Phân tích bài thơ Nói với Em của Vũ Quần Phương Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá một tác phẩm thơ

Phân tích bài thơ Nói với Em của Vũ Quần Phương tổng hợp 2 mẫu khác nhau cực hay, giúp các em học hỏi cách diễn đạt giàu cảm xúc, sử dụng dẫn chứng phù hợp và trình bày bài viết đúng yêu cầu để biết cách viết văn bản nghị luận về một tác phẩm thơ hay.

TOP 2 mẫu phân tích Nói với em của Vũ Quần Phương cực hay dưới đây giúp các em học sinh biết cách triển khai một bài phân tích thơ đúng bố cục, từ mở bài, thân bài đến kết bài. Qua phân tích bài thơ Nói với em các em học sinh hiểu rõ cách xác định luận điểm, lựa chọn dẫn chứng và diễn đạt cảm nhận về nội dung cũng như nghệ thuật của bài thơ từ đó rèn luyện kỹ năng viết, nâng cao khả năng tư duy và sáng tạo. Ngoài ra các bạn xem thêm bài văn mẫu cảm nhận về tình cảm nhân vật trữ tình trong bài thơ Áo cũ, phân tích Quê Hương của Đỗ Trung Quân.

Dàn ý phân tích bài thơ Nói với em

1. Mở bài

Giới thiệu tên bài thơ, tác giả và nếu cảm nghĩ chung của em về bài thơ.

Vũ Quần Phương sinh năm 1940, quê ở Nam Định. Ông là bác sĩ y khoa đồng thời là nhà thơ, nhà phê bình văn học, trưởng ban biên tập văn học của NXB Văn học, chủ tịch Hội đồng thơ Hội nhà văn Việt Nam. Ông là nhà thơ nổi tiếng với nhiều bài thơ hay về tình yêu, và ở nhiều đề tài khác, trong đó có thơ thiếu nhi. Tác phẩm chính như: Cỏ mùa xuân (1966), Hoa trong cây (1977), Chỗ ấy sóng (2008). Bài thơ Nói với em gợi nhắc tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống nhân hậu, sống có tình nghĩa thủy chung

2. Thân bài

Tập trung phân tích nội dung và nghệ thuật của bài thơ.

- Nội dung:

Luận điểm 1: Đặc sắc về chủ đề của bài thơ:

- Chủ đề, nhan đề bài thơ:

+ Bài thơ thuộc chủ đề tình yêu thiên nhiên, tình cảm gia đình. Bài thơ gợi nhắc tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống nhân hậu, sống có tình nghĩa thủy chung. Chủ đề ấy được thể hiện rõ trong nhan đề và nội dung các khổ thơ.

+ Nhan đề: “Nói với em” không hoa mĩ cầu kì, không trau chuốt từ ngữ hay công phu hàm ẩn mà chỉ như lời trò chuyện, tâm tình của thi nhân- người đi trước, với các em thiếu nhi về tình cảm gia đình, tình yêu thiên nhiên, cuộc sống. Từ đó góp phần thể hiện chủ đề của bài thơ.

- Khổ thơ thứ nhất: Hãy nhắm mắt để cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên.

+ Bài thơ mở ra bằng cụm từ “Nếu nhắm mắt” và trạng ngữ chỉ thời gian “trong vườn lộng gió”, ấy là nhắm mắt để lắng nghe và cảm nhận thế giới tự nhiên. Bao giờ cũng vậy, khi ta khép bớt một giác quan lại, thì các giác quan khác sẽ làm việc mạnh hơn, mức độ tập trung cao hơn. “ Nếu nhắm mắt...”có nghĩa là em phải thật yên lặng, thật chú ý lắng nghe và thật chú ý “nhìn” bằng trí tưởng tượng- vì mắt đã nhắm rồi.

+ Và khi ấy, giác quan thính giác sẽ phát huy mạnh nhất: “sẽ được nghe nhiều tiếng chim hay”. Với tuổi thơ, còn gì hấp dẫn hơn những điều đẹp đẽ của thế giới tự nhiên quanh mình, của cỏ cây hoa lá, của chim muông vườn nhà.

