STT

Câu hỏi

Gợi ý

1

Ngôi kể, người kể

- Ngôi thứ nhất: xưng “tôi, chúng tôi” trong lời kể.

- Ngôi thứ 3: không có “tôi, chúng tôi” trong lời kể

- Người kể: nêu rõ nhân vật nào kể chuyện (Người kể chỉ có ở ngôi thứ nhất. Ngôi thứ 3 không xác định được người kể)

2

Điểm nhìn trần thuật

+ Điểm nhìn trần thuật là một vị trí mà từ đó, người trần thuật lại câu chuyện có thể nhìn ra và miêu tả lại sự vật, sự việc trong tác phẩm.

+ Mỗi văn bản tự sự đều có một người đóng vai người kể chuyện để kể lại câu chuyện diễn ra ở đâu, vào lúc nào, như thế nào, có những nhân vật nào tham gia vào câu chuyện. Người kể chuyện đó kể chuyện gì và kể như thế nào sẽ có ảnh hưởng rất lớn đến sự thành công của truyện kể. Do vậy, vị trí và xuất phát điểm mà từ đó sự kiện được quan sát, được cảm nhận và được kể lại là rất quan trọng. Đó là “điểm nhìn” theo cách hiểu thông dụng nhất.

3

Nhân vật

+ Đề có thể hỏi nhân vật chính (nhân vật có vai trò quan trọng nhất, không thể thiếu trong ngữ liệu)

+ Đề có thể hỏi nhân vật gắn với hành động ... (đọc ngữ liệu để tìm câu trả lời)

+ Đề có thể hỏi nhân vật chính diện là nhân vật đại diện cho lực lượng chính nghĩa trong xã hội, cho cái thiện, cái tiến bộ. Khi nhân vật chính diện được xây dựng với những phẩm chất hoàn hảo, có tính chất tiêu biểu cho tinh hoa của một giai cấp, một dân tộc, một thời đại, mang những mầm mống lí tưởng trong cuộc sống…có thể được coi là nhân vật lí tưởng.

+ Đề có thể hỏi nhân vật phản diện là nhăn vật đại diện cho lực lượng phi nghĩa, cho cái ác, cái lạc hậu, phản động, cần bị lên án

4

Lời kể (lời người kể chuyện)

Lời người kể chuyện đảm nhận việc thuật lại các sự việc trong câu chuyện bao gồm cả việc thuật lại mọi hoạt động của nhân vật.

5

Lời nhân vật (lời thoại)

+ Lời nhân vật (lời thoại) là lời nói trực tiếp của nhân vật (đối thoại, độc thoại):

ü Đối thoại là hình thức đối đáp trò chuyện giữa hai hoặc nhiều người. Trong văn bản tự sự, đối thoại được thể hiện bằng các gạch đầu dòng ở đầu lời trao và lời đáp (mỗi lượt lời là một lần gạch đầu dòng).

ü Độc thoại là lời của một người nào đó nói với chính mình hoặc nói với một ai đó trong tưởng tượng. (có nói thành lời, có gạch đầu dòng trước lời độc thoại)

+ Lời của nhân vật có thể được trình bày tách riêng hoặc xen lẫn với lời người kể chuyện.

6

Nội dung chính

* Làm ra nháp

+ Xác định đối tượng chính (1)

+ Xác định khía cạnh của đối tượng (2)

+ Xác định dụng ý của tác giả khi kể chuyện (3)

* Làm vào bài: Đoạn trích/ văn bản trên kể về (2) của (1) để từ đó thể hiện tình cảm ... dành cho.. hoặc để từ đó nhắc nhở bạn đọc cần ... (có thể dùng cả hai)(3)

7

Chủ đề của truyện

Chỉ cần nêu (2) của (1) ở mục 6

8

Đề tài

Chỉ cần nêu (1) ở mục 6

9

Cốt truyện

Có hai kiểu cốt truyện:

