Sáng kiến kinh nghiệm: Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 7

Sáng kiến kinh nghiệm: Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 10 trang, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm cho riêng mình thật chỉn chu.

SKKN Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 giúp giáo viên hiểu rõ cách xây dựng, trình bày và triển khai một sáng kiến khoa học, logic và hiệu quả. Mẫu sáng kiến kinh nghiệm môn Toán 7 không chỉ nâng cao năng lực tự học, sáng tạo của học sinh còn giúp giáo viên nâng cao kỹ năng nghiên cứu sư phạm, phát huy tính sáng tạo và áp dụng các phương pháp dạy học mới vào thực tế lớp học. Nhờ đó, giáo viên không chỉ hoàn thiện tốt hơn các sáng kiến của mình mà còn góp phần nâng cao chất lượng giáo dục. Ngoài ra quý thầy cô tham khảo thêm:

• Sáng kiến kinh nghiệm: Tạo hứng thú học tập cho học sinh qua sử dụng công nghệ AI vào dạy học môn Tiếng Anh THCS
• SKKN: Ứng dụng AI trong dạy học KHTN 7 (Phân môn Hóa học)
• SKKN: Sử dụng công cụ dạy học trực tuyến để tạo hứng thú trong học tập và năng lực tự học môn Tiếng Anh THCS.
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng Công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong dạy học môn Giáo dục công dân 9
• Sáng kiến kinh nghiệm: Ứng dụng ChatGPT hỗ trợ thiết kế hoạt động khởi động môn Tiếng Anh 8 Global Success

Sáng kiến kinh nghiệm: Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN

1. Cơ sở lý luận

Nghị quyết 88/2014/QH13 khẳng định: “ Đổi mới chương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông nhằm tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông; kết hợp dạy chữ, dạy người và định hướng nghề nghiệp; góp phần chuyển nền giáo dục nặng về truyền thụ kiến thức sang nền giáo dục phát triển toàn diện về cả phẩm chất và năng lực, hài hòa về đức, trí, thể, mĩ và phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh”.

Trong chương trình giáo dục phổ thông, Toán học là môn học bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 12. Bởi vậy môn Toán là một môn có nhiều tiềm năng để phát triển cho học sinh trong đó năng lực tư duy và lập luận Toán học là thành phần đầu tiên được kể đến trong 5 năng lực đặc thù ở chương trình giáo dục phổ thông môn Toán 2018.

Các nhà nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, mục tiêu của giáo dục hiện đại là phải đào tạo được những bộ óc được rèn luyện tốt. Tư duy và lập luận chính là khởi nguồn của hành động; hành động tạo nên thói quen; thói quen hình thành nhân cách; nhân cách quyết định vận mệnh. Như vậy, tư duy và lập luận chính là yếu tố quyết định vận mệnh con người. Hiện nay chương trình giáo dục mới đã được áp dụng vào thực tiễn đối với học sinh. Tuy nhiên trong thực tế việc dạy Toán ở phổ thông, đặc biệt là dạy học đối với học sinh THCS chưa được đáp ứng việc phát triển năng lực Toán học, nhất là năng lực tư duy và lập luận dành cho học sinh lớp 7.

Để thực hiện được vấn đề này quả không đơn giản, nó đòi hỏi mỗi giáo viên dạy Toán phải mất nhiều thời gian và công sức tìm tòi sáng tạo cho mỗi giờ lên lớp. Xuất phát từ thực trạng trên nên tôi mạnh dạn chọn: “Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 ở trường .............”.

2. Phương pháp tạo ra sáng kiến.

a. Đọc và phân tích tài liệu

b. Phương pháp quan sát

c. Phương pháp điều tra phỏng vấn

3. Mục tiêu của sáng kiến cần đạt được

Giải pháp nhằm mục đích cung cấp một số cơ sở lí luận về đổi mới phương pháp dạy học, kĩ thuật dạy học cho việc tổ chức hoạt động dạy học trong môn Toán. Đồng thời cung cấp một số kinh nghiệm của bản thân trong việc giảng dạy môn Toán 7 cấp THCS.

CHƯƠNG II: MÔ TẢ SÁNG KIẾN

1. Nêu vấn đề của Sáng kiến

1.1. Thực trạng:

Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đánh dấu một bước chuyển mạnh mẽ từ dạy học theo nội dung sang dạy học phát triển phẩm chất và năng lực học sinh. Việc triển khai sách giáo khoa mới là một trong những trụ cột quan trọng, tạo điều kiện để nhà trường và giáo viên đổi mới toàn diện từ nội dung, phương pháp đến kiểm tra, đánh giá.

