HOẠT ĐỘNG CỦA GV-HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ: Em hãy nêu tên một truyện kể hoặc một bộ phim có nhân vật chính là vị thần. Theo em, điều gì làm nên sức hấp dẫn của tác phẩm đó?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh theo dõi và trả lời câu hỏi

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ

Bước 4: Kết luận, nhận định

GV chốt ý và dẫn dắt vào bài học

- Bộ phim Cuộc chiến thành Troy được ra mắt công chúng cách đây 19 năm (2004). Troy chính là một cuộc chiến khốc liệt giữa những người anh hùng với khát khao quyền lực và vinh quang. Bộ phim xoay quanh câu chuyện kể về một cuộc xung đột giữa hai quốc gia hùng mạnh tại Hy Lạp. Nguyên nhân khiến một đất nước hùng mạnh rơi vào dĩ vãng chỉ vì Helen tuyệt đẹp, vợ vua Menelaus xứ Sparta. Nhân vật chính của bộ phim: Hector, Achilles, Odyddeus.

- Nhân vật chính là các vị thần có năng lực siêu nhiên hoặc sức mạnh phi thường, trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn, đây chính là điều làm nên sự hấp dẫn của tác phẩm này

+ Thế giới là một điều kì bí, mọi vật đều có linh hồn, sức sống.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV- HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Hoạt động 1: Tìm hiểu phần Tri thức ngữ văn

Bước 1. Giao nhiệm vụ học tập

Giáo viên giao phiếu và chia lớp thành 4 nhóm theo dạng KHĂN TRẢI BÀN

- Nêu cách hiểu của em về câu chuyện, tình huống truyện.

- Người kể chuyện có vai trò như thế nào trong truyện kể?

- Nhân vật thường được nhà văn khắc hoạ bằng những loại chi tiết nào?

- Đặc điểm cơ bản của thần thoại là gì?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ

Học sinh thảo luận và hoàn thành phiếu

Thời gian: 10 phút

Chia sẻ: 3 phút

Phản biện và trao đổi: 2 phút

Bước 3. Báo cáo, thảo luận

Học sinh chia sẻ bài làm và báo cáo phần tìm hiểu

Bước 4. Kết luận, nhận định

Giáo viên chốt những kiến thức cơ bản về truyện kể

*Tích hợp phát triển năng lực số:

1.1.NC1a: HS sử dụng Google để tìm kiếm các bản kể thần thoại khác nhau về nguồn gốc thế giới (ví dụ: thần thoại Hi Lạp, thần thoại Bắc Âu) để so sánh với các vị thần sáng tạo của Việt Nam.

Hoạt động 2: Tìm hiểu phần truyện về các vị thần sáng tạo thế giới

Thao tác 1: GV hướng dẫn HS đọc các văn bản

Bước 1: GV giao nhiệm vụ: Yêu cần HS đọc rõ ràng, rành mạch, nhấn giọng ở những chi tiết kì ảo. Chú ý: các chi tiết mở đầu câu chuyện; vóc dáng, hành động, công việc, tính khí của các nhân vật.

- GV đọc mẫu một vài đoạn.

- HS chú ý các câu hỏi gợi ý ở bên phải văn bản, thử trả lời nhanh các câu hỏi đó.

- Tìm hiểu chú thích SGK để hiểu chính xác văn bản.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:

+ HS đọc VB, đọc phần chú thích giải thích nghĩa từ khó dưới chân trang.

+ GV quan sát, khích lệ HS.

Bước 3: Báo cáo, thảo luận: HS nhận xét lẫn nhau.

Bước 4: Đánh giá, kết luận:

GV nhận xét cách đọc của HS qua quá trình quan sát, lắng nghe.

*Tích hợp phát triển năng lực số:

1.1.NC1c: Trong quá trình chuẩn bị bài, HS đánh giá và chọn lọc thông tin giữa một bài viết trên Wikipedia và một bài nghiên cứu trên tạp chí chuyên ngành về các dị bản của truyện Thần Trụ Trời để đảm bảo tính học thuật cho phần trình bày.

Thao tác 2: GV hướng dẫn HS khám phá văn bản

Bước 1: GV chia nhóm và giao nhiệm vụ học tập:(mỗi nhóm gồm 2 bàn)

Nhóm 1: Phiếu học tập số 1

Nhóm 2: Phiếu học tập số 2

Nhóm 3: Phiếu học tập số 3

Nhóm 4: Phiếu học tập số 4

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS thảo luận, trả lời các nội dung trong phiếu học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động: HS cử đại diện báo cáo sản phẩm, HS còn lại lắng nghe, bổ sung, phản biện.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ

- GV nhận xét, đánh giá hoạt động nhóm, bổ sung sản phẩm của học sinh.

