Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo AI trong dạy Đọc hiểu Ngữ văn 9 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 9

Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Trí tuệ nhân tạo AI trong dạy Đọc hiểu Ngữ văn 9 là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 43 trang, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm cho riêng mình thật chỉn chu.

SKKN Ứng dụng công nghệ AI trong dạy Đọc hiểu Ngữ văn 9 giúp giáo viên hiểu rõ cách xây dựng, trình bày và triển khai một sáng kiến khoa học, logic và hiệu quả. Mẫu SKKN sử dụng công nghệ AI trong dạy môn Ngữ văn 9 không chỉ nâng cao năng lực tự học, sáng tạo của học sinh còn giúp giáo viên nâng cao kỹ năng nghiên cứu sư phạm, phát huy tính sáng tạo và áp dụng các phương pháp dạy học mới vào thực tế lớp học. Nhờ đó, giáo viên không chỉ hoàn thiện tốt hơn các sáng kiến của mình mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Ngoài ra quý thầy cô tham khảo thêm:

• Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú học tập cho học sinh qua sử dụng công nghệ AI vào dạy học môn Tiếng Anh THCS
• SKKN: Ứng dụng AI trong dạy học KHTN 7 (Phân môn Hóa học)
• SKKN: Sử dụng công cụ dạy học trực tuyến để tạo hứng thú trong học tập và năng lực tự học môn Tiếng Anh THCS.
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy học môn Giáo dục công dân 9
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng ChatGPT hỗ trợ thiết kế hoạt động khởi động môn Tiếng Anh 8 Global Success

Sáng kiến kinh nghiệm ứng dụng AI trong dạy học Đọc hiểu Ngữ văn 9

Phần I: Đặt vấn đề

1. Lí do chọn đề tài:

1.1. Đáp ứng tính chất khốc liệt của kỳ thi Tuyển sinh lớp 10 tại TP. Hồ Chí Minh:

Thành phố Hồ Chí Minh vốn là “điểm nóng” với tỉ lệ chọi vào các trường công lập vô cùng cao. Mỗi năm, hàng chục ngàn học sinh phải nỗ lực hết mình để giành một suất học tập tại các trường THPT mong muốn. Trong bối cảnh đó, phương pháp dạy học truyền thống đôi khi không còn đủ sức tạo ra sự đột phá. Việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo chính là "chìa khóa" giúp giáo viên tạo ra sự khác biệt trong giảng dạy, giúp học sinh tiếp cận kiến thức một cách thông minh, hiện đại và đạt hiệu quả cao nhất để tự tin đối mặt với kỳ thi mang tính bước ngoặt này.

1.2. Tối ưu hóa điểm số trong cấu trúc đề thi tuyển sinh

Trong cấu trúc đề thi Tuyển sinh 10 môn Ngữ văn tại TP.HCM, phần Đọc hiểu chiếm trọng số rất lớn (thường là 4/10 điểm, chiếm gần một nửa tổng điểm bài thi). Điều này khẳng định năng lực đọc hiểu là nền tảng sống còn. AI với khả năng phân tích dữ liệu văn bản cực nhanh và đa dạng sẽ giúp học sinh luyện tập nhiều dạng văn bản khác nhau (từ văn bản văn học đến văn bản nghị luận xã hội, văn bản thông tin), từ đó giúp các em rèn luyện kỹ năng nhận diện, thông hiểu và vận dụng một cách nhuần nhuyễn để chiếm trọn điểm số ở phần này.

