.

II. Nội dung thực hiện biện pháp xây dựng mô hình “Học sinh tự học – Giáo viên định hướng” tại lớp 8C Trường .............. ….., xã …...

1. Kiểm tra thông tin cơ bản của học sinh để phân loại học sinh theo năng lực học tập và tổ chức hoạt động học tập tự chủ cho học sinh.

1.1. Mục tiêu

Thông qua việc kiểm tra, thu thập và xử lý thông tin cơ bản của HS, nhằm phân loại HS theo năng lực học tập một cách khoa học, làm cơ sở tổ chức các hoạt động học tập tự chủ, góp phần phát huy vai trò chủ thể của người học, hình thành năng lực tự học, tự chủ cho các em và nâng cao chất lượng học tập một cách bền vững, phù hợp với định hướng chương trình GDPT 2018.

1.2. Cách thức thực hiện

1.2.1. Khảo sát, phân loại học sinh để xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp

Ngay từ khi nhận lớp tôi bắt tay vào việc kiểm tra thông tin HS để nắm chắc lí lịch HS như số điện thoại, địa chỉ, hoàn cảnh gia đình, sức khỏe, tâm lý, … Trong đó tôi tiến hành khảo sát tình hình học tập của các em bằng việc tổng hợp về kết quả học tập của từng em trong năm học trước và dựa vào kết quả khảo sát chất lượng đầu năm học 2025 – 2026 đối với 03 môn đó là Toán, Ngữ văn, Tiếng Anh. Điều này giúp tôi phần nào nắm bắt được những môn học sở trường của các em và những môn học các em còn chưa đạt kết quả cao, việc khảo sát và phân loại HS như vậy được tôi tiến hành qua 3 bước cụ thể như sau:

• Bước 1: Nghiên cứu học bạ, kết quả học tập trên hệ thống SMAS để nắm tình hình học tập, rèn luyện, ưu điểm và hạn chế của từng HS.

• Bước 2: Trao đổi với GVCN năm học trước để tìm hiểu thêm đặc điểm tâm lý, năng lực, hoàn cảnh, đặc biệt là những em có hoàn cảnh khó khăn, năng khiếu hoặc cá biệt.

• Bước 3: Cho HS viết bản tự giới thiệu về bản thân, sở trường, hạn chế, định hướng phấn đấu trong năm học.

Từ kết quả khảo sát trên, tôi xây dựng kế hoạch chủ nhiệm của lớp mình với các nhiệm vụ trọng tâm, chỉ tiêu và giải pháp cho từng mặt hoạt động dựa trên nhiệm vụ giáo dục và kế hoạch của nhà trường. Dựa trên năng lực học tập của các em, tôi phân loại HS thành bốn nhóm: HS có năng lực học tập đồng đều các môn học; HS học tập chưa đồng đều giữa các môn học; HS học tập còn hạn chế các môn học; HS có năng khiếu.

1.2.2. Cách thức tổ chức và khuyến khích học sinh tự chủ, tự giác học tập

Nhóm HS có năng lực học tập đồng đều các môn học: Tôi giao vai trò làm nhóm trưởng nhóm học tập, khuyến khích các em tham gia câu lạc bộ (CLB) học tập như CLB Tiếng Anh thay vì học thêm nhằm đề cao giá trị "học thật" theo Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT.

Nhóm HS học tập chưa đồng đều giữa các môn học: Kết nối với giáo viên bộ môn (GVBM) để hỗ trợ trực tiếp các em trong giờ chính khóa và hướng dẫn phương pháp tự học một cách khoa học. Toàn bộ hoạt động hỗ trợ từ GVBM cam kết không có thu phí và tuân thủ tuyệt đối quy định về dạy thêm trong nhà trường.

Nhóm HS học tập còn hạn chế các môn học: tôi không nôn nóng về kết quả học tập của các em mà tập trung vào việc thay đổi thái độ. Tôi thiết lập mô hình “Đôi bạn cùng tiến” không chỉ để các em chỉ bài nhau, mà để tạo ra một điểm tựa tinh thần. Song song đó, tôi thiết lập mối quan hệ cộng tác chặt chẽ với gia đình, để cha mẹ trở thành người đồng hành thay vì người gây áp lực. Tôi trân trọng từng sự tiến bộ nhỏ nhất, coi đó là “bàn đạp” để khơi dậy niềm tin và ý chí vươn lên của các em trong mỗi buổi sinh hoạt đầu giờ.

Nhóm HS có năng khiếu: Với quan điểm “Mỗi học sinh là một tài năng riêng biệt”, tôi không chỉ dừng lại ở việc dạy kiến thức mà còn là người khơi gợi những thế mạnh tiềm ẩn về nghệ thuật, thể thao của các em. Tôi tạo điều kiện tối đa để các em tự tin khẳng định mình, đồng thời luôn đóng vai trò là người cố vấn, giúp các em giữ vững sự cân bằng giữa đam mê và tri thức. Đây chính là cách tôi cụ thể hóa mục tiêu hình thành con người phát triển toàn diện, đáp ứng đúng tinh thần của Chương trình GDPT 2018: Coi trọng năng lực và phẩm chất cá nhân.

1.2.3. Phối hợp các lực lượng giáo dục để nâng cao hiệu quả học tập

Với GVBM: Chủ động dự giờ và trao đổi để điều chỉnh phương pháp dạy học phù hợp với thực tế lớp tôi chủ nhiệm. Mọi nhu cầu học thêm đều được hướng dẫn thực hiện theo Mẫu số 01 của Thông tư 29/2024/TT-BGDĐT nhằm đảm bảo tính tự nguyện và đúng quy định.

Với phụ huynh: Sử dụng nhóm Zalo kết nối ba bên để cập nhật lộ trình ôn tập và tài liệu hướng dẫn tự học. Cách làm này giúp gia đình định hướng con em học tập đúng trọng tâm tại nhà đồng thời giảm áp lực học thêm ngoài nhu cầu.

Với Ban cán sự lớp: Thiết lập kênh thông tin chung để thống nhất kế hoạch rèn luyện và khơi gợi tinh thần học tập tự giác. Việc gắn kết này giúp HS hình thành thói quen chủ động và yêu thích việc tự chiếm lĩnh tri thức.

...................

Xem đầy đủ nội dung trong file tải về