Giáo án Địa lí 9 sách Kết nối tri thức (Cả năm) Kế hoạch bài dạy môn Địa lý lớp 9 (Full, Thông tư 17)

Hoạt động của GV và HS

Sản phẩm dự kiến

HĐ1: Tìm hiểu đặc điểm phân bố các dân tộc Việt Nam

a. Mục tiêu:

- Trình bày được đặc điểm phân bố các dân tộc Việt Nam.

- Lồng ghép QPAN: Trách nhiệm của học sinh tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

b. Nội dung: Học sinh dựa vào thông tin SGK + hiểu biết của bản thân hoạt động cá nhân, nhóm để hoàn thành các nhiệm vụ học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh. Kết quả thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

- HS đọc thông tin mục 1 SGK

Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập.

- Nhiệm vụ 1: Cá nhân

? Việt Nam có bao nhiêu dân tộc

? Dân tộc nào chiếm tỉ lệ cao nhất

? Em thuộc dân tộc nào

? Nêu các đặc điểm chung trong phân bố dân tộc ở nước ta

- Nhiệm vụ 2: Thảo luận nhóm

+ GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm, hoàn thành nhiệm vụ: HS đọc kĩ thông tin mục 1 SGK, hãy thể hiện sự phân bố các dân tộc lên bản đồ Việt Nam trống. Từ đó rút ra nhận xét về sự phân bố các dân tộc Việt Nam. GV hướng dẫn HS cách chọn kí hiệu và thể hiện vùng phân bố trên bản đồ.

? Giải thích về sự phân bố các dân tộc ở nước ta.

*Lồng ghép QPAN: Nước ta có 54 dân tộc cùng chung sống, điều đó tạo nên sự đa dạng đặc sắc trong nền văn hoá của nước ta. Tuy nhiên, hiện nay một số dân tộc vùng cao bị các thế lực thù địch dụ dỗ, lôi kéo để gây chia rẽ, mất đoàn kết dân tộc. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của các dân tộc. Vậy là học sinh, em cần làm gì để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS làm việc theo nhóm, tự chọn kí hiệu thể hiện lên bản đồ hoàn thiện sản phẩm học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- Đại diện các nhóm trình bày. Các nhóm khác bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả

- GV nhận xét, đánh giá và tổng kết nội dung.

- GV nhấn mạnh sự phân bố đan xen của các dân tộc ở Việt Nam là đặc điểm nổi bật nhất trong phân bố dân tộc nước ta. Nguyên nhân do chính sách chuyển cư từ những năm 1980, nhu cầu tìm việc làm, ổn định cuộc sống của người dân và quá trình phát triển kinh tế khác nhau giữa các địa phương.

- GV nhấn mạnh trách nhiệm của HS trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc:

+ Học tập chăm chỉ và rèn luyện bản thân để trở thành người có ích cho xã hội và đất nước.

+ Trung thành với Tổ quốc, với chế độ xã hội chủ nghĩa; thực hiện tốt và đúng với tinh thần: "Trung với nước, hiếu với dân, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng".

+ Cảnh giác trước âm mưu chia rẽ, xuyên tạc của các thế lực thù địch; Biết phê phán, đấu tranh với những thái độ, việc làm chống phá nhà nước, gây chia rẽ, mất đoàn kết khối đại đoàn kết dân tộc, gây tổn hại đến an ninh quốc gia, xâm phạm chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc,

+ Tích cực tham gia các hoạt động an ninh, quốc phòng ở địa phương; tham gia hoạt động đền ơn đáp nghĩa… Đối với các học sinh nam thì cần có trách niềm tham gia đăng kí tham gia huấn luyện nghĩa vụ quân sự khi đến tuổi và sẵn sàng lên đường làm nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.

+ Vận động bạn bè, người thân thực hiện tốt nghĩa vụ bảo vệ Tổ quốc.

1. Dân tộc

- Nước ta có 54 dân tộc, người Kinh chiếm khoảng 85% tổng số dân

- Các dân tộc ở Việt Nam sinh sống rộng khắp trên toàn lãnh thổ.

- Các dân tộc ngày càng phân bố đan xen với nhau.

- Người Việt Nam ở nước ngoài cũng là một bộ phận của dân tộc Việt Nam.

