Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức hoạt động khởi động bài học bằng phương pháp đóng vai trong dạy học phân môn Địa lí 9 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 9

Sáng kiến kinh nghiệm: Tổ chức hoạt động khởi động bài học bằng phương pháp đóng vai trong dạy học phân môn Địa lí 9 là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 25 trang, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm cho riêng mình thật chỉn chu.

Việc sử dụng phương pháp đóng vai ở phần khởi động không chỉ tạo hứng thú, kích thích sự tò mò mà còn giúp học sinh bước đầu tiếp cận nội dung bài học một cách sinh động, gần gũi với thực tiễn. Thông qua việc nhập vai vào các tình huống địa lí 9 cụ thể, học sinh được rèn luyện kỹ năng giao tiếp, hợp tác, tư duy phản biện và khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn. Ngoài ra quý thầy cô tham khảo thêm:

• Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú học tập cho học sinh qua sử dụng công nghệ AI vào dạy học môn Tiếng Anh THCS
• SKKN: Ứng dụng AI trong dạy học KHTN 7 (Phân môn Hóa học)
• SKKN: Sử dụng công cụ dạy học trực tuyến để tạo hứng thú trong học tập và năng lực tự học môn Tiếng Anh THCS.
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy học môn Giáo dục công dân 9
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng ChatGPT hỗ trợ thiết kế hoạt động khởi động môn Tiếng Anh 8 Global Success

SKKN: Vận dụng phương pháp đóng vai trong dạy học phân môn Địa lí 9 (Hay)

PHẦN I. MỞ ĐẦU

1. Lí do chọn đề tài

Hiện nay, trong chương trình Giáo dục phổ thông 2018 chú trọng việc đề cao đến tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh. Trong quá trình dạy học, học sinh được đặt vào trung tâm của hoạt động học. Bài toán đặt ra cho người dạy là cần thay đổi phương pháp dạy học. Trong đó quan điểm dạy học tích cực là lấy hoạt động học làm trung tâm của quá trình dạy học, giáo viên là người nêu và gợi mở lên vấn đề bằng nhiều cách khác nhau nhằm mang lại sự hào hứng, hình thành tính “tự học” cho học sinh. Cách mạng 4.0 bùng nổ, xu thế toàn cầu hóa ngày càng diễn ra mạnh mẽ, đòi hỏi giáo dục cần phải đổi mới, thay đổi toàn diện, từ mục tiêu giáo dục đến chương trình giáo dục, phương pháp giáo dục, không gian giáo dục… Một trong những mục tiêu đổi mới của giáo dục trong giai đoạn hiện nay là phát triển các năng lực của người học, gắn liền thực tiễn với việc dạy học. Vì vậy, một trong những hoạt động quan trọng của dạy học cần được chú trọng nhằm tạo hứng thú và động lực cho người học cũng như phát triển được các kĩ năng, năng lực tích cực của người học.

Trong thực tế dạy học ở các trường hiện nay, giáo viên vẫn chủ yếu tập trung vào hoạt động hình thành kiến thức mới. Hoạt động khởi động dù chỉ chiếm một lượng thời gian rất nhỏ nhưng chưa thực sự được chú trọng, thậm chí nhiều giáo viên còn bỏ qua. Trong khi đó hoạt động này chính là chìa khóa cho sự thành công của bài học. Hoạt động khởi động phù hợp và hiệu quả sẽ khơi dậy, kích thích được động lực học tập cũng như tạo được nền móng ban đầu để người học khám phá kiến thức mới, bồi dưỡng thêm niềm say mê, yêu thích môn học.

Từ những yêu cầu của đổi mới giáo dục đến thực tế của nền giáo dục và xuất phát từ đặc thù của bộ môn nên tôi lựa chọn và nghiên cứu đề tài “Tổ chức khởi động bài học bằng phương pháp đóng vai để khởi động bài học phân môn Địa lí 9 nhằm tạo hứng thú cho học sinh”.

2. Mục đích nghiên cứu

- Nhấn mạnh đặc điểm của dạy học tích cực là thông qua tổ chức các hoạt động học tập cho học sinh. Theo logic của quá trình nhận thức, học sinh phải trải qua các hoạt động: khởi động, hình thành kiến thức, luyện tập, vận dụng và tìm tòi mở rộng. Trong đó, hoạt động khởi động đóng một vai trò quan trọng giúp học sinh tạo được sự hứng thú đầu tiên để khám phá kiến thức mới của bài học.

- Nghiên cứu lý luận về quan niệm hoạt động và các hoạt động dạy học; vai trò của hoạt động khởi động trong toàn bài học. Cũng như một số lưu ý khi tổ chức hoạt động khởi động của giáo viên.

- Nghiên cứu thực tiễn về cách thức tổ chức đã áp dụng để định hướng cho học sinh trong hoạt động khởi động của tiết học.

- Nghiên cứu thực tiễn về sự hứng thú, tích cực của học sinh trong hoạt động khởi động và ảnh hưởng của hoạt động khởi động đến toàn bộ quá trình tiết học của môn Địa lí.