Là giáo viên đang giảng dạy và những ai quan tâm đến chất lượng giáo dục hiện nay đều có thể dễ dàng nhận thấy một thực tại: Phần lớn học sinh trung bình và yếu vẫn quen cách học cũ: nghe – chép – học thuộc, dẫn đến lúng túng với các yêu cầu mới trong SGK như: tự khám phá, giải thích, liên hệ thực tế... Một số em lười tư duy, ngại phát biểu, ỷ lại vào bạn nhóm khi làm việc nhóm, thậm chí chưa hiểu mục tiêu của hoạt động.

Vậy nguyên nhân là do đâu? Là giáo viên trực tiếp giảng dạy, chúng tôi không khỏi trăn trở muốn tìm ra nguyên nhân để thay đổi thực tại đáng buồn đó.

1.2. Tính cấp thiết:

Về mặt khách quan, Chương trình và sách giáo khoa mới còn khó tiếp cận với một bộ phận học sinh, nhiều bài toán mang tính tích hợp, yêu cầu năng lực tư duy cao trong khi nền tảng cơ bản của học sinh chưa vững. Sách giáo khoa thiết kế mở nhưng học sinh chưa quen với việc tự khám phá, dẫn đến lúng túng trong quá trình học. Cũng phải nói đến nguyên nhân chủ quan là từ phía thầy cô dạy bộ môn Toán chưa thật sự đổi mới phương pháp dạy học, một bộ phận giáo viên còn dạy theo lối truyền thống, ít đặt câu hỏi mở, chưa tạo được tình huống kích thích tư duy học sinh, chưa chú trọng rèn cho học sinh cách lập luận, phân tích, phản biện trong từng bài học cụ thể. Cho nên, học sinh không mấy hứng thú đối với môn Toán. Dẫn đến, chất lượng môn Toán còn khá khiêm tốn.

Để minh chứng cho điều đó, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng đối với học sinh lớp 7A2, kết quả như sau:

Từ thực tế đó bắt buộc chúng ta phải quan tâm đầu tư nhiều hơn nữa để tạo hứng thú học tập cho học sinh. Đồng thời qua đó chúng ta phải nhận trách nhiệm về phía mình bởi chất lượng học tập của học sinh là hệ quả tất yếu của một phương thức giảng dạy.

Vậy làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng Toán 7?

2. Giải pháp thực hiện sáng kiến

2.1“Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 ở trường .............”:

Chương trình môn Toán mới, một trong 5 năng lực quan trọng cần kể đến đó là năng lực tư duy và lập luận Toán học. Lập luận là kết quả của quá trình tư duy và ngược lại tư duy để đưa ra các lập luận. Biểu hiện của năng lực này là học sinh thực hiện được các hành động sau: So sánh, phân tích, tổng hợp, đặc biệt hóa, khái quát hóa, tương tự, quy nạp, diễn dịch; chỉ ra được những chứng cứ, lí lẽ và biết lập luận hợp lí trước khi kết luận; giải thích hoặc điều chỉnh được cách thức giải quyết vấn đề trên phương diện Toán học.

Với phương châm: “Đổi mới, sáng tạo trong từng tiết dạy”, mỗi tiết học cần được thiết kế sao cho học sinh không chỉ biết cách làm mà còn hiểu vì sao như vậy. Với tinh thần ấy, tôi cũng mạnh dạn đưa ra “Phát triển tư duy và lập luận Toán học cho học sinh lớp 7 ở trường .............” như sau:

2.1.1. Rèn luyện cho học sinh sử dụng sơ đồ tư duy (mindmap)

Mục đích: Giúp cho học sinh hệ thống lại kiến thức đã học để cải thiện khả năng ghi nhớ, hiểu khái niệm và khả năng sáng tạo của học sinh thông qua trí tưởng tượng.

Việc học tập vẫn được cố định trên khuôn mẫu của tài liệu nguồn được trình bày trong sách. Hầu hết giáo viên khi dạy học sinh ít chú ý đến khả năng suy luận, hay nói cách khác là phương pháp sử dụng ít đa dạng, dẫn đến động cơ học tập của học sinh trở nên khó khăn làm cho kết quả học tập chưa cao. Một trong những mục tiêu của dạy toán THCS là phát triển hoạt động sáng tạo, thái độ tò mò, chú ý, hứng thú học Toán cũng như thái độ kiên trì giải Toán. Một chiến lược được kỳ vọng có thể làm môi trường học tập thu hút, tạo động lực và sự vui vẻ khi học sinh tìm hiểu tài liệu thông qua sơ đồ tư duy (mindmap).

Để thực hiện biện pháp này cần trả lời câu hỏi: “Chủ đề này cần hệ thống kiến thức gì?”, “Chuẩn bị đồ dùng, thiết bị học tập”,… Thông qua đó luyện trí tưởng tưởng và khả năng tư duy logic của học sinh.

Ví dụ: Sơ đồ tư duy trong bài “Tỉ lệ thức”

,....................

Xem đầy đủ trong file tải về