HĐ2: Tìm hiểu một số vấn đề dân số nước ta

a. Mục tiêu:

- Trình bày được quy mô dân số và tình hình gia tăng dân số qua các thời kì.

- Phân tích được sự thay đổi cơ cấu tuổi và giới tính của dân cư.

- Lồng ghép QPAN: Tác hại của tệ nạn xã hội tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội.

b. Nội dung: HS hoạt động cá nhân, nhóm dựa vào thông tin SGK + bảng số liệu + biểu đồ để hoàn thành phiếu học tập.

c. Sản phẩm: Câu trả lời của học sinh. Kết quả thảo luận nhóm.

d. Tổ chức hoạt động:

* Tìm hiểu quy mô, gia tăng dân số

Bước 1: Giao nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: Thảo luận cặp đôi

- GV yêu cầu học sinh làm việc theo cặp hoàn thành nhiệm vụ phiếu học tập, dựa vào thông tin mục a và bảng 1.1, hãy nhận xét sự thay đổi quy mô và tỉ lệ tăng dân số của nước ta giai đoạn 1989 – 2021

PHIẾU HỌC TẬP

+ Về quy mô dân số: Giai đoạn 1989 – 2021, quy mô dân số nước ta …………. liên tục, từ 64,4 triệu người (năm 1989) lên ……… triệu người (năm 2021), tăng………… triệu người, tăng……. lần.

+ Về tỉ lệ tăng dân số: Giai đoạn 1989 – 2021, tỉ lệ tăng dân số của nước ta có xu hướng……….; từ 2,10% (năm 1989) xuống còn ……….. (năm 2021); giảm…………%

- Nhiệm vụ 2: Cá nhân

? Tại sao tỉ lệ tăng dân số nước ta giảm nhưng quy mô dân số nước ta vẫn tăng

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS làm việc theo cặp, hoàn thành phiếu học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- Đại diện các nhóm trình bày. Các nhóm khác bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả

- GV nhận xét, đánh giá và tổng kết nội dung.

* Tìm hiểu cơ cấu dân số theo nhóm tuổi và giới tính.

Bước 1: Giao nhiệm vụ

- Nhiệm vụ 1: Thảo luận nhóm

Nhóm 1: Tìm hiểu cơ cấu dân số theo nhóm tuổi

+ Nhiệm vụ: Dựa vào thông tin mục b và bảng 1.2 hãy phân tích sự thay đổi cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta trong giai đoạn 1999 – 2021.

PHIẾU HỌC TẬP

- Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi của nước ta giai đoạn 1999 - 2021 có sự thay đổi, cụ thể:

+ Nhóm dưới 15 tuổi có xu hướng giảm, từ 33,1% (năm 1999) xuống ……….% (năm 2021); giảm……….%

+ Nhóm từ 15 – 64 tuổi có sự biến động, giai đoạn 1999 – 2009 có xu hướng………; giai đoạn 2009 – 2021 có xu hướng giảm.

+ Nhóm từ 65 tuổi trở lên có xu hướng ………; từ 5,8% (năm 1999) lên ………..% (năm 2021); tăng……….

=> Rút ra nhận xét chung về cơ cấu dân số theo nhóm tuổi ở nước ta và giải thích nguyên nhân

Nhóm 2: Tìm hiểu cơ cấu dân số theo giới tính

+ Nhiệm vụ: Dựa vào thông tin mục b, bảng 1.2 và hình 1 hãy nhận xét sự thay đổi cơ cấu dân số theo tuổi và theo giới tính của nước ta trong giai đoạn 1999 – 2021.

PHIẾU HỌC TẬP

- Cơ cấu dân số theo tuổi:

+ Nhóm dưới 15 tuổi: có xu hướng………, từ 33,1% (năm 1999) xuống ……..% (năm 2021)

+ Nhóm từ 15 – 64 tuổi: có xu hướng biến động, giai đoạn 1999 – 2009 tăng……..%; giai đoạn 2009 – 2021 giảm………%.

+ Nhóm từ 65 tuổi trở lên: có xu hướng tăng, từ……% (năm 1999) lên 8,3% (năm 2021); tăng…….%.