*Tích hợp phát triển năng lực số:

*Tích hợp phát triển năng lực số:

2.1.NC1a: Nhóm HS thiết kế một bài thuyết trình đa phương tiện (có hình ảnh minh họa, sơ đồ) tóm tắt các yếu tố và ý nghĩa của chùm truyện thần thoại. HS sử dụng công cụ số để ghi lại cảm nhận về vẻ đẹp "một đi không trở lại" của thần thoại dưới dạng đoạn văn hoặc infographic.

Thao tác 3: Hướng dẫn HS tổng kết bài học

Bước 1. Chuyển giao nhiệm vụ:

- Điều gì làm nên sức hấp dẫn của thần thoại?

+ Nhận xét về đặc sắc nghệ thuật của chùm truyện thần thoại? Nội dung, ý nghĩa của các văn bản?

+ Từ đó em rút ra: Để đọc hiểu một thần thoại, chúng ta cần lưu ý điều gì?

Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ.

HS làm việc cá nhân

Bước 3: Trình bày sản phẩm.

Bước 4. Đánh giá, kết luận.

Gv nhận xét và lưu ý HS 1 số kiến thức.

A. TRI THỨC NGỮ VĂN

1. Cốt truyện

a. Khái niệm: Cốt truyện trong tác phẩm tự sự (thần thoại, sử thi, cổ tích, truyện ngắn, tiểu thuyết…) và kịch được tạo nên bởi chuỗi sự kiện, nằm dưới lớp vỏ trần thuật, làm nên cái sườn của tác phẩm.

b. Tính chất: có hai tính chất cơ bản:

+ Các sự kiện trong chuỗi có mối quan hệ nhân quả hoặc quan hệ bộc lộ ý nghĩa, có mở đầu và có kết thúc

+ Cốt truyện có tính liên tục về thời gian. Giữa các sự kiện nhân quả nói trên có những khoảng cách thời gian. Các khoảng cách thời gian ấy tạo thành “không gian” quan trọng để tác giả miêu tả, phân tích, bình luận

c. Chức năng: Cốt truyện có chức năng rất quan trọng trong truyện kể:

+ Gắn kết các sự kiện thành một chuỗi, tạo thành lịch sử của một nhân vật, thực hiện việc khắc họa nhân vật

+ Bộc lộ các xung đột, mâu thuẫn của con người (xã hội, tâm lí, đạo đức…), tái hiện bức tranh đời sống

+ Tạo ra ý nghĩa nhân sinh có giá trị nhận thức

+ Tạo sự hấp dẫn cho người đọc (người đọc luôn quan tâm đến số phận nhân vật)

2. Truyện kể: Sự kiện trong cốt truyện được triền khai hoặc liên kết với nhau theo một mạch kề nhất định. Mạch kề này thống nhất với hệ thống chi tiết và lời văn nghệ thuật (bao gồm các thành phần lời kề, lời tả, lời bình luận...) tạo thành truyện kể.

3. Người kể chuyện: (người trần thuật) là yếu tố thuộc thế giới miêu tả. Đó là vai do nhà văn tạo ra để thay mình thực hiện hành vi trần thuật. Người kể chuyện có thể được kể bằng ngôi thứ ba, ngôi thứ hai hoặc ngôi thứ nhất

- Ngôi thứ nhất: Người kể xưng “tôi”, nội dung kể không xâm phạm ra ngoài phạm vi hiểu biết, cảm nhận của người kể

- Ngôi thứ hai: Hiếm gặp, thường mượn vai bạn đọc

- Ngôi thứ ba: Người kể giấu mình, cho phép xâm nhập vào thế giới nội tâm, suy nghĩ và hành động của các nhân vật

4. Nhân vật: là con người cụ thề được khắc hoạ trong tác phầm văn học bằng các biện pháp nghệ thuật.

5. Thần thoại:

a. Khái niệm:Thần thoại là thể loại truyện kể xa xưa nhất, thể hiện quan niệm về vũ trụ và khát vọng chinh phục thế giới tự nhiên của con người thời nguyên thủy.

b. Phân loại

- Căn cứ theo chủ đề:

+ Thần thoại suy nguyên (kể về nguồn gốc vũ trụ và muôn loài)

+ Thần thoại sáng tạo (kể về cuộc chinh phục thiên nhiên và sáng tạo văn hóa)

- Căn cứ theo đề tài, nội dung:

+ Truyện kể về việc sinh ra trời đất, núi sông, cây cỏ, muông thú.