+ Trong vườn lặng gió, có những loài chim rất nhỏ, rất hiền, chỉ đến khu vườn vào những sáng, những chiều thật bình yên. Chúng hót khẽ, chuyền cành rất nhẹ, mà nếu nhắm mắt, em sẽ nghe được cả tiếng của những chú chim sâu bé tí như trái cau lích chích trong vòm lá, tiếng đôi cánh chim chìa vôi thân nửa trắng nửa đen nhẹ nhàng phất lên cụp xuống, tiếng hót vừa ở cành này đã bay sang cành khác.

-> Những âm thanh ấy, nếu mở mắt và ồn ào gọi nhau, hay chạy theo đuổi bắt, ... em sẽ không bao giờ thấy được. Tiếng chim ở đây cũng là tiếng đời, là âm thanh của thiên nhiên, của sự sống. Hãy thật yên, thật khẽ, thật dịu dàng mở rộng tâm hồn, em sẽ được thấy bao điều từ thiên nhiên kì diệu, trong khu vườn, trên đồng ruộng hay trong cánh rừng, dòng sông, bãi cỏ quanh em. Những câu thơ gieo vào tâm hồn trẻ thơ khao khát được khám phá và cảm nhận thế giới tự nhiên và cuộc sống quanh mình bằng tất cả tâm hồn, tình yêu tha thiết.

- Khổ thơ thứ 2: Hãy nhắm mắt để cảm nhận về thế giới thần tiên qua những câu chuyện của bà.

+ Từ không gian rộng là khu vườn, nhà thơ đưa dẫn ta đến không gian thân thuộc và gần gũi hơn nữa, đó là khung cảnh “nghe bà kể chuyện”. Và khi ấy, “nếu nhắm mắt” thì điều gì sẽ xảy ra?

+ Từ thế giới thực, cả một thế giới thần tiên kì ảo sẽ mở ra. Ở đó, các em không chỉ được nghe mà còn được nhìn thấy- cái nhìn bằng trí tưởng tượng, hình dung của một tâm hồn trẻ thơ luôn tin vào những câu chuyện cổ tích.

+ Thế giới đó có những bà tiên có quyền năng đặc biệt, luôn suốt hiện đúng lúc, đúng chỗ để giúp đỡ người tốt và trừng trị kẻ xấu; có chú bé đi hài bảy dặm với những phép màu kì diệu để thoả thích khám phá, chinh phục thế giới muôn màu; có cô Tấm dịu hiền- đại diện cho những phẩm chất tốt đẹp của con người,…

-> Nếu biết "nhắm mắt nghe" thì tuổi thơ sẽ hạnh phúc biết bao. Hình ảnh bà và thế giới cổ tích mãi mãi sống trong tâm hồn tuổi thơ, sẽ là hành trang đẹp để tuổi trẻ bước vào đời. Khổ thơ khơi lên trong tâm hồn trẻ thơ tình yêu thương, trân trọng người bà kính yêu và những niềm tin trong veo, những ước vọng đẹp đẽ.

- Khổ thơ thứ 3: Hãy nhắm mắt để suy ngẫm về công ơn của cha mẹ.

+ “Nếu nhắm mắt nghĩ” đó là nhắm mắt để suy ngẫm về lẽ đời, nó sẽ kích thích không chỉ thính giác hay trí tưởng tượng, mà nó sẽ tác động cả vào khối óc và trái tim. Có lẽ ở một lứa tuổi nhất định, các em mới có được, làm được điểm này.

+ Khi ấy, điều đầu tiên em cần nghĩ, nên nghĩ là “Nghĩ về cha mẹ”, nghĩ về công ơn nuôi dưỡng, bồng bế, dạy bảo... vô cùng vất vả, chẳng gì đong đếm hết của cha mẹ dành cho mình: “Đã nuôi em khôn lớn từng ngày- Tay bồng bế sớm khuya vất vả”. "Công cha như núi Thái Sơn - Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra" sao chúng ta không "nghĩ"? Có biết "nghĩ" về công ơn của cha mẹ thì mới biết cách đền đáp, mới biết báo hiếu mẹ cha.

