Bộ đề ôn thi giữa học kì 2 môn Ngữ văn 9 năm 2025 - 2026 20 Đề ôn tập giữa kì 2 Ngữ văn lớp 9 (Cấu trúc mới, có đáp án)

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I. ĐỌC, HIỂU

1

Thể thơ: Tám chữ

0.5

2

HS xác định đúng 02 số từ trong khổ thơ cuối của đoạn thơ

0.5

3

Những hình ảnh khắc họa vẻ đẹp của đất nước trong khổ thơ thứ hai: vóc dáng cờ bay, núi sông hiền hòa, cánh đồng ngô lúa.

(HS chỉ ra được 3 từ ngữ/hình ảnh:0.75 điểm; chỉ ra được 2 từ ngữ/ hình ảnh: 0.5 điểm) chỉ ra được 1 từ ngữ/ hình ảnh: 0.25 điểm)

0.75

4

HS nêu được cách hiểu phù hợp về hai câu thơ

1.0

5

HS trình bày được tác dụng của biện pháp tu từ điệp ngữ “Đất nước tôi”

+ Điệp ngữ “Đất nước tôi” nhấn mạnh tình yêu sâu đậm, niềm tự hào mãnh liệt của tác giả đối với quê hương, đất nước. Mỗi lần điệp ngữ "Đất nước tôi" được cất lên là mỗi lần tác giả mở ra những trang sử vàng son, những cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp và những phẩm chất đáng quý của con người Việt Nam.

+ Cách diễn đạt này giúp truyền tải mạnh mẽ thông điệp về lòng yêu nước, khơi gợi niềm tự hào dân tộc trong lòng người đọc.

+Tạo nhịp điệu tha thiết, sâu lắng cho đoạn thơ.

- Mức tối đa: HS phân tích đầy đủ được tác dụng của biện pháp tu từ tìm được

- Mức chưa tối đa: HS chỉ ra dấu hiệu và phân tích được tác dụng của phép tu từ nhưng còn sơ sài.

+ HS phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ nhưng còn thiếu.

- Mức chưa đạt: HS phân tích sai tác dụng của biện pháp tu từ hoặc không làm

1.0

0,75

0.5

0

6

HS nhận xét, đánh giá được tình cảm của tác giả trong đoạn thơ :

- Tình yêu và niềm tự hào mãnh liệt về đất nước

- Lòng biết ơn, trân trọng đối với đất nước, với thế hệ cha anh

- Ngợi ca vẻ đẹp, giá trị của đất nước.

1.0

7

- Hai câu thơ khắc họa một đất nước thống nhất, đoàn kết với chín mươi triệu con người cùng chung dòng máu Lạc Hồng. Đồng thời, tác giả nhấn mạnh tinh thần cống hiến, ý chí mạnh mẽ và khát vọng “vươn mình” của dân tộc Việt Nam trong thời đại mới.

- HS nêu được những suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc đưa đất nước “vươn xa” trong kỉ nguyên vươn mình của dân tộc.

+ Nêu được từ 3 biểu hiện về trách nhiệm phù hợp: 0.75 điểm; nêu được 2 biểu hiện trách nhiệm phù hợp: 0.5 điểm

nêu được 1 biểu hiện trách nhiệm phù hợp: 0.25 điểm

Những trách nhiệm có thể là:

+ Thế hệ trẻ cần không ngừng học tập, trau dồi tri thức để nâng cao năng lực của bản thân, đóng góp vào sự phát triển đất nước.

+ Bên cạnh tri thức, thế hệ trẻ cần giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc. Một đất nước chỉ có thể phát triển bền vững khi con người vừa hội nhập với thế giới, vừa biết trân trọng và kế thừa di sản cha ông để lại.

+ Tinh thần đoàn kết và ý thức trách nhiệm với cộng đồng là yếu tố quan trọng để xây dựng một xã hội văn minh, tiến bộ. Mỗi người trẻ cần sống có lý tưởng, có trách nhiệm, sẵn sàng cống hiến sức mình để đất nước ngày càng giàu mạnh và vững bước trên con đường phát triển.

(HS có thể nêu những trách nhiệm khác nhau, GV vẫn cho điểm nếu phù hợp)

- HS không làm hoặc làm sai

0.5

0.75

0

II. VIẾT

Viết đoạn văn nghị luận văn học.

a. Đảm bảo cấu trúc: Mở đoạn nêu được vấn đề; Thân đoạn triển khai được vấn đề; Kết đoạn khái quát được vấn đề.

0.25

b. Xác định đúng vấn đề:Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về hai khổ thơ đầu trong bài thơ “ Đất nước tôi” ở phần Đọc hiểu.