- Cốt truyện đơn tuyến: Tác giả tập trung thể hiện quá trình phát triển tính cách của nhân vật chính, có khi chỉ là một giai đoạn trong cuộc đời nhân vật chính. Cốt truyện đơn tuyến thường có dung lượng nhỏ hoặc vừa; thường là cốt truyện của các truyện ngắn, truyện vừa, thậm chí cả tiểu thuyết

- Cốt truyện đa tuyến: Tác giả trình bày một chuỗi sự kiện, nhằm phản ánh nhiều bình diện của đời sống; tái hiện những diễn biến phức tạp của nhiều nhân vật; có dung lượng lớn. Chuỗi sự kiện trong cốt truyện đa tuyến được chia thành nhiều dòng, nhiều tuyến gắn liền với số phận các nhân vật chính trong tác phẩm có nhiều chủ đề.

10

Nhận xét về cốt truyện

Một số thao tác cơ để bạn có thể làm bài nhận xét về cốt truyện một cách hiệu quả:

+ Phân tích cấu trúc cốt truyện. Hãy phân tích cách mà câu chuyện được xây dựng, bao gồm sự phát triển của nó từ mở đầu, sự leo thang của tình tiết và bước giảm dần về cuối.

+ Đánh giá tính logic và mạch lạc của cốt truyệ. Kiểm tra xem cốt truyện có logic không, các sự kiện có được nối tiếp mạch lạc và hợp lý hay không. Nếu có các khuyết điểm, hãy chỉ ra và đưa ra nhận xét của bạn.

+ Đánh giá sự phát triển nhân vật. Nhận xét về cách mà nhân vật chính và các nhân vật khác được phát triển qua câu chuyện. Điều này bao gồm sự thay đổi của họ, hành động và quan điểm.

+ Đánh giá ý nghĩa và thông điệp của câu chuyện. Phân tích ý nghĩa sâu xa hơn của câu chuyện, những bài học mà tác giả muốn truyền đạt qua cốt truyện.

+ Cuối cùng, hãy làm rõ quan điểm về cốt truyện dựa trên các phân tích và đánh giá đã được thực hiện.

11

Câu hỏi: là gì, vì sao, như thế nào, làm gì...

+Nếu trong câu hỏi có “theo văn bản, theo đoạn trích, theo tác giả…”=> thì HS tìm câu trả lời trong ngữ liệu và ghi lại

+ Nếu trong câu hỏi có “ theo em” => thì câu trả lời dựa theo ý hiểu của bản thân mình)

12

Bài học rút ra từ đoạn truyện/ câu chuyện

- Dẫn dắt giới thiệu và nêu bài học chung (bài học về điều gì?)

- Nêu bài học nhận thức và lí giải

- Nêu bài học hành động và lí giải

- Nêu ý nghĩa của bài học

(Cách làm như dạng ngữ liệu là thơ)

13

Câu hỏi thông điệp

- Dẫn dắt giới thiệu và nêu thông điệp chung (thông điệp về điều gì?)(1)

- Nêu thông điệp thứ nhất và lí giải (2)

- Nêu thông điệp thứ hai và lí giải(3)

- Nêu ý nghĩa của thông điệp (4)

(Cách làm như dạng ngữ liệu là thơ)

14

Câu hỏi “Em có đồng ý với ý kiến/ hành động của nhân vật không? Vì sao?”

+ Trích dẫn ý kiến (Bước 1)

+ Em/ tôi đồng ý/không đồng ý với ý kiến/ quan điểm trên(Bước 2)

+ Vì: (Bước 3)

- Lí do thứ nhất: dựa vào tình huống, sự việc trong văn bản để lí giải

- Lí do thứ 2: Nêu quan điểm bản thân….

- Lí do thứ 3: Nếu ngược lại thì sao?

15

Nghệ thuật kể chuyện

Để nhận xét về nghệ thuật kể truyện trong một đoạn trích,ta có thể làm theo các bước sau:

+ Xác định ngôi kể của câu chuyện và tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể đó

+ Đánh giá cấu trúc câu chuyện được kể. Lưu ý các yếu tố như mở đầu, phát triển sự kiện, đỉnh điểm, và kết thúc. Có sự chuyển tiếp mạch lạc giữa các phần không?