1.3. Sự tất yếu của giáo dục trong Kỷ nguyên số và Chuyển đổi số

Chúng ta đang sống trong thời đại Cách mạng Công nghiệp 4.0, nơi mà AI đang thay đổi diện mạo của mọi ngành nghề. Như cựu Chủ tịch Microsoft Bill Gates từng khẳng định: "Trong vài năm tới, AI sẽ thay đổi cách chúng ta dạy và học. Nó sẽ giống như một gia sư riêng, phù hợp với từng học sinh theo những cách mà con người không bao giờ có thể làm được." (Nguồn: The Age of AI has begun, 2023). Việc đưa AI vào tiết học Ngữ văn 9 không chỉ là đổi mới phương pháp mà còn là thực hiện chủ trương chuyển đổi số của Bộ Giáo dục và Đào tạo, giúp học sinh hình thành năng lực số ngay từ ghế nhà trường.

1.4. Tối ưu hóa thời gian cho cả người dạy và người học

Áp lực chương trình lớp 9 là rất lớn với khối lượng kiến thức đồ sộ. AI đóng vai trò như một "trợ lý đắc lực" giúp Thầy Khoa tiết kiệm thời gian trong việc soạn bài, tìm kiếm ngữ liệu mới lạ và thiết kế hệ thống câu hỏi trắc nghiệm khách quan. Đối với học sinh, thay vì mất hàng giờ tra cứu từ điển hay tìm hiểu bối cảnh tác phẩm, AI sẽ cung cấp thông tin tức thời, chính xác, giúp các em dành nhiều thời gian hơn cho việc tư duy sáng tạo và cảm thụ văn chương.

1.5. Nâng cao năng lực đọc và tư duy phản biện cho học sinh

Đọc hiểu không chỉ là hiểu mặt chữ mà là quá trình đối thoại với văn bản. Ứng dụng AI cho phép học sinh tương tác giả định với nhân vật, đặt câu hỏi cho tác giả hoặc yêu cầu AI phản biện lại các lập luận của mình. Quy trình này giúp học sinh không còn thụ động tiếp thu lời giảng của Thầy mà trở thành người kiến tạo tri thức, từ đó hình thành tư duy đa chiều, khả năng phân tích, tổng hợp và đánh giá văn bản một cách sâu sắc nhất.

1.6. Phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của "thế hệ bản địa số" (Gen Z)

Học sinh lớp 9 (độ tuổi 14-15) là những người trẻ sinh ra và lớn lên trong sự bao quanh của công nghệ. Các em có xu hướng ưa chuộng sự trực quan, tương tác và tính mới mẻ. Việc sử dụng các công cụ AI để tạo hình ảnh minh họa cho bài thơ, xây dựng video tóm tắt truyện hay chatbot thảo luận bài học sẽ kích thích tối đa hứng thú học tập, xóa bỏ định kiến về một môn Văn "khô, khó, khổ", từ đó giúp các em yêu thêm giá trị nhân văn của tác phẩm.

1.7. Hiện thực hóa mục tiêu phát triển năng lực của Chương trình GDPT 2018

Chương trình Ngữ văn mới nhấn mạnh vào việc hình thành năng lực tự học và năng lực giải quyết vấn đề. AI chính là công cụ hỗ trợ tự học hiệu quả nhất. Khi học sinh biết cách sử dụng AI để hỗ trợ việc đọc hiểu, các em không chỉ học kiến thức của bài đó mà còn học được phương pháp đọc, cách khai thác thông tin và xử lý dữ liệu. Đây chính là hành trang quan trọng nhất để các em vững vàng bước vào bậc THPT và trở thành những công dân toàn cầu trong tương lai.

2. Mục đích nghiên cứu:

2.1. Nâng cao hiệu quả chiếm lĩnh văn bản và tối ưu hóa kết quả thi Tuyển sinh 10

Mục đích thực tế và cấp thiết nhất của đề tài là giúp học sinh lớp 9 làm chủ kỹ năng đọc hiểu – phần kiến thức "xương sống" chiếm tới 40% tổng số điểm trong kỳ thi Tuyển sinh vào lớp 10 tại TP. Hồ Chí Minh.

- Về kỹ năng: Giúp học sinh nắm vững phương pháp giải mã mọi dạng văn bản (văn học, nghị luận, thông tin) một cách khoa học.

