Phân tích bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên (2 mẫu) Văn mẫu lớp 10

Phân tích bài Chuyện chức phán sự đền Tản Viên sẽ phân tích rõ giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm Chuyện chức phán sự đền Tản Viên. Ngoài ra, tài liệu còn hướng dẫn cách phân tích sao cho đầy đủ, hấp dẫn. 

Tài liệu sẽ giúp học sinh trong quá trình tìm hiểu về tác phẩm này. Hãy cùng theo dõi nội dung chi tiết ngay sau đây. 

1. Hướng dẫn phân tích đề

(1) Xác định kiểu bài

• Kiểu bài:nghị luận văn học
• Dạng bài: phân tích tác phẩm

(2) Xác định yêu cầu của đề: phân tích nội dung và nghệ thuật của Tản Viên từ phán sự lục.

2. Dàn ý chi tiết

(1) Mở bài

Giới thiệu về tác giả Nguyễn Dữ, tác phẩm Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

(2) Thân bài

a. Giới thiệu về Ngô Tử Văn cùng hành động đốt đền

- Tên: Ngô Tử Văn tên Soạn

- Quê quán: Huyện Yên Dũng đất Lạng Giang

- Tính tình: khảng khái, nóng nảy, thấy sự gian tà thì không chịu được

- Hoàn cảnh: cuối đời nhà Hồ, quân Ngô sang lấn cướp, bộ tướng của Mộc Thạch có viên Bạch hộ họ Thôi, tử trận ở gần đền, từ đấy làm yêu quái trong dân gian.

- Hành động của Tử Văn: tắm rửa sạch sẽ, khấn trời, rồi châm lửa đốt đền.

=> Cách giới thiệu trực tiếp và ngắn gọn.

b. Cuộc nói chuyện của Tử Văn với viên Bạch hộ họ Thôi và Thổ công

* Cuộc gặp gỡ của Ngô Tử Văn và bách hộ họ Thôi:

- Đốt đền xong, trở về nhà, Tử Văn trở về thấy trong mình khó chịu, đầu lảo đảo và bụng run run, rồi nổi lên cơn sốt rét.

- Trong cơn sốt, chàng thấy một người khôi ngô, cao lớn, đầu đội mũ trụ, nói năng và quần áo giống người phương Bắc.

- Lời nói: “Nhà ngươi đã theo nghiệp nho, đọc sách vở thánh hiền… tránh khỏi tai vạ”. Ý mắng mỏ, đe dọa Tử Văn phải lập lại đền.

=> Một kẻ xảo trá, tham lam và hung ác.

- Thái độ của Ngô Tử Văn: Ung dung, mặc kệ vẫn ngôi ngất ngưởng, tự nhiên.

=> Một con người tự tin, không sợ điều xấu.

* Cuộc gặp gỡ của Ngô Tử Văn với thổ công:

- Thổ công kể lại toàn bộ sự việc mình bị hại để Tử Văn thấy được sự xảo trá tác oai tác quái của tên tướng giặc, lo lắng cho Tử Văn.

- Khi Tử Văn hỏi vì sao không kiện lên Diêm Vương, tâu lên Thượng Hoàng thì chỉ bộc lộ sự cam chịu và chấp nhận, không dám đấu tranh để đòi lại công lý.

- Bày cách giúp Tử Văn chống lại tên hung thần.

c. Diễn biến vụ kiện, Tử Văn thắng kiện

* Tử Văn đối đầu với những thử thách:

- Diêm Vương: trách mắng Tử Văn ngoan cố, bướng bỉnh.

- Thái độ của Tử Văn:

• Điềm nhiên, không kinh hãi trước cảnh Minh ti rùng rợn.
• Một mực kêu oan trước, đem chứng cứ ra để thuyết phục: “Nếu nhà vua không tin lời tôi…”

* Tử Văn vạch trần tội ác của tên tướng giặc:

- Khi tranh cãi, biết mình yếu thế, tên bách hộ Thôi sợ hãi, tỏ vẻ giả nhân giả nghĩa xin giảm án cho Tử Văn.

- Tử Văn không chịu bỏ cuộc, xin Diêm Vương cho người xuống tản Viên chứng thực.

- Diêm Vương: sai người đến đền Tản Viên chứng thực.