+ Truyện kể về việc sinh ra loài người và các tộc người.

+ Truyện kể về kì tích sáng tạo văn hóa.

c. Đặc điểm

- Cốt truyện đơn giản.

- Thời gian, không gian:

+ Thời gian phiếm chỉ mang tính ước lệ.

+ Không gian vũ trụ với nhiều cõi khác nhau

- Nhân vật chính: các vị thần, những con người có nguồn gốc thần linh, năng lực siêu nhiên, hình dạng khổng lồ, sức mạnh phi thường.

Chức năng của các nhân vật: là cắt nghĩa, lí giải các hiện tượng tự nhiên và đời sống xã hội, thể hiện niềm tin và khát vọng tinh thần có ý nghĩa lâu dài của nhân loại.

- Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.

- Lối tư duy hồn nhiên, chất phác, trí tưởng tượng bay bổng, lãng mạn.

=> Sức sống lâu bền cho thần thoại.

B. TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI

I. Đọc- Tìm hiểu chung:

1. Đọc:

2. Tìm hiểu chú thích (SGK)

II. Khám phá văn bản

1. Thời gian, không gian, nhân vật và sự kiện chính của các truyện kể:

a. Thần Trụ Trời

- Thời gian: Thuở ấy chưa có vũ trụ, chưa có muôn vật và loài người

- Không gian: Trời đất là đám hỗn độn, tối tăm và lạnh lẽo

- Nhân vật: Thần Trụ Trời

- Sự kiện chính:

+ Thần đội trời lên rồi đào đất, đá đắp thành cột cao để chống trời

+ Khi Trời cao, khô cứng -> phá cột, ném vung đá và đất khắp nơi -> Núi và cao nguyên

+ Chỗ thần đào lên lấy đất đá thành biển

b. Thần Sét

- Thời gian: Phiếm chỉ, ước lệ

- Không gian: Trên Thiên đình, Dưới hạ giới

- Nhân vật: Thần Sét (ông Sấm)

- Sự kiện chính:

+ Giới thiệu thần Sét là người chuyên phản ánh sự thịnh nộ của Ngọc Hoàng

+ Một lần thần Sét bị Trời phạt, gà thần của Ngọc Hoàng được sai xuống mổ thần Sét nhưng không làm gì được.

+ Về sau, thần Sét cứ nghe tiếng gà là giật mình

+ Thần Sét đã từng thua Cường Bạo Đại Vương dù sau có chiến thắng cũng khiến thiên đình một lần xấu hổ

c. Thần Gió

- Thời gian: Phiếm chỉ, ước lệ

- Không gian: Trên Thiên Đình; Dưới hạ giới

- Nhân vật: Thần Gió

- Sự kiện chính:

+ Giới thiệu về thần Gió

+ Câu chuyện đùa nghịch của con thần Gió + Ngọc Hoàng xử tội: Đày con thần Gió xuống bắt đi chăn trâu, bắt hóa làm cây ngải để báo tin gió cho thiên hạ, khi trâu bị cảm gió thì lấy lá cây ngải chữa cho trâu.

2. Đặc điểm và cơ sở hình thành thần Trụ Trời, thần Sét và thần Gió

a. Thần Trụ Trời

* Hình dạng

- Thân thể to lớn không biết bao nhiêu mà kể

- Chân bước dài và xa như từ tỉnh này sang tỉnh kia, từ đỉnh núi này sang đỉnh núi kia

* Tính khí

- Chăm chỉ cần mẫn “Một mình cầy cục đắp cột đá càng cao chót vót càng đẩy trời lên mãi”

- Sức khỏe phi thường: Khổng lồ, một mình chống trời, đắp đất, dời núi,…

- Giàu trí tưởng tượng, sáng tạo: Tạo ra trời, đất, biển cả và cả núi non.

* Cơ sở hình thành

- Trời và đất vốn riêng biệt, giữa trời và đất là khoảng không gian của đất đai, cây cối, núi non và biển cả

- Thần Trụ Trời có công sáng tạo ra vũ trụ

* Công việc

- Tạo ra trời đất, biển, núi non 🡪 Khởi nguyên hình thành Vũ trụ

- Về sau, trở thành ông Trời hay Ngọc Hoàng cai quản mọi việc trên thế gian.