- Về điểm số: Tạo ra bước đột phá về phổ điểm đọc hiểu thông qua việc luyện tập với hệ thống ngữ liệu đa dạng và các phản hồi tức thời từ AI, giúp các em tự tin chinh phục các trường THPT top đầu.

2.2. Hình thành và phát triển năng lực tự học, năng lực ngôn ngữ và thẩm mỹ

Trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, mục tiêu cuối cùng là phát triển phẩm chất và năng lực. Đề tài hướng tới:

- Năng lực tự học: Biến AI thành một "người bạn đồng hành" giúp học sinh tự giải quyết các khó khăn khi tiếp xúc với văn bản khó mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào giáo viên.

- Năng lực ngôn ngữ: Thông qua việc tương tác, đặt lệnh (prompt) và đọc các phản hồi từ AI, học sinh được trau dồi vốn từ vựng phong phú, học cách diễn đạt mạch lạc và tinh tế hơn.

- Năng lực thẩm mỹ: AI hỗ trợ tái hiện không gian văn học bằng hình ảnh, âm thanh, giúp các em "chạm" vào cái đẹp của tác phẩm một cách trực quan, từ đó khơi dậy tình yêu văn chương thuần khiết.

2.3. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng cá nhân hóa (Personalized Learning)

Mỗi học sinh có một tốc độ đọc và khả năng cảm thụ khác nhau. Mục đích của nghiên cứu là ứng dụng AI để:

- Phân hóa đối tượng: Thiết kế các nhiệm vụ đọc hiểu phù hợp với từng nhóm học sinh (khá giỏi, trung bình, yếu).

- Phản hồi cá nhân: AI đóng vai trò gia sư 1:1, sửa lỗi sai cụ thể trong cách hiểu, cách diễn đạt của từng em ngay lập tức – điều mà một giáo viên trong lớp học đông học sinh khó lòng thực hiện xuể trong 45 phút.

2.4. Rèn luyện tư duy phản biện và thái độ tiếp nhận tri thức chủ động

Trong kỷ nguyên số, mục đích quan trọng của đề tài là dạy học sinh cách "đọc trong sự tỉnh thức".

- Học sinh không chỉ đọc văn bản mà còn đọc và đánh giá kết quả từ AI. Các em phải biết đặt câu hỏi: "Tại sao AI lại nhận xét như vậy?", "Nhận xét này của AI đã thấu đáo chưa?".

- Từ đó, hình thành thói quen kiểm chứng thông tin, không lạm dụng công nghệ mà dùng công nghệ để kích thích trí tuệ cá nhân phát triển.

2.5. Giảm tải áp lực và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho người dạy

Nghiên cứu hướng tới việc giải phóng giáo viên khỏi những công việc mang tính lặp lại (như soạn câu hỏi trắc nghiệm cơ bản, tra cứu thông tin nền). Mục đích là để Thầy có nhiều thời gian hơn cho việc:

- Kết nối tâm hồn: Trò chuyện, định hướng các giá trị nhân sinh sâu sắc cho học sinh.

- Sáng tạo bài giảng: Thiết kế những hoạt động trải nghiệm văn học độc đáo, biến tiết dạy Đọc hiểu thành một không gian nghệ thuật đầy hứng khởi.

2.6. Xây dựng môi trường học tập tương tác đa chiều

Mục đích của đề tài là phá vỡ cấu trúc lớp học "thầy đọc - trò chép" truyền thống. Thay vào đó là mô hình tương tác đa chiều: Học sinh - Văn bản - Giáo viên - Trí tuệ nhân tạo. Sự tham gia của AI làm cho không gian lớp học trở nên năng động, hiện đại và xóa bỏ khoảng cách giữa kiến thức hàn lâm với thực tế công nghệ.

