Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Hóa học 11 Mẫu sáng kiến kinh nghiệm lớp 11

Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Hóa học lớp 11 nhằm kích thích sự hứng thú là tài liệu vô cùng hữu ích gồm 21 trang, giúp quý thầy cô tham khảo, dễ dàng hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm cho riêng mình thật chỉn chu.

SKKN: Sử dụng trò chơi trong dạy học Hóa lớp 11 nhằm bổ sung và đổi mới phương pháp dạy học truyền thống, góp phần nâng cao hứng thú và hiệu quả học tập cho học sinh. Thông qua việc thiết kế và tổ chức các trò chơi gắn với nội dung bài học, giáo viên có thể phát huy tính tích cực, sáng tạo của học sinh, đồng thời củng cố kiến thức một cách tự nhiên, nhẹ nhàng. Sáng kiến này không chỉ mang lại hiệu quả rõ rệt trong thực tiễn giảng dạy mà còn có tính khả thi cao, dễ áp dụng rộng rãi trong các trường THPT hiện nay. Ngoài ra quý thầy cô tham khảo thêm:

• Ứng dụng công nghệ AI xây dựng ngân hàng câu hỏi bài nghe Tiếng Anh THPT
• Giải pháp đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đối với đoàn viên thanh niên trường THPT

Sáng kiến kinh nghiệm: Sử dụng trò chơi trong dạy học Hóa lớp 11

I. LÝ DO CHỌN BIỆN PHÁP

1. Tính cấp thiết của biện pháp

Đổi mới phương pháp dạy học là một nhiệm vụ cấp bách mà chúng ta – những nhà giáo dục cần phải tiến hành. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 2 của BCH TW Đảng khoá VIII nêu rõ: “Đổi mới phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học”, “phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động, sáng tạo của người học, bồi dưỡng lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”.

Trong nhiều năm qua Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã phát động các cuộc vận động và phong trào thi đua như : “Hai không”, “Mỗi thầy cô giáo là một tấm gương tự học và sáng tạo”, “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”… để qua đó làm thay đổi chất lượng giáo dục.

Môn Hóa là bộ môn mà nhiều học sinh "Sợ - ngại ", chưa hứng thú bởi vì có nhiều khái niệm trừu tượng, khó, kiến thức liên quan lẫn nhau , xuyên suốt giữa các cấp học , lớp học . Ở địa phương nói chung và trường tôi dạy nói riêng học sinh rỗng kiến thức cơ bản từ cấp THCS , do đó lên cấp THPT các em ko có nền tảng nên tiếp thu kiến thức mới ngày càng khó khăn và bị hạn chế nhiều. Nên tôi nhận thấy mình trước hết phải là người tạo động cơ , tạo hứng thú cũng như có phương pháp vừa tầm , phù hợp , chọn các hình thức tổ chức dạy học sao cho những giờ dạy được “nhẹ nhàng, tự nhiên và chất lượng” để các em không nản, ko nhàm chán , mà tham gia vào tiết học một cách tích cực và chủ động .

Qua nhiều năm giảng dạy, tôi nhận thấy việc đan xen tổ chức trò chơi trong hoạt động dạy học làm cho tiết học sinh động, hấp dẫn hơn, học sinh rất hứng khởi, tham gia nhiệt tình, giờ học trở nên nhẹ nhàng, sinh động, học sinh được làm việc nhiều, hiểu bài và dễ khắc sâu kiến thức hơn và hướng tới lớp học của tôi là " lớp học hạnh phúc " , " mỗi ngày đến trường là một ngày vui".

Chính vì thế mà việc tăng cường tổ chức và thiết kế đa dạng các trò chơi học tập để nhằm gây hứng thú học tập cho các em nâng cao hiệu quả giờ học là vô cùng cần thiết

2. Thực trạng sử dụng trò chơi trong dạy học :

Hiện nay giáo viên đã có sự đổi mới nhiều về phương pháp dạy học, song chưa được đồng bộ, một số giáo viên vẫn còn ngại thay đổi, vẫn còn giữ phương pháp truyền thống.