- Kết quả: Tên tướng giặc bị chụp lồng sắt vào đầu, khẩu gỗ nhét vào miệng, bỏ vào ngục Cửu U.

=> Ngô Tử Văn đã đòi được công lý cho bản thân, còn bộ mặt xảo trá của kẻ thù bị lật tẩy.

d. Việc Tử Văn trở thành phán sự đền Tản Viên

- Sau một tháng, Tử Văn thấy Thổ công đến, bày tỏ mong muốn ông là phán sự ở đền Tản Viên.

- Tử Văn vui vẻ nhận lời, rồi không bệnh mà mất.

=> Là phần thưởng cho sự khẳng khái, cương trực và dũng cảm của Ngô Tử Văn. Đồng thời cũng gửi gắm khát vọng của nhân dân về một vị quan thanh liêm…

(3) Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của Chuyện chức phán sự đền Tản Viên.

3. Infographic hoặc sơ đồ tư duy

4. Gợi ý ý tưởng

• Ý tưởng 1. Phân tích theo diễn biếntác phẩm
• Ý tưởng 2. Theo giá trịnôi dung và nghệ thuật

5. Từ ngữ hay

• cương trực
• khảng khái
• chính trực
• bản lĩnh
• tinh thần chính nghĩa
• kiên cường
• bất khuất
• không khuất phục
• công lí
• chính nghĩa
• đấu tranh với cái ác
• niềm tin vào lẽ phải
• yếu tố truyền kì
• giá trị nhân văn
• khát vọng công bằng

6. Mẫu tham khảo

6.1 Mẫu số 1

Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên là một trong những truyện thuộc Truyền kỳ mạn lục. Truyện gửi gắm nhiều thông điệp giá trị, nhân văn.

Mở đầu tác phẩm, tác giả đã giới thiệu nhân vật chính của truyện một cách trực tiếp, ngắn gọn từ đó gây tò mò và hứng thú cho người đọc. Khi biết rằng tướng giặc họ Thôi tử trận gần đền bao năm làm yêu làm quái nhũng nhiễu dân gian, Tử Văn đã quyết định đi đốt đền mặc cho kết quả ra sao. Trước khi đốt đền Tử Văn tắm rửa sạch sẽ, thắp hương vái lạy thể hiện sự chân thành, chứng minh sự trong sạch và ý muốn bảo vệ sự yên bình cho nhân dân. Hành động đốt đền của Tử Văn đã cho thấy anh là một người cương trực, dũng cảm.

Sau khi đốt đền, Tử Văn đã bị hồn ma tên tướng giặc họ Thôi quấy phá. Hắn làm cho Tử Văn cảm thấy khó chịu, “đầu lảo đảo và bụng run run, nổi lên một cơn sốt nóng sốt rét”. Dù bị hồn ma tướng giặc đe dọa sẽ gặp tai vạ và phải gặp Diêm Vương nhưng Tử Văn không hề tỏ ra sợ hãi mà ngược lại vẫn ngất ngưởng tự nhiên. Đến khi Thổ Công bị hại hiện lên gặp Tử Văn, anh mới ngỡ ra hồn ma tên tướng giặc là kẻ đã cướp đền của Thổ Công đất Việt, Thổ Công đã kể lại sự tình mình bị cướp đền cùng căn dặn những việc Tử Văn cần làm nếu muốn diệt trừ hung thần và giải trình với Diêm Vương. Với bản lĩnh của kẻ sĩ, Tử Văn khi xuống gặp Diêm Vương đã đòi lại công bằng cho Thổ thần đất Việt.

Cuộc xét xử Tử Văn dưới âm phủ là một đoạn rất hay. Ban đầu hồn ma tên tướng giặc tố cáo Tử Văn đốt đền. Diêm Vương trách mắng ngay nhưng Tử Văn đáp lại bằng giọng cứng cỏi, lên tiếng vạch mặt bản chất xấu xa của tên tướng giặc. Sau đó tướng giặc họ Thôi sợ bị bại lộ nên đạo đức giả xin giảm tội cho Tử Văn. Ngược lại Tử Văn càng kiên quyết, xin đem tư giấy đến đền Tản Viên chứng thực. Diêm Vương chấp thuận quả nhiên sự thật đúng như Tử Văn nói, kết quả Tử Văn được xử thắng kiện. Tử Văn đã đấu tranh đến cùng cho lẽ phải, không hề run sợ. Sự việc Tử Văn thắng kiện đã chứng minh một quy luật tất yếu, chính nghĩa luôn chiến thắng gian tà.