2.7. Đóng góp vào kho tàng sáng kiến kinh nghiệm về chuyển đổi số ngành giáo dục

Cuối cùng, đề tài hướng tới việc tổng kết thành một quy trình bài bản, khoa học để có thể chia sẻ với đồng nghiệp. Đây sẽ là nguồn tài liệu tham khảo có giá trị về mặt học thuật và thực tiễn, góp phần thúc đẩy công cuộc đổi mới giáo dục tại địa phương và đáp ứng yêu cầu của thời đại 4.0. "Mục đích của việc học không phải là để lấp đầy một chiếc thùng, mà là thắp sáng một ngọn lửa." - William Butler Yeats. (Nguồn: The Collected Works of W.B. Yeats, 1903). Đề tài này thực hiện chính là để thắp lên ngọn lửa đam mê văn học trong lòng học sinh bằng chính hơi thở của công nghệ hiện đại.

3. Đối tượng nghiên cứu:

Trong phạm vi của sáng kiến kinh nghiệm này, đối tượng nghiên cứu được xem xét một cách toàn diện trên các phương diện: hoạt động dạy học, chủ thể thực hiện và công cụ hỗ trợ. Cụ thể như sau:

3.1. Đối tượng nghiên cứu trọng tâm (Đối tượng trực tiếp)

Đối tượng nghiên cứu chính của đề tài là quy trình và các biện pháp ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) vào việc tổ chức dạy học Đọc hiểu văn bản Ngữ văn 9. Nghiên cứu tập trung giải quyết câu hỏi: Làm thế nào để tích hợp các công cụ AI vào các công đoạn của một tiết dạy đọc hiểu nhằm tối ưu hóa khả năng tiếp nhận và giải mã văn bản của học sinh?

- Các bình diện của quy trình: Từ khâu chuẩn bị bài (trước khi đọc), tổ chức hoạt động trên lớp (trong khi đọc) đến khâu luyện tập, mở rộng (sau khi đọc).

- Các dạng kỹ năng: Kỹ năng đặt câu hỏi, kỹ năng phân tích hình ảnh, kỹ năng tóm tắt và kỹ năng phản biện văn bản thông qua sự tương tác với AI.

3.2. Đối tượng chủ thể (Học sinh lớp 9/2; 9/3; 9/4)

Đây là đối tượng chịu tác động trực tiếp của phương pháp nghiên cứu. Đề tài tập trung nghiên cứu trên nhóm học sinh lớp 9 với những đặc điểm tâm sinh lý và áp lực học tập đặc thù:

- Đặc điểm tư duy: Học sinh lớp 9 (14-15 tuổi) đang ở giai đoạn chuyển từ tư duy cụ thể sang tư duy trừu tượng, logic. Các em có nhu cầu khẳng định cái tôi, thích tranh luận và khám phá cái mới.

- Năng lực số: Đây là thế hệ "Gen Z" hoặc "Gen Alpha" – những công dân bản địa số (Digital Natives) có khả năng thích nghi nhanh chóng với công nghệ nhưng lại dễ bị xao nhãng hoặc lệ thuộc nếu không có sự định hướng.

- Áp lực mục tiêu: Nhóm đối tượng này đang đối mặt với kỳ thi Tuyển sinh lớp 10 tại TP. Hồ Chí Minh. Do đó, nghiên cứu tập trung vào việc cải thiện tâm lý phòng thi và kỹ năng xử lý văn bản nhanh của các em.

3.3. Đối tượng nội dung (Chương trình Ngữ văn 9 - GDPT 2018)

Đề tài nghiên cứu sâu vào các thể loại văn bản trong chương trình Ngữ văn 9 hiện hành, bao gồm:

- Văn bản văn học: Truyện (truyện truyền kỳ, truyện trinh thám, truyện thơ Nôm, truyện hiện đại...), thơ (thơ tám chữ, thơ tự do, thơ lục bát...)

- Văn bản nghị luận: Nghị luận xã hội và nghị luận văn học (đây là trọng tâm của các đề thi tuyển sinh).