“ Học mà chơi, chơi mà học” thì ai, giáo viên nào cũng biết nhưng biết cách tổ chức các hoạt động giúp học sinh học - chơi, chơi - học thì không nhiều giáo viên làm được. Bản thân tôi trước đây cũng còn nhiều hạn chế , chưa có nhiều kinh nghiệm trong tổ chức hình thức này trong các tiết dạy của mình

Phương pháp tổ chức trò chơi học tập còn rất đơn lẻ, nghèo nàn, ít được phổ biến và nhiều giáo viên hầu như không biết nhiều đến trò chơi vì ngại tìm tòi, sưu tầm, thiết kế ,có ít tài liệu tham khảo vấn đề này . Loại hình trò chơi chưa đa dạng gây nhàm chán

Những trò chơi mà giáo viên thường hay sử dụng như trò chơi ô chữ , trò chơi nối cột, ….được áp dụng khá nhiều . Nhưng nếu không bổ sung , thêm các trò mới sẽ gây tâm lý nhàm chán, hoặc mới phát huy cá nhân học sinh chứ chưa phát huy được tinh thần tập thể nhóm, hay chưa thể hiện được sự sáng tạo , cá tính của HS .

Có trò chơi giáo viên sử dụng chưa có tính thẩm mĩ cao , còn rối mắt , hoặc đơn điệu nên chưa kích thích hứng thú của học sinh cao nhất.

Qua điều tra, tìm hiểu trong học sinh thì đa số học sinh đều trả lời rất muốn được GV tổ chức các trò chơi học tập.

Từ thực tiễn và yêu cầu đổi mới nêu trên tôi đã tìm tòi ,học hỏi và thiết kế thêm nhiều trò chơi phù hợp với trình độ HS của mình để áp dụng trong giảng dạy nhằm nâng cao chất lượng dạy học. Tôi xin đưa ra biện pháp "Sử dụng trò chơi trong dạy học môn Hóa ở trường THPT .............." để các đồng nghiệp cùng góp ý và tham khảo

3. Mục đích của biện pháp

Khi thực hiện sáng kiến này tôi hướng tới mục đích sau:

- Biện pháp giúp tăng hứng thú học tập , qua trò chơi HS có điều kiện tích cực và chủ động tham gia lĩnh hội kiến thức, rèn luyện kĩ năng và phát triển các năng lực theo cách nhẹ nhàng , vui vẻ mà hiệu quả

- Phát hiện và kích thích tính sáng tạo của học sinh

- Rèn luyện và nâng cao tinh thần hoạt động nhóm của học sinh

- Làm phong phú thêm nhiều trò chơi , chúng sử dụng trong nhiều chủ đề khác nhau, không những áp dụng với môn hóa học còn áp dụng với các môn khác

4. Những điểm mới của biện pháp :

- Nhiều trò chơi mang tính thẩm mĩ cao, logic, sử dụng linh hoạt được cả trắc nghiệm và tự luận

- Có trò chơi mang tính giáo dục nhân cách, đạo đức, ý thức bảo vệ môi trường…

- Có trò chơi mà HS có thể tham gia vào quá trình thiết kế để gần gũi, mang phong cách và sự sáng tạo của chính HS

- Có trò chơi có thể sử dụng không chỉ trong giờ học mà có thể sử dụng trong giờ ra chơi hoặc ở nhà

II. NỘI DUNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

1. Một số vấn đề chung khi tổ chức trò chơi học tập:

1.1. Thời điểm để tổ chức trò chơi:

Cần chú ý chọn thời điểm thích hợp để tổ chức trò chơi học tập. Thời điểm có thể là tổ chức khi kiểm tra kiến thức cũ, cuối bài học hay một nhóm đơn vị bài học, hay trong tiết luyện tập ,ôn tập . Sau khi học sinh đã nỗ lực tự giải quyết các nhiệm vụ của bài học, nếu giáo viên chuyển sang một hình thức tổ chức học tập mới (trò chơi) thì các em sẽ được chuyển từ trạng thái “căng thẳng” sang một trạng thái “hưng phấn”, phù hợp với đặc điểm tâm lý của học sinh

1.2.Yêu cầu đối với GV và HS

- Giáo viên: Đọc và tìm hiểu nội dung bài học để lựa chọn trò chơi cho phù hợp với tiết dạy. Hướng dẫn thể lệ, cách thực hiện trò chơi (tuỳ thuộc vào từng trò chơi để đưa ra luật chơi).

- Học sinh: Nắm chắc thể lệ trò chơi do giáo viên đưa ra để tuân thủ thực hiện một cách nghiêm ngặt và đúng quy tắc. Nếu là trò chơi mang tính chất tập thể thì đòi hỏi mỗi thành viên phải có tinh thần trách nhiệm và ý thức cao khi tham gia chơi.