+ Câu thơ cuối gói ghém bao ý tình sâu sắc, thấm thía. Tính hàm ngôn, lời ít mà ý nhiều của thơ được thể hiện rõ ở đây. Câu thơ có thể hiểu theo hai cách như sau:

Cách hiểu thứ nhất, câu thơ cuối tiếp mạch cảm xúc để nói về công ơn của cha mẹ. Nó gợi tả sự vất vả, yêu thương, hết lòng hi sinh vì con của bậc sinh thành. Ai từng làm cha mẹ hẳn sẽ thấu cảnh “Tay bồng bế sớm khuya vất vả- Mắt nhắm rồi lại mở ra ngay” đó là có những đêm trắng thức giấc ru con, canh cho giấc ngủ của con, cha mẹ mệt mỏi, buồn ngủ đến độ “nhắm mắt vào” trong vô thức, nhưng nhớ tới giấc ngủ con chưa tròn nên cha mẹ “Nhắm mắt rồi lại mở ra ngay.”

Nếu hiểu theo cách này, câu thơ càng khiến ta thấm thía công ơn trời biển của mẹ cha dành cho mình.

Cách hiểu thứ hai, câu thơ là lời nhắn “em” biết yêu thương, hiếu kính cha mẹ bằng cách ứng xử và các hành động cụ thể hằng ngày. Khi nghĩ về cha mẹ, nhân vật trữ tình “nhắm mắt rồi lại mở ra ngay” vì nhắm mắt để cảm nhận, thấu hiểu nỗi vất vả của cha mẹ đã nuôi ta khôn lớn. Còn mở mắt ra để nhận thức về trách nhiệm, bổn phận của mỗi chúng ta với cha mẹ. Công lao của bố mẹ chỉ cần ta “nhắm mắt nghĩ” một thoáng thôi đã dạt dào niềm cảm động, biết ơn. Tác giả đã phải dùng một động tác mạnh, xốc dậy cảm xúc “lại mở ra ngay”. Nếu hiểu theo cách này, bài thơ càng thêm sâu sắc, ý nghĩa.

-> Dù được hiểu theo cách nào, thì khổ thơ vẫn là lời gợi nhắc về tình cảm gia đình thiêng liêng, sâu nặng. Là ơn nghĩa trời biển của bậc sinh thành và bổn phận, trách nhiệm của người con. Tác giả nhắc nhở tuổi thơ chúng ta phải biết học cách nghe, học cách nhìn, học cách nghĩ, nghĩa là phải biết sống đẹp, sống yêu thương, sống đúng đạo làm người.

Luận điểm 2: Đặc sắc về hình thức nghệ thuật của bài thơ:

- Bài thơ được viết theo thể thơ bảy chữ: mỗi câu thơ gồm bảy tiếng, cả bài thơ gồm ba khổ, mỗi khổ là bốn câu thơ.

- Bài thơ có bố cục chặt chẽ theo mạch cảm xúc: từ lắng nghe thanh âm cuộc sống đến lắng nghe, suy tưởng về thế giới thần tiên qua lời kể của bà và khép lại là những nghĩ suy thấm thía về công ơn cha mẹ.

- Vần: bài thơ gieo vần chân, là vần vần cách ở các câu 2-4 trong mỗi khổ. Cụ thể “hay- bay”; “tiên- hiền”, “Ngày- ngay”.

- Nhịp: bài thơ ngắt 4/3 - nhịp phổ biến của bài thơ thất ngôn.

- Ngôn ngữ, hình ảnh thơ gần gũi, giản dị và tươi tắn, nên thơ, giàu sức gợi: Chim sâu, chim chìa vôi, bà kể chuyện, tay bế tay bồng, …

- Sử dụng hiệu quả các biện pháp tu từ: Một số biện pháp tiêu biểu như:

+ Điệp ngữ: Mỗi khổ thơ đều mở đầu bằng cụm từ có ý nghĩa giả định “Nếu nhắm mắt…sẽ được…”, (riêng khổ cuối có khác là “đã”). Tác dụng: Ba tiếng “Nếu nhắm mắt...” được điệp lại ba lần, qua đó nhà thơ khẽ nhắc các em thơ gần xa hãy nhắm mắt để lắng nghe âm thanh của thiên nhiên và của sự sống. Nhắm mắt để hồi tưởng về thế giới thần kì, bay lên cùng các tiên nữ, cùng cô Tấm, cùng chú bé đi hài bảy dặm, mãi mãi sống trong tâm hồn tuổi thơ, sẽ là hành trang đẹp để tuổi trẻ bước vào đời. Nhắm mắt để suy nghĩ: "nghĩ" về công ơn của cha mẹ thì mới biết cách đền đáp, mới biết báo hiếu mẹ cha…

+ Liệt kê: tiếng lích chích chim sâu trong lá, chim chìa vôi vừa hót vừa bay; bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm, cô Tấm; … Là những điều kì diệu trong cuộc sống thường ngày mà nếu nhắm mắt, tĩnh tâm nghe bằng tâm hồn, ta sẽ được đón nhận và khám phá.

+ Ẩn dụ: Nhắm mắt là lắng lại, bình thản, nhìn nhận cuộc sống bằng tâm hồn. Mở mắt là nhận thức, đánh giá, nhìn nhận cuộc sống bằng trí tuệ.

3. Kết bài

- Bài thơ “Nói với em” là thi phẩm kết tinh thành công cả ở phương diện nội dung và nghệ thuật. Với những đặc sắc tiêu biểu của thể thơ bảy chữ, bài thơ nói với em rằng cuộc sống có biết bao điều kì diệu, nhưng tình yêu thương của cha mẹ dành cho chúng ta bao giờ cũng là điều kì diệu nhất. Như những tiếng chim trong vườn lặng gió, như bà tiên, như cô Tấm,... trong thế giới thần tiên, những vần thơ dịu dàng này “Nói với em” rằng, đừng bao giờ quên công ơn của Mẹ, của Cha...

Phân tích Nói với em ngắn gọn

Trong dòng thơ viết cho thiếu nhi và tuổi mới lớn, Vũ Quần Phương là nhà thơ có giọng điệu thủ thỉ, ấm áp và giàu tính giáo dục. Bài thơ “Nói với em” là một tác phẩm tiêu biểu thể hiện rõ phong cách ấy. Không dùng những lời lẽ lớn lao, bài thơ như một cuộc trò chuyện nhẹ nhàng của người anh (hoặc người đi trước) với “em”, qua đó gửi gắm những bài học giản dị mà sâu sắc về cách sống, cách trưởng thành và cách gìn giữ những giá trị tốt đẹp. Phân tích tác phẩm, ta càng thấy rõ vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật tinh tế của bài thơ.

Trước hết, bài thơ gây ấn tượng bởi giọng điệu tâm tình gần gũi. Ngay từ nhan đề “Nói với em”, tác giả đã tạo cảm giác như một lời thủ thỉ riêng tư. Đại từ “em” gợi lên hình ảnh một người nhỏ tuổi, non nớt cần được dẫn dắt, còn người “nói” là người từng trải, ân cần. Nhờ lựa chọn cách xưng hô này, bài thơ mang sắc thái nhẹ nhàng, không lên lớp khô cứng mà giống như lời khuyên chân thành trong gia đình. Đây là điểm rất đặc trưng trong thơ của Vũ Quần Phương.

Nội dung bài thơ tập trung vào những lời nhắn nhủ về cách sống đúng đắn. Người nói không đưa ra những triết lý cao siêu mà chỉ gợi mở bằng những điều rất đời thường: hãy biết sống chân thành, biết yêu thương, biết trân trọng những giá trị giản dị quanh mình. Qua đó, tác giả hướng “em” đến một lối sống nhân hậu, khiêm nhường và có trách nhiệm. Những lời dặn dò ấy tuy nhẹ nhàng nhưng hàm chứa ý nghĩa giáo dục sâu sắc, đặc biệt phù hợp với lứa tuổi học sinh đang trong quá trình hình thành nhân cách.