- Văn bản thông tin: Các văn bản mang tính thời sự, khoa học đòi hỏi kỹ năng chắt lọc dữ liệu.

- Đặc biệt: Nghiên cứu tập trung vào các ngữ liệu ngoài sách giáo khoa có cấu trúc tương đương với đề thi Tuyển sinh 10 để rèn luyện tính linh hoạt cho học sinh.

3.4. Đối tượng công cụ (Hệ sinh thái Trí tuệ nhân tạo)

Nghiên cứu khảo sát và ứng dụng các nhóm công cụ AI phổ biến và có tính ứng dụng cao trong giáo dục:

- Nhóm AI tạo văn bản và ngôn ngữ: ChatGPT (OpenAI), Claude (Anthropic), Gemini (Google) – dùng để gợi ý ý tưởng, giải thích từ ngữ và đóng vai nhân vật.

- Nhóm AI tạo hình ảnh và đa phương tiện: Canva AI, Midjourney, Leonardo.ai – dùng để trực quan hóa các chi tiết nghệ thuật trong văn bản.

- Nhóm AI hỗ trợ đánh giá: Các công cụ hỗ trợ chấm chữa bài và phản hồi ngôn ngữ theo tiêu chuẩn (Rubric).

3.5. Sự thống nhất giữa các đối tượng trong nghiên cứu

Các đối tượng trên không tồn tại tách rời mà có mối quan hệ tương hỗ chặt chẽ, tạo nên một hệ sinh thái dạy học hiện đại:

"Công nghệ không thể thay thế giáo viên, nhưng những giáo viên biết sử dụng công nghệ sẽ thay thế những giáo viên không biết sử dụng nó." > — Ray Kurzweil (Giám đốc kỹ thuật tại Google). (Nguồn: The Age of Spiritual Machines, 1999).

- Sự gắn kết Giảng dạy - AI: AI cung cấp phương tiện, giáo viên cung cấp phương pháp và định hướng giá trị.

- Sự gắn kết Nội dung - Công nghệ: Nội dung văn học 9 cung cấp "nguyên liệu", AI cung cấp "máy lọc" và "kính hiển vi" để học sinh soi chiếu và khám phá văn bản sâu hơn.

- Sự gắn kết Học sinh - Kết quả: Cuối cùng, mọi tác động lên đối tượng đều hướng tới đích đến là năng lực đọc hiểu vững vàng của học sinh trước kỳ thi Tuyển sinh 10.

4. Phạm vi nghiên cứu:

Để đảm bảo tính chuyên sâu, tính khoa học và giá trị ứng dụng thực tế của đề tài, tôi xác định phạm vi nghiên cứu dựa trên 4 bình diện cốt yếu sau đây:

4.1. Phạm vi về nội dung (Giới hạn vấn đề nghiên cứu)

Đề tài không tham vọng giải quyết mọi vấn đề của môn Ngữ văn mà chỉ tập trung chuyên sâu vào kỹ năng Đọc hiểu – phần chiếm tỷ trọng lớn nhất (40%) trong cấu trúc đề thi Tuyển sinh 10 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cụ thể:

- Các loại hình văn bản: Nghiên cứu tập trung vào 3 nhóm văn bản chủ đạo theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018:

+ Văn bản văn học: Tập trung vào các tác phẩm truyện ngắn và thơ hiện đại trong chương trình lớp 9

+ Văn bản nghị luận: Bao gồm nghị luận xã hội về các vấn đề tư tưởng, đạo lý hoặc hiện tượng đời sống và nghị luận văn học.

+ Văn bản thông tin: Các văn bản mang tính thời sự, khoa học, dữ liệu số.

- Các mức độ tư duy: Ứng dụng AI để rèn luyện cho học sinh 4 mức độ: Nhận biết, Thông hiểu, Vận dụng và Vận dụng cao (đặc biệt là khả năng phản biện và liên hệ thực tiễn).