0.25

c. Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm:

Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách nhưng cần vận dụng tốt các thao tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu sau:

1. Mở đoạn:

- Giới thiệu về bài thơ “Đất nước tôi…” (nhan đề, tên tác giả), 2 khổ thơ đầu, nêu ấn tượng chung về đoạn thơ.

2. Thân đoạn: Bày tỏ cảm nghĩ về đoạn thơ:

- Nêu cảm nghĩ về nội dung (hai khổ thơ đầu)

+ Khổ 1: Lịch sử hào hùng …

+ Khổ 2: Bức tranh đất nước hiền hoà, tươi đẹp…

- Nêu cảm nghĩ về tác dụng nghệ thuật đặc sắc của bài thơ mà tác giả đã thể hiện: Thể thơ, vần, nhịp, giọng điệu, ngôn ngữ, hình ảnh thơ, biện pháp tu từ …

3. Kết đoạn:

- Khái quát cảm xúc, suy nghĩ về bài thơ.

0.5

1.5

0.5

0.5

d. Diễn đạt: Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết trong đoạn

0.25

e. Sáng tạo: Có sự sáng tạo về dùng từ, diễn đạt, lựa chọn lí lẽ, dẫn chứng để bày tỏ ý kiến một cách thuyết phục.

0.25

Các anh đứng như tượng đài quyết tử
Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra
Dòng máu Việt chảy trong hồn người Việt
Đang bồn chồn thao thức với Trường Sa.

Khi hy sinh ở đảo đá Gạc Ma
Các anh lấy ngực mình làm lá chắn
Để một lần Tổ quốc được sinh ra
Máu các anh thấm vào lòng biển thẳm.

Cờ Tổ quốc phất lên trong mưa đạn
Phút cuối cùng đảo đá hoá biên cương
Anh đã lấy thân mình làm cột mốc
Chặn quân thù trên biển đảo quê hương.

Anh đã hoá cánh chim muôn dặm sóng
Hướng về nơi đất mẹ vẫn mong chờ
Nếu mẹ gặp cánh chim về từ biển
Con đấy mà, mẹ đã nhận ra chưa?

Có nơi nào như đất nước chúng ta
Viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ
Khi giặc đến vạn người con quyết tử
Cho một lần Tổ quốc được sinh ra.
[…]

Sớm mai này nắng ấm ở Trường Sa
Tiếng gà gáy bình yên trên ngực đảo
Tiếng trẻ nhỏ đến trường nơi sóng bão
Thêm một lần Tổ quốc được sinh ra.

(Trích Tổ quốc ở Trường Sa, Nguyễn Việt Chiến, Báo Thanh Niên 27/5/2021)

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU 

6,0

1

- Học sinh xác định đúng thể thơ: tám chữ

Xác định sai và không làm đạt 0 điểm

0,5

2

- Học sinh tìm được 02 từ ngữ khắc hoạ hình ảnh người chiến sĩ: 0,5 điểm.

đứng như tượng đài quyết tử, lấy ngực mình làm lá chắn, lấy thân mình làm cột mốc, máu thắm vào lòng biển thẳm …

- Nhận xét được từ 02 phẩm chất: 0,5 điểm

Thể hiện sự kiên cường, bất khuất, sự dũng cảm, sẵn sàng hy sinh thân mình để bảo vệ Tổ quốc…

HS trả lời khác mà hợp lý GV vẫn ghi điểm cho các em

1,0

3

- Trình bày được suy nghĩ về khổ thơ: Mỗi ý đúng 0,5 điểm

+ Những dòng thơ trên gợi lên niềm xúc động, tự hào về truyền thống bất khuất chống giặc ngoại xâm của DTVN.

+ Để có được cuộc sống hoà bình, hạnh phúc như ngày hôm nay, chúng ta đã phải đánh đổi bằng mồ hôi, xương máu của những thế hệ cha anh đi trước, bằng lịch sử hàng ngàn năm chiến đấu.

+ Chúng ta cần trân trọng và ghi nhớ công ơn của những người anh hùng, đã quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh.

+ Bản thân chúng ta cần có ý thức trách nhiệm trong việc xây dựng và bảo vệ đất nước, để xứng đáng với sự hi sinh của các thế hệ cha anh.

(HS có thể diễn đạt bằng nhiều cách, nêu được 1 ý nghĩa: chấm ½ số điểm; HS rút ra từ 2 ý nghĩa: chấm điểm tối đa).

1,0

4

- Học sinh chỉ ra đúng biện pháp tu từ: So sánh: “các anh đứng – tượng đài quyết tử”.