Một điểm nổi bật của bài thơ là sự kết hợp giữa cảm xúc và triết lý. Mỗi lời khuyên đều được đặt trong giọng điệu ấm áp, không hề khô khan. Người đọc cảm nhận được phía sau từng câu chữ là tấm lòng yêu thương và sự lo lắng của người đi trước dành cho thế hệ sau. Chính vì vậy, bài thơ dễ đi vào lòng người, khiến người đọc tự ngẫm lại bản thân thay vì cảm thấy bị áp đặt. Đây là thành công quan trọng về mặt nghệ thuật.

Hình ảnh trong bài thơ mang tính giản dị mà giàu sức gợi. Tác giả thường sử dụng những chi tiết quen thuộc của đời sống để chuyển tải thông điệp. Nhờ vậy, lời thơ vừa gần gũi vừa có chiều sâu. Những hình ảnh ấy không cầu kỳ nhưng lại có khả năng khơi gợi suy nghĩ lâu dài trong người đọc. Qua nghệ thuật này, nhà thơ cho thấy những bài học lớn có thể bắt nguồn từ những điều rất nhỏ bé trong cuộc sống hằng ngày.

Về nghệ thuật biểu đạt, “Nói với em” mang đậm phong cách thơ trữ tình – tâm tình. Ngôn ngữ thơ mộc mạc, trong sáng, phù hợp với đối tượng bạn đọc trẻ tuổi. Nhịp thơ nhẹ nhàng, đều đặn như lời trò chuyện. Cách lặp cấu trúc (nếu có trong văn bản gốc) góp phần nhấn mạnh thông điệp và tạo âm hưởng tha thiết. Tất cả đã tạo nên một giọng thơ riêng: vừa ân cần, vừa sâu lắng.

Giá trị lớn nhất của bài thơ nằm ở thông điệp nhân văn. Tác phẩm nhắc nhở mỗi người trẻ cần biết sống tử tế, chân thành và có ý thức hoàn thiện bản thân. Trong xã hội hiện đại nhiều biến động, những lời dặn dò ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa. Bài thơ không chỉ dành cho “em” trong tác phẩm mà còn như lời nhắn gửi tới mọi bạn trẻ hôm nay: trưởng thành không chỉ là lớn lên về tuổi tác mà còn là trưởng thành trong tâm hồn và nhân cách.

Ngoài ra, bài thơ còn thể hiện niềm tin của nhà thơ vào thế hệ trẻ. Khi kiên nhẫn “nói với em”, người viết đang gửi gắm hy vọng rằng người trẻ sẽ lắng nghe, suy ngẫm và sống tốt hơn. Chính niềm tin ấy tạo nên sắc thái ấm áp, lạc quan cho toàn bài. Người đọc vì thế không chỉ nhận được lời khuyên mà còn cảm nhận được sự nâng đỡ tinh thần.

Bài thơ “Nói với em” là một văn bản giàu ý nghĩa đối với học sinh. Bài thơ giúp người đọc trẻ tuổi hình thành thái độ sống tích cực, biết tự soi lại mình và hướng tới những giá trị bền vững. Đây cũng là minh chứng cho sức mạnh của thơ ca: không cần những điều to tát, chỉ bằng lời nói chân thành cũng có thể chạm đến trái tim con người.

Tóm lại, “Nói với em” là một bài thơ giàu chất tâm tình của Vũ Quần Phương. Với giọng điệu thủ thỉ, ngôn ngữ giản dị và thông điệp nhân văn sâu sắc, tác phẩm đã gửi gắm những lời nhắn nhủ ý nghĩa về cách sống và cách trưởng thành. Bài thơ không chỉ nhẹ nhàng mà còn thấm thía, để lại dư âm lâu bền trong lòng người đọc. Chính vẻ đẹp dung dị mà sâu sắc ấy đã làm nên sức sống của “Nói với em” trong đời sống văn học và trong hành trình trưởng thành của mỗi người trẻ.

Phân tích bài thơ Nói với em

Bài thơ "Nói với em" của Vũ Quần Phương là một lời nhắn nhủ đầy yêu thương và sâu sắc về những kỷ niệm tuổi thơ, sự gắn bó với gia đình và tình yêu thương cha mẹ. Bằng những hình ảnh sinh động và giản dị, nhà thơ đã khéo léo thể hiện sự quý trọng và yêu mến đối với những giá trị đích thực của cuộc sống.