1.3. Cách tiến hành tổ chức trò chơi:

Thông thường khi tổ chức một trò chơi, chúng ta cần thực hiện các bước sau:

+ Bước 1: Chuẩn bị

- Chia nhóm, đặt tên nhóm và ấn định số lượng thành viên tham gia trò chơi cho mỗi nhóm .(để tiến hành nhanh giáo viên thường chia nhóm từ một số dãy bàn hoặc theo tổ trong lớp |)

- Mỗi nhóm cử số thành viên tham gia theo yêu cầu do giáo viên nêu ra (lên xếp hàng hoặc đứng tại chỗ tuỳ theo yêu cầu của trò chơi)

+ Bước 2: Nêu tên trò chơi và phổ biến luật chơi.

- Nêu rõ cách chơi: hiệu lệnh, phần việc và cách thức làm việc ( điền, viết, nối, đọc,…) của mỗi thành viên tham gia trò chơi .

- Nêu rõ cách cho điểm đánh giá , thường theo 2 yêu cầu: đúng (với trắc nghiệm có thể thêm điểm thưởng giải thích đúng) và nhanh…

- Cần lưu ý các trường hợp phạm luật

- Công bố trọng tài (có thể là giáo viên cùng học sinh còn lại trong lớp).

+ Bước 4: tiến hành trò chơi

- Hô hiệu lệnh dứt khoát các nhóm đồng loạt tiến hành.

Trọng tài quan sát, điều chỉnh, giúp đỡ các thành viên về cách chơi

Có thể cho tất cả học sinh cùng làm một lúc hoặc cho lần lượt tiến hành dưới dạng “tiếp sức”).

Gọi tên HS có thể theo nhiều cách : Bốc thăm số thứ tự tương ứng với trong danh sách lớp, Hoặc sử dụng vòng quay gọi tên từ powerpoint, hoặc có thể yêu cầu HS mỗi lớp làm thẻ tên (trên thẻ tên đó các em có thể tự trang trí và có câu danh ngôn mình thích)

+ Bước 5: Tổng kết trò chơi

- Trọng tài kiểm tra kết quả để đánh giá cho điểm ( nêu chỗ sai, sửa sai - nếu có .

- Nên cho điểm theo từng yêu cầu : đúng, nhanh(hoặc đẹp).

- Có thể đặt thêm một số câu hỏi phụ để rút ra một kết luận nào đó từ hệ thống các bài tập trò chơi đã thực hiện.

- Tính tổng điểm của từng nhóm và công bố kết quả.

- Tuyên dương học sinh, đặc biệt nhóm có cố gắng dành giải nhất nhì.

- Trao phần thưởng ( nếu có).

(Lưu ý không nên chê học sinh trong khi tiến hành tổ chức trò chơi )

2. MỘT SỐ TRÒ CHƠI CỤ THỂ

Dựa trên cách thức thiết kế trò chơi tôi chia làm 3 loại chính

- Trò chơi sử dụng powerpoint

- Trò chơi sử dụng thẻ bài

- Trò chơi sử dụng mảnh ghép

- Trò chơi tiếp sức đơn giản

Hai hình thức in đậm trên là những trò chơi tôi tâm đắc nhất và chưa từng áp dụng trước đây. Sau đây tôi xin trình bày một số trò chơi bản thân tôi đã áp dụng trong giảng dạy

2.1. Trò chơi sử dụng powerpoint

2.1.1. Trò chơi ô chữ :

Đặc điểm và ứng dụng của trò chơi:

Trò chơi này khá quen thuộc với HS, có nhiều thầy cô đã áp dụng , Nhưng ưu điểm là có từ chìa khóa để GV dẫn vào bài hoặc chốt kiến thức trọng tâm nên có thể ứng dụng trong việc khởi động hoặc củng cố hoặc kiểm tra bài cũ

Chuẩn bị : thiết kế powerpoint, tùy theo nội dung bài dạy, giáo viên chỉnh sửa nội dung và số lượng câu hỏi cho phù hợp.

Cách chơi : Có thể trình chiếu hoặc in ra giấy , HS hoạt động cá nhân hoặc nhóm

HS trả lời từng câu hỏi để tìm từ hàng ngang. Mỗi từ hàng ngang sẽ có một chữ cái nằm trong từ chìa khóa. Giải được đúng 1 hàng ngang được 10 điểm

Từ chìa khóa tìm ra trước khi gợi ý sẽ được cộng 20 điểm, còn sau khi gợi ý thì được 10đ. Tìm được từ chìa khóa thì dừng trò chơi

Ví dụ : Củng cố kiến thức bài đơn chất Cacbon- silic và bài hợp chất của C- Si

...................

Xem đầy đủ nội dung sáng kiến kinh nghiệm trong file tải về