+ Đánh giá cách diễn đạt và ngôn từ . Phân tích cách mà tác giả sử dụng từ ngữ để kể lại các tình huống và cảm xúc của nhân vật.

+ Nhận xét về nghệ thuật xây dựng nhân vật. Chỉ ra xem nhân vật được xây dựng dựa trên những yếu tố nào? Qua đó nhân vật hiện lên như thế nào?

+ Nếu cần thiết, bạn có thể so sánh đoạn trích này với các đoạn khác trong cùng tác phẩm hoặc so sánh với các tác phẩm khác của cùng tác giả để làm rõ điểm nổi bật và đặc biệt của nghệ thuật kể chuyện trong đoạn trích đề yêu cầu.

1

Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.

Phương thức biểu đạt chính: Tự sự

2

Chỉ ra lời dẫn trực tiếp được sử dụng trong đoạn trích.

Lời dẫn trực tiếp được sử dụng trong đoạn trích: “Cứ nghĩ bình thường đi, bình thường với nhau đi, bây giờ tôi chẳng đang rất khỏe là gì…”

3

Nỗi đau đớn của ca đại phẫu thuật đã qua đi, giờ đây trên bụng hai mẹ con là hai vết sẹo dài, như chứng nhân về quyết định rất đỗi lạ lùng, về việc sẵn sàng cho đi mà không băn khoăn một phần thân thể của mình.

a. Xét về mặt cấu trúc, câu trên thuộc kiểu câu gì?

b. Xác định và nêu tác dụng của phép tu từ được sử dụng trong câutrên.

a. Câu ghép

b. Biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn trên là biện pháp sosánh. Hai vết sẹo dài trên bụng hai mẹ con (bà Thảo và Hòa) được so sánh như chứng nhân về quyết định rất đỗi lạ lùng, về việc sẵn sàng cho đi mà không băn khoăn một phần thân thể của mình.

- Tác dụng của biện pháp so sánh:

+ Khẳng định giá trị của những vết thương mà hai mẹ con phải chịu đựng.

+ Hai vết sẹo ấy là bằng chứng sáng rõ nhất của tinh thần làm việc thiện, sẵn sàng cho đi một phần thân thể của mình mà không cần đáp lại. ⟹ Khẳng định tinh thần hiến dâng, biết sống vì người khác của hai mẹ con.

4

Có lẽ bạn đọc nghĩ rằng đó là hai con người kì lạ, nhưng khi gặp họ và trò chuyện, chúng tôi mới thấy mẹ con bà Thảo không kì lạ chút nào, họ chỉ muốn tặng quà một cách vô tư để nhận lại một thứ hạnh phúc tinh thần nào đó mà tôi không thể nào định danh được! a. Xác định thành phần biệt lập có trong câu trên.

b. Theo em, thứ hạnh phúc tinh thần mà người viết không thể nào định danh được là gì?

a. Thành phần biệt lập trong câu văn trên là: Có lẽ - thành phần biệt lậptình thái.

b. Thứ hạnh phúc tinh thần mà người viết không thể nào định danh được là niềm hạnh phúc của việc cho đi, của tinh thần sẻ chia, biết sống vì người khác, biết yêu thương với những số phận bất hạnh trong cuộc đời.

1

Dựa vào văn bản, hãy cho biết tác hại của rác thải nhựa đối với cuộc

sống.

Tác hại của nhựa đối với cuộc sống:

Lâu phân hủy, gây nên thảm họa với môi trường nếu không có cách giải quyết: Rác thải nhựa làm ảnh hưởng tiêu cực đến hệ sinh thái, làm ô nhiễm môi trường đất, môi trường nước, gây nguy hại cho nguồn lợi thủy hải sản và tác động xấu đến sức khỏe con người.

2

Tìm thành phần biệt lập được sử dụng trong đoạn cuối của văn bản 2.