đạt 0,5 điểm

- Nêu được hiệu quả sử dụng: 1,0 điểm

+ Làm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt; hình ảnh thơ sinh động, lôi cuốn và hấp dẫn (0,5 điểm)

+ Nhấn mạnh vẻ đẹp kiên cường, bất khuất của người chiến sĩ và thể hiện tình cảm kính trọng, ngưỡng mộ, biết ơn, ngợi ca vẻ đẹp của người lính…(0,5 điểm)

HS trả lời khác mà hợp lý GV vẫn ghi điểm cho các em

1,5

5

- Nêu được nội dung phản ánh: 0,5 điểm

Tác giả phản ánh một cách chân thực, hiện thực cuộc sống, chiến đấu gian khổ, hiểm nguy của các chiến sĩ ở đảo Gạc Ma; qua đó khắc hoạ tinh thần quyết tâm kiên cường bám biển, bám đảo hy sinh tất cả để bảo vệ biển đảo quê hương;

- Cách nhìn cuộc sống, con người: 0,5 điểm

+ Tác giả thể hiện sự tự hào và biết ơn đối với những chiến sĩ quyết tâm bảo vệ tổ quốc, tin tưởng và vui mừng hạnh phúc khi thấy cuộc sống bình yên thanh bình đang diễn ra trên những hòn đảo anh hùng nơi đây.

+ Tác giả cũng phản ánh truyền thống yêu nước của nhân dân và sự đoàn kết, sẵn sàng hy sinh vì đất nước của con người Việt Nam.

(Tùy theo sự suy nghĩ khác nhau của HS nếu phù hợp, hợp lý thì vẫn cho điểm)

1,0

6

- HS rút ra được những bài học về tinh thần trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc bảo vệ biển đảo quê hương: Trả lời từ 3 ý trở lên đạt 1,0 điểm

+ Mỗi người cần phải nhận thức rõ về giá trị và tầm quan trọng của biển đảo quê hương. Khẳng định biển đảo là một phần lãnh thổ của tổ quốc.

+ Mỗi cá nhân phải có ý thức trách nhiệm, bảo vệ giữ gìn, sự thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ.

+ Cần có những hành động thiết thực để ủng hộ, chia sẻ và động viên tinh thần cho những người trực tiếp bảo vệ biển đảo.

+ Có ý thức giữ gìn vệ sinh môi trường biển, không xả rác bừa bãi, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn tài nguyên thiên nhiên.

(Tùy theo sự suy nghĩ khác nhau của HS nếu phù hợp, hợp lý thì vẫn cho điểm)

1,0

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I.

Đọc hiểu

1

- Câu chuyện trong đoạn trích trên được kể bằng lời của người kể chuyện.

0,5

2

- Nội dung chính của văn bản là: Ca ngợi phẩm chất tốt đẹp của Dương Trạm và tình nghĩa thầy trò cao quý

0.5

3

- Lời của thầy Dương Trạm trong câu sử dụng dẫn lời nói

- Dựa vào từ “nói” và được đặt trước đó là dấu hai chấm và được đặt sau dấu gạch ngang đầu dòng

0.5

0,5

4

-Chỉ ra một yếu tố hoang đường kì ảo: …..trong áng sương mù thấy có một đám những tán vàng kiệu ngọc bay lên trên không; kế lại có một cỗ xe nạm hạt châu, kẻ theo hầu cũng rất chững chạc.

- Tác dụng của chi tiết hoang đường, kì ảo :

+ Tạo ra sự sinh động, tạo hứng thú tăng tính hấp dẫn cho người đọc.

+ Muốn bất tử hóa nhân vật Dương trạm vì đã có những phẩm chất tốt.

0,5

0,5

5

Những biểu hiện của tinh thần tôn sư trọng đạo:

– Tôn trọng, lễ phép, chăm học.

– Luôn nghĩ về công lao thầy cô, mong muốn được đền đáp.

– Người đi học cần rèn trước hết là đạo đức

Suy nghĩ của bản thân về truyền thống tôn sư trọng đạo của nhân dân ta:

Truyền thống tôn sư trọng đạo là truyền thống tốt đẹp từ xưa đến nay của nhân dân ta. Truyền thống nhằm để tôn vinh, kính trọng và sự bit ơn của mỗi cá nhân đối với người thầy của mình.

0,5

0,5

II. PHẦN VIẾT (6điểm)

1

a) Yêu cầu về hình thức, kĩ năng:

- Đảm bảo hình thức của một đoạn văn nghị luận văn học

- Đảm bảo chính tả, dùng từ, đặt câu, ngữ pháp, ngữ nghĩa tiếng Việt.