Mở đầu bài thơ, tác giả sử dụng hình ảnh "nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió", mở ra một không gian thiên nhiên tươi đẹp, tràn ngập âm thanh của chim chóc. Tiếng chim lích rích, tiếng con chìa vôi hót vang trên những tán lá tạo nên một bức tranh sống động về một thiên nhiên yên bình. Đây là hình ảnh mà bất cứ ai, đặc biệt là trẻ em, khi nhắm mắt lại có thể hình dung được. Hình ảnh "con chìa vôi vừa hót vừa bay" không chỉ gợi lên âm thanh của thiên nhiên mà còn tạo cảm giác tự do, bay bổng. Sự kết hợp giữa thiên nhiên và âm thanh đã làm cho bức tranh này trở nên sinh động, gần gũi.

Tiếp theo, tác giả chuyển sang hình ảnh của bà mẹ, người luôn kể chuyện cho con nghe. "Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện" là lời nhắc nhớ về những câu chuyện cổ tích mà bà thường kể, một không gian tưởng tượng và mơ mộng đầy lý thú. Hình ảnh "các bà tiên", "chú bé đi hài bảy dặm", "quả thị thơm" không chỉ là những hình ảnh đẹp trong trí tưởng tượng của trẻ nhỏ mà còn chứa đựng những giá trị nhân văn sâu sắc, dạy dỗ về đức tính tốt đẹp và hiền lành. Tình yêu thương, sự che chở của bà mẹ được thể hiện rõ qua những câu chuyện cổ tích mà bà kể, như một cách bồi đắp những niềm tin đẹp trong lòng đứa trẻ.

Cuối cùng, tác giả quay về với hình ảnh của cha mẹ, những người đã vất vả nuôi nấng và chăm sóc con cái. "Nếu nhắm mắt, nghĩ về cha mẹ" là một sự tưởng nhớ đầy xúc động và biết ơn. Hình ảnh "tay bồng bế sớm khuya vất vả" và "mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay" là những hình ảnh chân thật, giản dị nhưng lại mang giá trị lớn lao. Qua đó, nhà thơ muốn nhắc nhở người đọc về công ơn nuôi dưỡng của cha mẹ, sự hy sinh thầm lặng của họ trong suốt quá trình chăm sóc con cái.

Bài thơ khép lại với một thông điệp sâu sắc: tình yêu thương gia đình, sự gắn bó với thiên nhiên và những ký ức tuổi thơ sẽ luôn là nguồn động lực lớn lao trong cuộc sống. Vũ Quần Phương đã khéo léo sử dụng những hình ảnh bình dị nhưng vô cùng gần gũi, để thể hiện một cách sâu sắc những tình cảm thiêng liêng trong mỗi con người.

Phân tích Nói với Em 

“Nói với em” là bài thơ giản dị, mơ mộng và tràn đầy tình yêu thương của nhà thơ Vũ Quần Phương dành cho nhân vật “ em”. Những vần thơ đơn sơ nhưng mang nhiều ý nghĩa sâu sắc đã giúp nó trở nên gần gũi và dễ tiếp cận hơn đối với đối tượng “ em” mà tác giả muốn hướng tới. Bài thơ mang đến một thông điệp ý nghĩa về việc biết trân trọng những điều bình dị, gần gũi xung quanh ta cũng như sự biết ơn, yêu thương đối với những người thân yêu của mình.

Bài thơ có cấu trúc ba đoạn, mỗi đoạn thơ được bắt đầu với một giả định “ nếu nhắm mắt” và được tác giả khéo léo dẫn dắt người đọc tới ba cảm nhận hoàn toàn riêng biệt: thế giới tự nhiên, một không gian cổ tích và một tình cảm gia đình thiêng liêng.

Nếu nhắm mắt trong vườn lộng gió,
Sẽ được nghe thấy tiếng chim hay,
Tiếng lích chích chim sâu trong lá,
Con chìa vôi vừa hót vừa bay.