- Xây dựng câu hỏi, bài tập tình huống để tổ chức hoạt động khởi động nhằm phát huy tính tích cực của học sinh, tạo tâm lý sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập một cách chủ động và sáng tạo.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động khởi động trong các bài dạy Địa lí.

- Phạm vi nghiên cứu: Chương trình phân môn Địa lí, tại trường THCS ............

4. Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu về thực tế tiến trình triển khai bài dạy của các giáo viên khi lên lớp thông qua các phương pháp khảo sát, phỏng vấn, dự giờ, xem kế hoạch bài dạy. Cũng thông qua nhiều phương pháp khảo sát, quan sát... để nhận định khả năng vận dụng trả lời bài tập tình huống của học sinh.

PHẦN II. NỘI DUNG

I. Cơ sở lí luận

1. Quan điểm hoạt động trong dạy học

1.1. Khái niệm “hoạt động”

Mọi hoạt động của con người đều có tính mục đích. Con người hiểu được mục đích hoạt động của mình, từ đó mới định rõ chức năng, nhiệm vụ, động lực của hoạt động để đạt hiệu quả trong công việc. Hoạt động của con người là hoạt động có mục đích, có ý thức; mục đích, ý thức ấy như một quy luật, quyết định phương thức hoạt động. Hoạt động của con người dành cho việc dạy và học luôn được chú trọng và đề cao.

Lý thuyết về hoạt động chú trọng vai trò của chủ thể hoạt động. Chủ thể (con người) chủ động tổ chức, điều khiển các hoạt động (hành vi, tinh thần, trí tuệ, ...) tác động vào đối tượng (sự vật, tri thức, ....). Hiểu như trên, hoạt động có những đặc điểm sau đây:

- Chủ thể của hoạt động - tức là người thực hiện các hành động – làm việc theo kế họach, ý đồ nhất định. Trong quá trình hoạt động, con người biết cách tổ chức các hành động tạo thành hệ thống (tổ hợp), lựa chọn, điều khiển linh hoạt các hoạt động phù hợp với đối tượng, hoàn cảnh, tình huống.

- Hoạt động bao giờ cũng có đối tượng của nó. Đối tượng của hoạt động là sự vật, tri thức,.... Con người thông qua hoạt động để tạo tác, chiếm lĩnh, sử dụng nó (đối tượng) nhằm thỏa mãn nhu cầu.

- Hoạt động có tính mục đích. Đây là nét đặc trưng thể hiện trình độ, năng lực trong việc chiếm lĩnh đối tượng. Con người sử dụng vốn hiểu biết, kinh nghiệm, phương tiện để phát hiện, khám phá đối tượng chuyển thành ý thức, năng lực của chính mình. Tính mục đích định hướng cho chủ thể hoạt động, hướng tới chiếm lĩnh đối tượng.

Như vậy, nói đến hoạt động bao giờ cũng có sự gắn kết giữa chủ thể, đối tượng và mục đích hoạt động.

1.2. Khái niệm “hoạt động dạy học”

Hoạt động dạy học của giáo viên là một mặt của hoạt động sư phạm. Trước đây, người ta hiểu hoạt động sư phạm chỉ là hoạt động của người thầy. Người thầy đóng vai trò trung tâm trong quá trình dạy và học. Trong hoạt động sư phạm, người thầy chủ động từ việc chuẩn bị nội dung giảng dạy, phương pháp truyền thụ, đến những lời chỉ dẫn, những câu hỏi. Còn học sinh tiếp nhận thụ động, học thuộc để “trả bài”. Người thầy giữ “chìa khoá tri thức”, cánh cửa tri thức chỉ có thể mở ra từ phía hoạt động của người thầy. Quan niệm này hiện nay đã lỗi thời. Vì rằng, từ góc độ khoa học sư phạm, quan niệm trên chỉ chú trọng hoạt động một mặt, hoạt động của người thầy mà không thấy được mặt kia của hoạt động sư phạm là hoạt động của trò.

Theo quan điểm lý thuyết về dạy học hiện đại, hoạt động dạy học bao gồm hoạt động của thầy và trò. Hoạt động này có những đặc điểm cơ bản như sau :

- Thứ nhất, hoạt động dạy học là hoạt động tương tác có tính đặc thù. Người thực hiện hoạt động dạy học phải có tiêu chuẩn và năng lực nghề nghiệp mới tham gia được hoạt động này. Hoạt động dạy học là hoạt động tương tác. Giáo viên tác động vào học sinh, học sinh phát triển, giáo viên căn cứ vào sự thay đổi ở học sinh để điều chỉnh hoạt động dạy. Trong khi đó, hoạt động dạy học là “hoạt động cùng nhau của thầy và trò”. Thầy và trò cùng hướng về một mục tiêu. Năng lực của hoạt động dạy của người thầy và năng lực học của học sinh được thể hiện ở các mức độ đạt được của mục tiêu chương trình giáo dục đề ra.

................

Xem đầy đủ trong file tải về