* Mục đích công việc

- Khai sinh ra trời đất và sự sống trong vũ trụ

- Cai quản mọi việc trong vũ trụ

- Diễn tả sự ra đời của đất trời và người cai quản các giới theo quan niệm dân gian

b. Thần Sét

* Hình dạng

- Mặt mũi nanh ác

- Tiếng quát tháo dữ dội

* Tính khí

- Tính khí nóng nảy

- Cực oai, cực dữ

- Thể hiện sự phẫn nộ của Ngọc Hoàng

* Cơ sở hình thành

- Hiện tượng Sấm, Sét của tự nhiên.

+ Sấm: Tiếng động vang to trên trời

+ Sét: Mang nguồn tích điện, chớp giật trên bầu trời

- Thường xuất hiện khi có mưa giông, bão tố hoặc báo hiệu trời sắp đổ mưa

- Thường xuất hiện ở tháng Hai, Ba và ít xuất hiện ở mùa đông.

* Công việc

- Chuyên thi hành pháp luật ở trần gian

- Thần có một lưỡi búa đá, khi xử án kẻ nào thì thần tự mình nhảy xuống tận nơi, trỏ ngọn cờ vào đầu tội nhân rồi dùng lưỡi búa bổ xuống đầu. Có khi xong việc, thần không mang lưỡi búa theo mà để luôn tại đó

- Ngủ vào mùa đông, tháng Hai, Ba mới dậy làm việc

* Mục đích công việc

- Trừng trị những kẻ có tội

- Thể hiện sự phẫn nộ của Ngọc Hoàng

- Diễn tả sự dữ dội của sấm, sét trong tự nhiên

c. Thần Gió

* Hình dạng

- Hình dạng kì quặc

- Không có đầu

* Tính khí

- Tương đối thất thường

+ Có lúc gió nhỏ

+ Có lúc gió to

+ Có lúc cùng với thần Mưa, thần Sét cùng hoạt động là vô cùng đáng sợ

+ Có lúc dạo chơi vào buổi tối

+ Có lúc là gió xoáy

* Cơ sở hình thành

Hiện tượng gió thổi của tự nhiên: gió to, gió nhỏ, gió xoáy và khi có cả sấm, và mưa thì gây bão hoặc giông.

* Công việc

- Làm gió to, gió nhỏ hay bão lớn, lâu hay mau tùy lệnh của Ngọc Hoàng

* Mục đích công việc

- Diễn tả hiện tượng gió trong tự nhiên

3. Quan niệm, nhận thức, khát vọng và tình cảm của người nguyên thủy về thế giới tự nhiên

● Về thần Trụ Trời:

+ Nhận thức: ông Trời sáng tạo ra muôn loài, muôn vật. Nhận thức của con người nguyên thủy là trời đất được sinh ra bởi ông Trời – người có quyền lực toàn năng trong vũ trụ. Đồng thời lí giải sự hình thành của đất trời và tự nhiên

Điều đặc biệt là truyện còn thể hiện được vết tích của cột chống trời ở núi Thạch Môn, Hải Dương hiện nay. Soi trên thực địa thì núi An Phụ huyện Kim Môn, Hải Dương, nơi có đền thờ chúa Liễu Hạnh và Trần Hưng Đạo cho thấy đây chính là vết tích thần thoại của người Việt cổ.

+ Quan niệm: Ông Trời tạo ra muôn loài, tin tưởng vào tín ngưỡng thờ thần đặc biệt là ông Trời (điều này khác với phương Tây với quan điểm Chúa là đáng cứu thế)

+ Khát vọng: Thể hiện được khát vọng khai hoang, lập địa của con người thưở sơ khai.

● Về thần Sét (ông Sấm – Thiên Lôi)

+ Nhận thức: Lí giải hiện tượng tự nhiên Sấm, Sét có tiếng động vang, to. Sét có thể đánh chết người

+ Quan niệm: Chính sự hung dữ của thần Sét và quan niệm thể hiện sự phẫn nộ của Ngọc Hoàng nên Sấm hay Sét thường thể hiện được sự trừng trị đích đáng với kẻ ác (Truyện cổ tích nhiều nhân vật phản diện bị Sét đánh chết, đây cũng thể hiện sự phẫn nộ của con người trước cái ác, cái xấu)

+ Khát vọng: Thế lực có thể trừng trị kẻ có tội

● Về thần Gió (thần Cụt Đầu)

+ Nhận thức: Lí giải hiện tượng gió thổi trong tự nhiên, không có sự đồng đều, lúc gió to, gió nhỏ, gió xoáy và cả khi có mưa bão, giông tố thì gió thổi rất mạnh.