Để đền ơn nghĩa với Tử Văn, Thổ Công đã tiến cử anh giữ chức phán sự ở đền Tản Viên. Lời bình ở cuối truyện như một lời nhắn nhủ, nhắc nhở của tác giả. Hiện thực xã hội đương thời thối nát đầy rẫy những áp bức bất công. Chỉ khi ta dám đấu tranh đến cùng mới giành được phần thắng, mới diệt trừ được tận gốc cái ác, lấy lại công lý, chính nghĩa.

“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” với cốt truyện đầy kịch tính, các yếu tố kỳ ảo xen kẽ tạo nên một sự hấp dẫn riêng với người đọc. Truyện không chỉ củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý, chính nghĩa luôn thắng gian tà mà còn khuyên răn con người ta đứng trước cái xấu cái ác phải “cứng cỏi” đấu tranh đến cùng, không nên run sợ, trốn tránh, thờ ơ mà phải quyết tâm diệt trừ tận gốc gian tà.

6.2 Mẫu số 2

“Chuyện chức phán sự đền Tản Viên” là một tác phẩm thuộc tập truyện của “Truyền kỳ mạn lục”, chuyện xoay quanh nhân vật Ngô Tử Văn với tính cách dũng cảm, kiên cường, được coi là hình ảnh đại diện cho chính nghĩa luôn đứng ra đấu tranh chống lại các thế lực gian tà, bảo vệ cuộc sống ấm no yên bình cho nhân dân, khẳng định niềm tin vào công lý, chính nghĩa luôn thắng gian tà.

Mở đầu tác phẩm, tác giả đã giới thiệu ngay nhân vật chính của truyện, một cách giới thiệu trực tiếp, ngắn gọn giống. Với tính cách của Tử Văn, thấy việc gian tà thì chướng mắt không chịu được nên khi biết rằng tướng giặc họ Thôi tử trận gần đền bao năm làm yêu làm quái nhũng nhiễu dân gian, Tử Văn đã quyết định đi đốt đền mặc cho kết quả ra sao. Trước khi đốt đền Tử Văn tắm rửa sạch sẽ, thắp hương vái lạy thể hiện sự chân thành, chứng minh sự trong sạch và ý muốn bảo vệ sự yên bình cho nhân dân, mong muốn hành động chính nghĩa của mình được trời đất chứng giám. Hành động đốt đền của Tử Văn đã cho thấy anh là một người cương trực, dũng cảm.

Sau khi đốt đền Tử Văn đã bị hồn ma tên tướng giặc họ Thôi quấy phá. Tử Văn không hề tỏ ra sợ hãi mà ngược lại vẫn ngất ngưởng tự nhiên, mặc kệ những lời đe dọa.

Cuộc xét xử tội của Tử Văn là một đoạn hấp dẫn. Kết quả Tử Văn được xử thắng kiện. Tử Văn đã đấu tranh đến cùng cho lẽ phải, không hề run sợ ở chốn ma quỷ, Tử Văn thắng kiện đã chứng minh một quy luật tất yếu, chính nghĩa luôn chiến thắng gian tà. Để đền ơn nghĩa với Tử Văn, Thổ Công đã tiến cử anh giữ chức phán sự ở đền Tản Viên, Tử Văn là người chính trực, gan dạ dũng cảm và lòng tin vào công lý nên anh xứng đáng nhận chức phán sự.

Chuyện chức phán sự đền Tản Viên không chỉ củng cố niềm tin của nhân dân vào công lý, chính nghĩa luôn thắng gian tà mà còn khuyên răn con người ta đứng trước cái xấu cái ác phải “cứng cỏi” đấu tranh đến cùng, không nên run sợ, trốn tránh, thờ ơ mà phải quyết tâm diệt trừ tận gốc gian tà.

7. Những lỗi thường gặp

• Không làm rõ giá trị hiện thực (phê phán cái ác, thế lực phi nghĩa) và giá trị nhân đạo (ca ngợi chính nghĩa, niềm tin vào công lí).
• Bỏ qua nghệ thuật xây dựng tình huống truyện, sự kết hợp giữa yếu tố hiện thực và kì ảo.