- Các công cụ AI tiêu biểu: Giới hạn ở việc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT, Claude.ai, Gemini (để xử lý văn bản) và các công cụ tạo hình ảnh trực quan như Canva AI, Leonardo.ai (để khơi gợi cảm hứng sáng tạo).

4.2. Phạm vi về đối tượng và không gian (Địa điểm và con người)

Nghiên cứu được triển khai trực tiếp tại môi trường sư phạm nơi tôi đang công tác, cụ thể:

- Đối tượng: 9/2, 9/3, 9/4

- Môi trường nghiên cứu: Lớp học trực tiếp kết hợp với không gian học tập trực tuyến (Lớp học số), nơi học sinh có thể tương tác với giáo viên và AI ngoài giờ học chính khóa.

4.3. Phạm vi về thời gian (Tiến độ thực hiện)

Đề tài được thực hiện xuyên suốt trong một năm học, chia thành 3 giai đoạn cụ thể để theo dõi sự tiến bộ của học sinh:

- Giai đoạn 1 (Tháng 11 - Tháng 12): Khảo sát thực trạng, đo lường năng lực đọc hiểu ban đầu của học sinh.

- Giai đoạn 2 (Tháng 12 - Tháng 3): Triển khai toàn diện việc ứng dụng AI vào các tiết dạy đọc hiểu văn bản trong chương trình chính khóa và các tiết bồi dưỡng ôn thi Tuyển sinh 10.

- Giai đoạn 3 (Tháng 4 - Tháng 5): Tổng kết dữ liệu, đánh giá sự thay đổi về điểm số và năng lực tư duy qua các bài kiểm tra định kỳ, thi thử lớp 10, từ đó hoàn thiện sáng kiến kinh nghiệm.

4.4. Phạm vi về giá trị và mục tiêu hướng tới (Tầm nhìn triết lý)

Phạm vi của nghiên cứu này không chỉ dừng lại ở việc cải thiện điểm số mà còn hướng tới mục đích nhân văn sâu sắc:

- Rèn luyện kỹ năng tự học: Giúp học sinh làm chủ công nghệ, biến AI thành trợ lý cá nhân để phục vụ việc học tập suốt đời.

- Cân bằng giữa Công nghệ và Nhân văn: Nghiên cứu luôn đặt vai trò của giáo viên làm trung tâm định hướng về mặt tâm lý và đạo đức. Như một quan điểm giáo dục hiện đại đã chỉ ra: "Công nghệ chỉ là công cụ để giải phóng tiềm năng, còn trái tim của người thầy mới là ngọn hải đăng định hướng cho tâm hồn học sinh." (Nguồn: The Heart of Teaching in the Digital Age, 2021).

5. Phương pháp nghiên cứu:

5.1. Phương pháp nghiên cứu lí luận

Đây là phương pháp nền tảng nhằm xây dựng hệ thống luận cứ và khung lí thuyết cho đề tài. Tôi đã tiến hành nghiên cứu, phân tích và tổng hợp các nguồn tài liệu sau:

a. Nghiên cứu các văn bản chỉ đạo và kế hoạch chuyển đổi số:

- Nghiên cứu Kế hoạch số 1459/KH-SGDĐT ngày 18/8/2025 của Sở Giáo dục và Đào tạo TP. Hồ Chí Minh về việc triển khai thực hiện khung năng lực số (NLS) cho học sinh phổ thông năm học 2025-2026.

- Tìm hiểu nội dung Thông tư số 02/2025/TT-BGDĐT về Quy định Khung năng lực số cho người học nhằm xác định các tiêu chí năng lực thiết yếu của công dân số trong thời đại Cách mạng công nghiệp 4.0.

- Căn cứ Quyết định số 131/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Đề án "Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục" để đảm bảo tính thời đại của đề tài.

b. Nghiên cứu Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 môn Ngữ văn:

- Nghiên cứu các yêu cầu cần đạt về năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học của học sinh cấp Trung học cơ sở, đặc biệt là các yêu cầu về đọc hiểu nội dung tường minh và hàm ẩn.