Kinh nghiệm dân gian khi cây ngải cuốn bông cuốn lá lại thì trời sắp nổi gió (Câu chuyện của con thần Gió bị đày làm cây ngải); chữa cho trâu cảm gió bằng cây ngải (Câu chuyện người nông dân xin gạo để nấu cháo cho vợ nhưng bị con thần Gió nghịch ngợm thổi bay bát gạo và con thần Gió bị Ngọc Hoàng đày xuống hạ giới làm cây ngải)

+ Quan niệm: Dự đoán có gió, chữa cảm cho trâu bằng lá cây ngải.

+ Khát vọng: Sự hiện diện của các vị thần không chỉ sáng tạo ra các giới, trừng trị kẻ có tội mà còn trở thành một phần của cuộc sống, hữu ích cho con người.

4. Nét nổi bật trong việc xây dựng hình tượng các vị thần

- Các vị thần đều vô cùng vĩ đại, có quyền lực và năng lực phi thường, bút pháp lãng mạn, bay bổng

- Các vị thần đều được nhân hóa, có ngoại hình, tính cách tương tự như đặc điểm của các hiện tượng tự nhiên trong đời sống.

- Các vị thần đều được gửi gắm một quan niệm, khát vọng của dân gian về sự hình thành của thế giới tự nhiên, thể hiện sự sáng tạo và khát vọng chinh phục tự nhiên của con người.

III.Tổng kết:

1. Về nội dung:

- Văn bản phản ánh quá trình hình thành trời đất, sấm sét, gió của nhân loại với những câu chuyện thú vị.

- Thể hiện niềm tin vào tín ngưỡng, trời đất, thế giới tự nhiên và văn hóa tâm linh của con người.

2. Về nghệ thuật :

- Cách xây dựng nhân vật độc đáo, mang đặc trưng của thể loại thần thoại.

- Hình tượng nhân vật tiêu biểu, điển hình.

- Văn phong, cách diễn đạt mạch lạc, dễ hiểu.

- Ngôn từ thuần Việt.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Tìm hiểu về khái niệm và đặc điểm truyện thần thoại.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV mời đại diện các nhóm dựa vào nội dung đã đọc ở nhà:

+ Hãy trình bày khái niệm về truyện thần thoại.

+ Thần thoại được phân thành mấy loại? Đặc điểm các nhóm thần thoại?

+ Khi đọc một truyện thần thoại, cần chú ý những yếu tố cơ bản nào?

- Các nhóm tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- Các nhóm thảo luận để vẽ sơ đồ.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời đại diện 1 nhóm lên bảng vẽ sơ đồ, yêu cầu các nhóm khác nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Đọc văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS đọc văn đọc, cử chỉ, hành động, nắm bắt các chi tiết mở đầu câu… hình dáng, động tác của thần bản SHS.

- GV lưu ý: cách miêu tả thần Trụ Trời, thần Sét và thần Gió.

- GV đặt câu hỏi: Dựa vào phần phân loại truyện thần thoại nêu trên, theo em ba văn bản này thuộc nhóm thần thoại gì?

- HS tiếp nhận nhiệm vụ.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS đọc thông tin trong SGK, chuẩn bị trình bày trước lớp.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS phát biểu, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

Dự kiến sản phẩm: HS dựa vào SHS, nêu được khái niệm, phân loại, đặc điểm truyện thần thoại.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

I. Tìm hiểu chung

1. Truyện thần thoại

a. Khái niệm thần thoại

Thần thoại là tập hợp những truyện kể dân gian về các vị thần, các nhân vật anh hùng, các nhân vật sáng tạo văn hóa, phản ánh quan niệm của người thời cổ về nguồn gốc thế giới và đời sống con người.

b. Phân loại

- Căn cứ theo chủ đề:

+ Thần thoại suy nguyên: kể về nguồn gốc vũ trụ và muôn loài.

+ Thần thoại sáng tạo: kể về chinh phục thiên hiên và sáng tạo cuộc sống

- Căn cứ theo đề tài, nội dung:

+ Truyện kể về việc sinh ra trời đất, núi sông, cây cỏ, muông thú.

+ Truyện kể về việc sinh ra loài người và các tộc người.

+ Truyện kể về kì thích sáng tạo văn hóa.

c. Đặc điểm

- Cốt truyện đơn giản.

- Thời gian, không gian: Câu chuyện ước lệ và thời gian phiếm chỉ.

- Nhân vật chính: là các những con người khổng lồ, thích nhiều năng giải vấn đề trong có sức mạnh phi .

- Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.

- Lối tư, lãng duy hồn nhiên, chất phác, trí tưởng tượng bay bổng niềm mạn, tin thần thoại.

à sức sống lâu bền cho thần thoại.

2. Đọc văn bản

- Thể loại: thần thoại suy nguyên

HOẠT ĐỘNG CỦA GV – HS

DỰ KIẾN SẢN PHẨM

Nhiệm vụ 1: Phân nhóm và tìm hiểu nội dung, đặc điểm truyện thần thoại thể hiện qua các văn bản.

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 6 nhóm và yêu cầu HS làm việc theo nhóm tìm hiểu các văn bản (thời gian: phút)

+ Nhóm 1,2: Thần trụ trời

+ Nhóm 3,4: Thần sét

+ Nhóm 4,5: Thần gió

- GV hướng dẫn tìm hiểu các nội dung sau:

+ Xác định thời gian, không gian, nhân vật trong truyện.

+ Tóm tắt các sự việc chính trong truyện.

+ Trong cái nhìn của người cổ đại, các vị thần có hình dạng và tính khí ra sao?

+ Tìm các chi tiết miêu tả công việc của các vị thần? Công việc đó được miêu tả như thế nào, nhằm mục đích gì?

- hs tực hiện thảo luận nhóm

- GV cho HS đại diện các nhóm lên báo cáo kết quả.

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS làm việc theo nhóm, đọc lại văn bản theo yêu cầu, suy nghĩ để hoàn thành nhiệm vụ.

- HS thực hiện ghép nhóm theo phương pháp mảnh ghép và trao đổi với nhóm bạn.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trình bày trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- Tuyên dương các nhóm đã hoàn thành bài tập.

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức.

Nhiệm vụ 2: Nhận xét về đặc điểm truyện thần thoại qua các văn bản

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS từ phần tìm hiểu ba văn bản, hãy thảo luận, trả lời các câu hỏi theo trình tự sau:

+ Các truyện thần thoại được kể nhằm giải thích cho điều gì?

+ Theo em, những tưởng tượng của nhân dân về hình dạng và tính khí của các vị thần bắt nguồn từ đâu?

+ Công việc của các vị thần có chi tiết nào đậm chất hiện thực, có chi tiết nào mang màu sắc hoang đường, kì ảo?

+ Hình tượng của vị thần trong truyện đó phản ánh những quan niệm, nhận thức gì của người xưa về thế giới tự nhiên? Khát vọng nào dã được họ gửi vào các hình tượng đó.

- HS tiếp nhận nhiệm vụ

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời 2 – 3 HS trả lời, yêu cầu cả lớp nhận xét, góp ý, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, đánh giá, chốt kiến thức è Ghi lên bảng.

- GV giải thích, bổ sung:

+ Đặc điểm ngoại hình của ba vị thần sáng tạo thế số truyện thần thoại suy nguyên có cùng đề tài của các dân tộc khác. Ví dụ, thần Gió lại có hình dạng rất kì quặc. Đặc điểm tất cả các vị thần sáng là trời, chân tạo ra trời đất đều có vóc dáng kì vĩ: thẩn Bàn cổ (dân tộc Dao) mặt trời và mặt trăng; thẩn Ai Điê (dân tộc Ê-đê) có đầu là bầu trời, mắt là mây, đôi tay là hai trụ phân chia trời đất; ông Thu Tha, bàThu trán là giới đều rất khác lạ: Thần Trụ cành cây cao chọc trời; ông bà Ải Lậc Cậc (dân tộc Thái) thân nằm trải Trời có vóc dáng kì vĩ, thần Sét mặt mùi nanh ác, này giống với một có đầu là đất, đôi Thiên (dân tộc Mường) sinh ra từ từ thượng nguồn đến hạ nguồn của sòng Rôm;...

- Như vậy, những tưởng tượng về hình nói chung nắm bắt những đặc điểm nổi bật của các hiện tượng tự nhiên; Trời, thần động, sinh hoạt của con người nguyên thuỷ. Sét, thần Gió và các nhân hình dung về chúng như những hữu linh" và từ cuộc sống lao Họ đã quan sát, hình dạng tương ứng. Ví dụ, vũ trụ bao la, kì vĩ nên thẩn Trụ Trời "vạn vật có thân hình khổng lổ, sức vóc phi thường; mỗi khi có sét thì sẽ có mây đen, âm thanh dữ dội, tia lửa loé lên nên thẩn Sét cũng được các tộc người phải con người, trao cho chúng gươm chặt ra lửa hoặc cao lớn, tay lòng lá, tính khí nóng nảy,...