Ở khổ thơ này, tác giả đặt người đọc vào trạng thái nhắm mắt, nhắm mắt là khi tâm hồn chúng ta trở nên thanh tịnh, là khi ta có thể cảm nhận một cách tinh tế nhất từng âm thanh, cảm giác, hương thơm. Nhắm mắt trong khu vườn lộng gió để rồi dùng thính giác của mình để thưởng thức tiếng chim hót líu lo. Tác giả thậm chí có thể cảm nhận và phân biệt được tiếng của từng loài chim trong khu vườn, tiếng chim sâu lích chích trong từng khe lá, tiếng chìa vôi hót cùng với âm thanh của gió tạo nên một bản hợp xướng tuyệt vời của tự nhiên. Những giai điệu vui tươi, những hình ảnh gần gũi quen thuộc ấy đã từng gắn bó với tuổi thơ của mỗi người, phải nói rằng Vũ Quần Phương vô cùng tinh tế mới có thể diễn tả những hình ảnh đó một cách tỉ mỉ, sinh động tới như vậy.

Nếu nhắm mắt nghe bà kể chuyện,
Sẽ được nhìn thấy các bà tiên,
Thấy chú bé đi hài bảy dặm,
Quả thị thơm, cô Tấm rất hiền.

Nếu như đoạn thơ đầu tiên là vẻ đẹp của thế giới thiên nhiên thực tại thì ở đoạn thơ này, tác giả đã đưa người đọc tới một thế giới thần tiên cổ tích. Khi chúng ta còn bé, tuổi thơ của mỗi người có lẽ đều gắn bó với những câu chuyện cổ tích bà kể cho nghe, những đêm trưa hè gió lộng và câu chuyện của bà đã đưa bao thế hệ tuổi thơ chìm vào giấc ngủ. Khi nhắm mắt và lắng nghe bà kể chuyện, ta sẽ được "nhìn thấy" những hình ảnh và câu chuyện trong trí tưởng tượng, như các bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm và cô Tấm hiền lành. Đây là những hình ảnh và câu chuyện quen thuộc trong văn hóa dân gian Việt Nam, mang đến cảm giác ấm áp, gần gũi, quen thuộc.

Nếu nhắm mắt nghĩ về cha mẹ,
Đã nuôi em khôn lớn từng ngày,
Tay bồng bế, sớm khuya vất vả,
Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay.

Khổ thơ cuối là khổ thơ ý nghĩa nhất, cũng là cảm hứng chủ đạo của toàn bài thơ, đó là tình cảm gia đình thiêng liêng. Nếu như ở hai khổ trên, nhân vật “ em” nhắm mắt để cảm nhận thế giới xung quanh và những câu chuyện thần tiên kì bí với sự háo hức, say mê thì ở đoạn thơ này, khi nhắm mắt lại đó lại là hình ảnh cha mẹ sớm khuya vất vả, tay bồng tay bế nuôi em khôn lớn mỗi ngày. Sự hi sinh vất vả của cha mẹ trong việc nuôi dưỡng con cái là những kỷ niệm đẹp, thiêng liêng, khắc sâu trong lòng những đứa con của mình. Tình cảm gia đình ấy lớn đến nỗi, nó không chỉ xuất hiện trong khi nhắm mắt và tưởng tượng, mà nó hiện hữu ngay cả khi ta mở mắt, tình yêu và sự chăm sóc của cha mẹ luôn hiện diện trong từng khoảnh khắc, từ khi ta còn là những đứa trẻ cho tới khi trưởng thành, nó sẽ là những dấu ấn không thể nào quên. Khổ thơ trên cũng là lời gửi gắm của tác giả tới người đọc về chữ hiếu trong đạo làm con, về giá trị và ý nghĩa của hạnh phúc gia đình.

Bằng việc sử dụng các hình ảnh thơ sinh động, cụ thể, gần gũi với thế giới trẻ thơ và các biện pháp tu từ dẫn dắt người đọc và thế giới tưởng tượng đầy màu sắc, Vũ Quần Phương đã thành công gửi gắm những thông điệp quý giá tới mọi người về việc biết trân trọng những điều bình dị, gần gũi quanh ta, biết yêu thương và trân quý những giá trị tốt đẹp của tình cảm gia đình thiêng liêng cao cả.