- Phân tích cấu trúc các loại văn bản (văn học, nghị luận, thông tin) và các mạch kiến thức tiếng Việt được tích hợp trong hoạt động đọc.

c. Nghiên cứu lí thuyết về Trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục:

- Tổng hợp các tài liệu hướng dẫn về ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) lồng ghép trong dạy học nhằm phát triển năng lực số cho học sinh.

- Nghiên cứu kỹ thuật Prompt Engineering (kỹ thuật đặt câu lệnh) để tối ưu hóa việc sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT, Claude trong việc hỗ trợ học sinh giải mã văn bản.

5.2. Phương pháp nghiên cứu thực tiễn (Quan sát và Đánh giá)

Phương pháp này giúp tôi nhìn nhận trực diện vấn đề tại môi trường giảng dạy thực tế:

a. Quan sát sư phạm: Tôi tiến hành quan sát thái độ, hành vi và mức độ tương tác của học sinh lớp 9 trong các tiết đọc hiểu truyền thống. Ghi chép lại những khó khăn mà các em thường gặp khi tiếp cận các văn bản khó (như truyện truyền kì, truyện thơ Nôm hay văn bản nghị luận phức tạp).

b. Đánh giá thực trạng năng lực số: Rà soát và đánh giá năng lực sử dụng công cụ số của học sinh tại đơn vị công tác để điều chỉnh các tiêu chí ứng dụng AI cho phù hợp với khả năng tiếp cận công nghệ của từng đối tượng, đảm bảo không gây quá tải cho các em.

c. Phân tích học liệu và sản phẩm học tập: Xem xét các bài kiểm tra đọc hiểu, các đoạn văn cảm nhận của học sinh để phát hiện những lỗ hổng trong tư duy phản biện và khả năng diễn đạt ngôn ngữ.

5.3. Phương pháp điều tra, phỏng vấn

Đây là phương pháp quan trọng để thu thập dữ liệu định tính và định lượng về nhu cầu và tâm lý học sinh:

a. Điều tra bằng bảng hỏi (Survey): Thiết kế các mẫu phiếu hỏi (trực tiếp hoặc qua Google Forms) dành cho học sinh lớp 9 để khảo sát mức độ hứng thú đối với môn Văn và thói quen sử dụng AI trong học tập của các em.

b. Phỏng vấn sâu: Tổ chức các cuộc trò chuyện ngắn với đồng nghiệp trong tổ chuyên môn Ngữ văn và một nhóm học sinh (bao gồm cả học sinh giỏi và học sinh có kết quả học tập trung bình) về việc tích hợp AI. Qua đó, lắng nghe những kỳ vọng cũng như lo ngại của các em về tính liêm chính học thuật khi sử dụng công nghệ.

5.4. Phương pháp thực nghiệm sư phạm

Đây là phương pháp then chốt để chứng minh hiệu quả của sáng kiến:

a. Thiết kế kế hoạch bài dạy thực nghiệm: Xây dựng các giáo án đọc hiểu có tích hợp phát triển NLS thông qua các dự án học tập hoặc hoạt động trải nghiệm liên quan đến AI.

b. Tổ chức dạy học đối chứng:

- Nhóm thực nghiệm: Áp dụng quy trình dạy đọc hiểu 3 giai đoạn (Trước, Trong, Sau khi đọc) có sự hỗ trợ của các công cụ AI để tái hiện hình ảnh, đóng vai nhân vật hoặc phản biện luận điểm.

- Nhóm đối chứng: Giảng dạy theo phương pháp truyền thống tích cực nhưng không có sự can thiệp của các công cụ AI.

..............

Xem đầy đủ nội dung mẫu sáng kiến kinh nghiệm trong file tải về