0,25

b) Yêu cầu về nội dung:

- Xác định đúng vấn đề nghị luận

- Học sinh có thể trình bày suy nghĩ, đưa ra lí lẽ riêng nhưng phải hợp lí, có tính thuyết phục và đảm bảo được những nội dung cơ bản sau:

1,75

1 Mở đoạn: Giới thiệu tên văn bản, tên tác giả, nội dung chính

- Bài thơ “ Chiều thu ” của Nguyễn Bính được đánh giá là tác phẩm viết rất hay về mùa thu trong thi ca Việt Nam. Đặc biệt trong hai khổ thơ trên con người và phong cảnh mùa thu hòa quyện với nhau làm rung động mãnh liệt lòng người.

2 Thân đoạn: Phân tích nét đặc sắc về nội dung (nghệ thuật) của đoạn thơ.

- Đặc sắc về nội dung:

+ Đọc đoạn thơ người đọc cảm nhận được vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên thật sinh động. Với sự quan sát tinh tế, lối miêu tả đầy hình ảnh và cách ví von nhân hóa tài tình của tác giả, người đọc đã hình dung ra phong cảnh thiên nhiên trong bài thơ hiện lên thật đặc sắc,đậm chất thu. Đó là không gian cao rộng “ Thăm thẳm trời xanh lộng đáy hồ”, là hương thơm của hoa trái “ Mùi hoa thiên lý thoảng chiều thu” , cây lá xanh tươi “ Lá thấp cành cao”, “chiếc mo cau”, các con vật ngộ nghĩnh “ đàn kiến trường chinh ”, “Trái na mở mắt nhìn ngơ ngác”

=>Sự phối màu sắc tinh tế, bức tranh khoáng đạt, trù phú, căng tràn sức sống được cảm nhận ở mọi giác quan gợi sự say mê, gợi lên khát khao về một tình quê vơi đầy.

+ Cùng với hình ảnh thiên nhiên đoạn thơ còn đem đến cho người đọc cảm nhận được hình ảnh con người: cảnh sắc tươi đẹp ấy trở nên đời thường dân dã hơn khi có hình bóng con người. Ngọt ngào biết bao với lời ru của bà, của mẹ “ Con cò bay lả trong câu hát / Giấc trẻ say dài nhịp võng ru”. Ý thơ làm lòng người dạt dào bao niềm thương mến, nghĩa nặng tình sâu.

- Về nghệ thuật:

+ Thể thơ 7 chữ bình dị,

+ Âm hưởng thơ nhẹ nhàng tha thiết lắng sâu.

+ Sử dụng tài hoa các biện pháp tu từ: nhân hóa, so sánh,liệt kê, sử dụng các từ láy biểu cảm…

3. Kết đoạn:

- Nhà thơ có cái tâm đẹp, có tâm hồn tinh tế, sự tưởng tượng sáng tạo độc đáo,sử dụng từ ngữ điêu luyện tạo nên một bức tranh “Thi trung hữu họa”.

- Ẩn sau những vần thơ là tình yêu thiên nhiên, yêu con người, yêu quê hương đất nước của nhà thơ.

Lưu ý:

Nếu không đúng hình thức đoạn văn trừ 0,5 điểm

a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận

4,0

b. Xác định đúng yêu cầu của đề.

Viết bài văn nghị luận trình bày quan điểm về vấn đề suy giảm tài nguyên rừng ở nước ta hiện nay.

0,5

c. Yêu cầu đối với bài văn nghị luận

HS có thể trình bày theo nhiều cách, nhưng đảm bảo các yêu cầu sau:

A/ Mở bài (0,5 đ)

+ Dẫn dắt vào vấn đề

+ Nêu vấn đề nghị luận: suy giảm tài nguyên rừng ở nước ta hiện nay.

B/ Thân bài (2,5 đ)

1.Giải thích thế nào là suy giảm tài nguyên rừng?

-Tài nguyên rừng là quần xã sinh vật bao gồm các loại cây rừng, các loài thực vật, động vật, nấm, vi sinh vật, đất… trong một khu vực nào đó.

-Suy giảm tài nguyên rừng là sự suy giảm về số lượng và chất lượng trong hệ sinh thái rừng, làm giảm chức năng của rừng.

2. Thực trạng của vấn đề suy giảm tài nguyên rừng ở nước ta hiện nay:

-Những năm gần đây, diện tích rừng tự nhiên ở Việt Nam ngày càng giảm nhanh, chất lượng rừng suy thoái nặng nề. Hiện tượng này xảy ra ở hầu như các khu vực rừng trên cả nước và ngày càng nghiêm trọng. Trong giai đoạn từ năm 2011 đến nay, diện tích rừng bị thiệt hại ước hơn 22.800ha, trong đó, rừng bị cháy khoảng 13.700ha, còn lại do bị chặt phá trái phép. Bình quân mỗi năm nước ta suy giảm khoảng 2.500ha rừng.

-Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, năm 2021, cả nước phát hiện 2.653 vụ vi phạm các quy định về bảo vệ rừng, giảm 13% so với năm 2020. Diện tích rừng bị thiệt hại là 1.229ha, tăng 527ha. Qua đây cho thấy, diện tích rừng bị thiệt hại đã có giảm so với những năm trước đây nhưng mỗi năm vẫn có hàng nghìn hecta biến mất.

-Theo báo điện tử “Đảng Cộng Sản Việt Nam” ngày 13/09/2023: Khu vực Tây Nguyên vẫn là trọng điểm phá rừng, khai thác, mua bán, vận chuyển, chế biến lâm sản trái pháp luật. Theo kết quả công bố hiện trạng rừng năm 2019, tổng diện tích có rừng của khu vực này là gần 2,6 triệu hecta, chiếm 17,5% diện tích có rừng cả nước. Tỷ lệ che phủ rừng đạt hơn 45,9%. Trong năm 2019 và 5 tháng đầu năm 2020, các tỉnh Tây Nguyên đã phát hiện 4.863 vụ vi phạm pháp luật về lâm nghiệp.

HS có thể đưa ra nhiều biểu hiện khác …

3. Nguyên nhân của suy giảm tài nguyên rừng ở nước ta hiện nay.

- Nguyên nhân chủ quan: hoạt động của con người khai thác rừng quá mức để phục vụ sản xuất, phát triển kinh tế…

- Nguyên nhân khách quan:

+ Do hậu quả chiến tranh.

+ Cháy rừng.

+ Do biến đổi khí hậu

+Tăng dân số, giá cả nông sản tăng cao, thiếu kinh phí bảo vệ rừng, quản lý kém hiệu quả của các công ty lâm nghiệp, quản lý yếu kém của địa phương

+ Do chính sách hưởng lợi cho người tham gia phát triển rừng chưa hợp lý.

+ Đầu tư bảo vệ và phát triển rừng tự nhiên mới chỉ tập trung cho rừng phòng hộ và rừng đặc dụng....

HS có thể đưa ra nhiều nguyên nhân khác …

4. Hậu quả của việc suy giảm tài nguyên rừng ở nước ta hiện nay.

- Khi rừng suy giảm sẽ làm cho tình trạng biến đổi khí hậu, hiệu ứng nhà kính tăng lên, làm Trái Đất ấm dần lên, hạn hán, nước biển dâng cao, ô nhiễm môi trường, đói kém… Theo Tổng cục Phòng, Chống thiên tai, mỗi năm nước ta xảy ra khoảng 10-15 trận lũ quét, sạt lở đất, đặc biệt là tại các vùng núi phía Bắc, Trung bộ, Tây Nguyên và Đông Nam Bộ.

- Mất môi trường sống của nhiều loài sinh vật → suy giảm đa dạng sinh học, ảnh hưởng đến cảnh quan thiên nhiên của đất nước.

- Con người bị mất đi nguồn cung cấp nguyên liệu cho sản xuất, ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế.

- Rừng suy giảm ảnh hưởng xấu đến môi trường, từ đó tác động xấu đến sức khỏe của con người, môn loài…

HS có thể đưa ra nhiều hậu quả khác …

5. Làm thế nào để giảm thiểu sự suy giảm rừng ở nước ta hiện nay?

- Mỗi người cần nâng cao ý thức của mình trong việc bảo vệ rừng, không chặt phá, khai thác rừng bừa bãi.

- Tích cực tham gia các hoạt động trồng cây gây rừng, các phong trào “Tết trồng cây”…

- Tuyên truyền những người xung quanh cùng chung tay giữ gìn, bảo vệ rừng, đồng thời lên án, phê phán những hành động phá hủy rừng…

HS có thể đưa ra nhiều biện pháp khác …

3/ Kết bài ( 0,5 đ)

+ Khẳng định vấn đề rừng bị suy giảm nghiêm trọng và sự tất yếu phải khắc phcụ hiện tượng này.

+ Liên hệ bản thân là học sinh cần có ý thức bảo vệ rừng.

Lưu ý: Nếu học sinh nêu đúng luận điểm nhưng luận cứ không phù hợp, giáo viên nên linh hoạt căn cứ vào thực tế bài làm của học sinh để cho điểm . Ví dụ học sinh bị lẫn lộn thực trạng và hậu quả…

3,5