- Cơ cấu dân số theo giới tính của nước ta giai đoạn 1999 - 2021 có sự thay đổi. Năm 1999 tỉ số giới tính của nước ta là………… số nam/100 nữ, đến năm 2021 tỉ số giới tính của nước ta là …….số nam/100 nữ

=> Rút ra nhận xét chung về cơ cấu dân số theo giới tính ở nước ta. Giải thích về tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (số nam nhiều hơn nữ)

* Lồng ghép QPAN: Dân số nước ta đông và tăng nhanh, một mặt tạo ra nguồn lao động dồi dào và thị trường tiêu thụ rộng lớn. Tuy nhiên, mặt khác một bộ phận người lao động chưa tìm được việc làm dẫn đến thất nghiệp, tệ nạn xã hội gia tăng. Bên cạnh đó, sự mất cân bằng giới tính cũng là 1 trong những nguyên nhân khiến tệ nạn xã hội ngày càng nhiều. Em hãy cho biết ảnh hưởng của tệ nạn xã hội đến mọi mặt của đời sống xã hội. Từ đó đề xuất các giải pháp.

Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

- HS làm việc theo cặp, hoàn thành phiếu học tập.

Bước 3: Báo cáo kết quả

- Đại diện các nhóm trình bày. Các nhóm khác bổ sung, nhận xét.

Bước 4: Đánh giá kết quả

- GV nhận xét, đánh giá và tổng kết nội dung.

- Gv giáo dục và nhấn mạnh ảnh hưởng của tệ nạn xã hội:

+ Đối với bản thân: ảnh hưởng đến sức khoẻ; làm tha hoá về nhân cách, rối loạn về hành vi; rơi vào lối sống buông thả; dễ vi phạm pháp luật,...

+ Đối với gia đình: cạn kiệt tài chính; làm tan vỡ hạnh phúc gia đình,...

+ Đối với xã hội: làm suy thoái giống nòi; rối loạn trật tự ảnh hưởng xấu đến sự phát triển kinh tế, suy giảm sức lao động xã hội,...

- Giải pháp: Thực hiện tốt chính sách dân số và KHHGĐ. Giáo dục giới tính. Tăng cường giáo dục đạo đức – kỹ năng sống. Quản lý và giám sát mạng xã hội. Tạo môi trường sống tích cực

2. Dân số

a) Quy mô, gia tăng dân số

- Quy mô dân số đông, tăng nhanh.

- Tỉ lệ gia tăng dân số khá thấp và có xu hướng giảm.

b) Cơ cấu dân số theo nhóm tuổi và giới tính.

- Cơ cấu dân số theo tuổi có xu hướng già hoá do tỉ lệ sinh giảm, tuổi thọ trung bình tăng.

+ Giảm tỉ lệ dân số dưới 15 tuổi.

+ Tăng tỉ lệ dân số từ 65 tuổi trở lên.

- Cơ cấu dân số theo giới tính khá cân bằng.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Họ và tên: .................................... Lớp: .........................

Yêu cầu: HS làm việc cá nhân, đọc bảng số liệu 1.1, 1.2, biểu đồ hình 1 trang 117, 118 SGK, trả lời câu hỏi sau:

1. Nhận xét quy mô dân số và gia tăng dân số của nước ta, giai đoạn 1989 – 2021:

.............................................................................................................................................

.............................................................................................................................................

2. Cơ cấu dân số theo tuổi và giới nước ta thay đổi theo xu hướng nào?
.............................................................................................................................................
.............................................................................................................................................

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

Họ tên HS: ..................................................... Lớp: ........................

Yêu cầu: HS làm việc cá nhân, đọc bảng số liệu 1.1, 1.2, biểu đồ hình 1 trang 117, 118 SGK, trả lời câu hỏi sau:

1. Nhận xét quy mô dân số và gia tăng dân số của nước ta, giai đoạn 1989 – 2021:

– Quy mô dân số đông, tăng nhanh.

– Tỉ lệ gia tăng dân số khá thấp và có xu hướng giảm.

2. Cơ cấu dân số theo tuổi và giới nước ta thay đổi theo xu hướng nào?

– Cơ cấu theo tuổi có xu hướng già hoá.

– Cơ cấu dân số theo giới tính khá cân bằng.