- Thần thoại ra đời từ nhu cầu nhận thức, lí giải và khát vọng chinh phục tự nhiên; các bắt dạng của thần Trụ vật thần cuộc sống lao động và sinh hoạt; thể hiện thế giới quan, kiểu tư duy,... của con người cổ đại. Quan niệm vạn trong thần thoại suy nguyên nguồn từ thế giới quan hình dung khá giống nhau: (thần Sét, thần Gió, thẩn Nước, thẩn Đất, thần Núi,...) và "trao cho" các thẩn công việc kiến tạo thế giới. Nhờ thân hình to lớn, mặt mũi dữ tợn, phân thành trời và đất, có núi đồi, biển cả. có thanh phản chiếu vật đểu có linh hồn nên họ đã nhân hoá tự nhiên thành các vị thẩn có thần Trụ Trời, khát vọng nhận thức, thế giới hỗn mang, mờ mịt, hỗn độn đã được tạo lập lại, Họ gửi vào các hình tượng thần để lí giải và chinh phục, sáng tạo thế giới.

Nhiệm vụ 3: Tổng kết

Bước 1: GV chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV yêu cầu HS tổng kết nội dung và ý nghĩa của văn bản Truyện kể về các vị thần sáng tạo.

- GV đặt câu hỏi: Hãy biết thuộc chỉ ra những dấu hiệu nhận nhóm nhận biết giúp người đọc truyện ba thần thoại suy nguyên? Chỉ ra đặc điểm nổi bật

Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS suy nghĩ để trả lời câu hỏi.

Bước 3: Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- GV mời một số HS trình bày kết quả trước lớp, yêu cầu cả lớp nhận xét, bổ sung.

Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập

- GV nhận xét, chốt kiến thức è Viết lên bảng.

II. Tìm hiểu chi tiết

1. Thần trụ trời

- Thời gian: từ thuở chưa có vũ trụ, chưa có muôn vật và loài người.

- Không gian: chưa có muôn vật và loài người.

- Nhân vật: thần Trụ Trời

- Hình dạng: thân thể to lớn, vóc dáng kì vĩ

- Công việc:

+ Ông thần đứng dậy dùng đầu đội trời, đào đất, đá đắp thành cột cao, to để trống trời.

+ Khi trời văng ra tạo đã cao vừa ý, ông thần một ném vung đá và đất đi khắp nơi. Mỗi hòn đá thành một hòn núi hay Đất tung tóe mọi hòn đảo. phá cột đá đi. Thần nơi tạo thành cồn đồi, cao nguyên.

+ Sau thần Trụ sông, thần được phân công kiến thiết thế giới: thần Trời, các vị thần khác đào tát biển, thần trồng cây…..

2. Thần Sét

- Thời gian: không nêu rõ trong truyện.

- Không gian: Trên thiên đình và dưới trần gian.

- Nhân vật: Thần Sét (Thiên Lôi), Ngọc Hoàng, ông Cường Bạo

- Hình dạng: mặt dội mũi rất nang ác tiếng quát tháo rất dữ.

- Tính khí: nóng nảy , cực oai, cực dữ

- Công việc: chuyên nộ của thi hành luật pháp Hành động của thần phản ánh sự thịnh ở trần gian. Ngọc Hoàng.

3. Thần Gió

- Thời gian: Không có thời gian cụ thể

- Không gian: trên trời

- Các nhân vật: Thần thần Ngọc Hoàng, Gió, đứa con Mưa, thần Sét, của thần Gió.

- Hình dạng: kì quặc, không có đầu, có một thứ quạt nhiệm màu.

- Công việc: tạo ra gió, bão ở trần gian

* Nhận xét chung:

- Lời kể truyện giải thích về sự hình thành thế giới và Trời xây dựng vũ trụ; thẩn hành vi: thần Trụ lốc, tên gọi cây ngải quen, quân" và "hành vi" dùng loại cây này chữa bệnh cho trâu, bò.

- Việc miêu tả hình dạng, tính khí của các vị thần: thần Gió hình dáng kì quặc. Họ đã quan sát, hình dung về tượng gió. Việc miêu tả đó bắt nguồn từ thế giới và khắc họa qua Gió lí giải cho hiện tượng Trụ Trời có vóc dáng kì vĩ, thần Sét mặt mũi từ cuộc sống lao động, sinh hoạt của con người vài nét chấm phá: "tướng Sét lí giải cho hiện tượng sấm sét; thần nguyên thủy. Thần như những con người, trao đổi cho chúng các hình dạng tương ứng.

- Công việc kì vĩ, thần bí, đáng sợ ( tạo lập vũ trụ, họ lớn lao, kẻ ác, dùng quạt màu trừng trị của mỗi vị thần cụ thể, hướng tới mục đích nhận thức, lí giải, vất vả, cần mẫn (thần Trụ Trời) và có lúc chểnh mảng, các hiện tượng tự nhiên. Vì vậy công việc của nhiệm làm ra gió bão) nhưng cũng là những người lao động bình thường có sai sót (thần Gió).

- Qua hình tượng các đều có lính hồn nên họ đã nhân hóa tự nhiên thành các vị thần Sét, thần Nước, thần vị thần, người xưa đã thần (thần Gió, thể hiện quan niệm vạn vật Đất…) và trao cho các thần công việc kiến tạo thế giới.

à các vị giải và chinh phục, thần khát vọn người xưa gửi vào g nhận thức, lí sáng tạo thế giới.

III. Tổng kết

1. Nội dung

– Truyện kể về các vị thần đã sáng tạo ra thế giới. lí giải và Qua truyện, người xưa nhằm giải thích các hiện tượng tự nhiên và khát vọng nhận thức, chinh phục, sáng tạo thế giới.

2. Nghệ thuật

- Đặc trưng cho nhóm thần thoại suy nguyên:

+ Cốt truyện đơn giản.

+ Thời gian, không gian: Câu thời không gian vũ nhau trụ gian phiếm chỉ, ước lệ và với nhiều cõi khác (thiên đình chuyện mang, trần gian…)

+ Nhân vật chính: là có hình dạng dị thường, các vị thần Trụ Trời, thần Sét, thần Gió có sức mạnh phi thường, tính cách đơn giản, luôn gắn với công việc cụ thể.

+ Thủ pháp nghệ thuật: cường điệu, phóng đại.

Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi:

ÔNG SẰN NÔNG

Ông Sằn Nông thường đi trong các rừng núi, gặp nhiều thứ quả, thứ hạt. Ông có phép mời hạt tự ra đồng mọc, cuối vụ lại trở về kho, về bồ.

Năm ấy, Sằn Nông đi xa không về kịp kho, sắp được bồ. Bà bảo thóc hãy đợi ngoài cửa. Thóc đợi mãi, mà bà chỉ lo chải

mùa lúa. Thóc ngô ngoài đổng đã chín, rủ nhau kéo về nhà. Bà vợ Sằn Nông đang gội đầu, chưa mở được được các loại hạt, đặc biệt là hạt thóc về nhà mình ở. Mùa xuân các bị nóng bức quá. Chúng chen nhau rồi đánh nhau túi bụi đất cát tung mù lên. Gió thổi làm bụi bậm và một

vuốt mái tóc của mình. Thóc giục giã ầm lên, vì trời nắng to, chúng chen chúc mãi ngoài cửa số hạt thóc bám lên đâu lên cổ bà. Bà tức quá, vác gậy đánh chúng, vừa đánh vừa chửi. Thóc kéo nhau ra ruộng, thề từ nay không bò về nữa.

Sằn Nông trở về không biết làm thế nào. ông mắng vợ rồi bỏ đi, ra ruộng dỗ dành, nhưng thóc không chịu., còn chỗ tụ lại thì thành sông Ngân Hà bây giờ. Còn dưới trần gian từ đó, Buồn rầu, ông nắ lấy một nắm thóc bay thẳng lên trời. Nắm thóc ấy tung ra, rải rác thành các ngôi sao khi lúa chín, con người phải mang hái liềm ra gặt.

(Theo Tuyển tập VH dân gian Việt Nam, tập 1, NXB Giáo dục, 2007, tr. 103)

1. Nêu các sự kiện chính của truyện ông Sằn Nông.

2. Chỉ ra những lời kể mang tính suy nguyên trong văn bản.

3. Nhân vật chính trong truyện kể trên là ai? Nhân vật ấy đuợc sáng tạo nhằm mục đích gì?

4. Trong tưởng tượng của con người thời xưa, các loại hạt được dùng làm lưong thực thuở sơ khai có những đặc điểm gì? Sự tưởng tượng về các loại hạt đó thể hiện quan niệm gì của họ về thế giới?

5. Sự biến đổi trong đặc tính của thóc phản ánh những thay đổi nào trong cuộc sống của con người cổ sơ?