Thành phần biệt lập: chắc chắn – thành phần tình thái.

3

Chỉ ra mối liên hệ về nội dung của hai văn bản trên.

- Mối liên hệ về nội dung giữa hai văn bản: hai văn bản đề cập vấn đề rác thải nhựa:

+ Văn bản 1: Thực trạng và tác hại khôn lường của rác thải nhựa đối với con người và môi trường.

+ Văn bản 2: Giải pháp, những kế hoạch hành động để hạn chế sử dụng rác thải nhựa ở các nước và Việt Nam.

4

Theo em, giải pháp nào là hiệu quả nhất để giảm ô nhiễm rác thải nhựa ở nước ta hiện nay? Vì sao? (Em có thể lựa chọn giải pháp trong văn bản hoặc

tự đề ra giải pháp khác. Trả lời trong khoảng 3 – 5 dòng).

- Giải pháp theo em là hiệu quả nhất để giảm thiểu ô nhiễm rác thải nhựa ở nước ta hiện nay là Ban ra lệnh cấm sản xuất, kinh doanh đối với một số mặt hàng làm từ nhựa rẻ tiền không cần thiết cho sinh hoạt hàng ngày. Đồng thời, tính phí với việc sử dụng túi nhựa và khuyến khích các sản phẩm làm từ thiên nhiên như gỗ, tre,.. Bởi vì:

+ Khi lệnh cấm được ban ra đi kèm cùng nó sẽ là các hình phạt thích đáng, đơn vị sản xuất, kinh doanh sẽ phải ngừng sản xuất những mặt hàng đó. + Việc tính phí cũng sẽ làm cho người tiêu dùng hạn chế tối đa việc sử dụng túi nhựa vì nó đánh trực tiếp vào kinh tế.

+ Khuyến khích các sản phẩm làm từ tự nhiên.

ĐỌC HIỂU VỀ ĐOẠN TRÍCH TRUYỆN HIỆN ĐẠI , ĐOẠN VĂN NGHỊ LUẬN

1.

Trích Hai mẹ con cùng hiến thận, Lan Anh, Báo Tuổi trẻ, ngày 31/5/2018

2.

Trích bản tổng hợp về rác thải nhựa trên báo Tuổi trẻ, Thanh Niên, Thời nay

3.

Trích Tinh hoa xử thế, Lâm Ngữ Đường, Ngữ văn 7, tập 2, NXB Giáo dục, 2015

4.

Theo Thu Thương, Baomoi.com

5.

Phong cách sống của người đời, nhà báo Trường Giang, theo nguồn Internet

6.

Câu chuyện của hai hạt mầm – Hạt giống tâm hồn

7.

Thời gian là vàng, Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục Việt Nam

8.

Trích Cô Tô – Tuyển tập Nguyễn Tuân, tập 2, trang 460

9.

Trích Mùa giáp hạt…, Nguyễn Trung Thành, Báo Giáo dục và Thời đại số 100

10.

Dẫn theo “Dạy trẻ làm việc nhà tốt hơn cho con đi học múa, võ …

11.

Phạm Lữ Ân, Nếu biết trăm năm là hữu hạn…, NXB Hội nhà văn, 2016

12.

Trích “Tiếng vọng rừng sâu” – Qùa tặng cuộc sống, NXB Trẻ

13.

Cánh diều tuổi thơ – Tạ Duy Anh, Tiếng Việt 4, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam

14.

Bài viết “Hoàng tử xiếc” Việt Nam và cú nhảy sinh tử của tác giả Hải Yến

15.

Những dòng nước huyền thoại, Ngàn năm dưới bóng quê nhà, trang 81-82, NXB Quân đội Nhân dân

16.

Trích Biển đẹp, Vũ Tú Nam, Ngữ văn 6, tập 2

17.

Theo Cho đi là mãi mãi, Azim Jamal & Harvey McKinnon

18.

Mẹ, Trần Quốc Minh, Theo Thơ chọn với lời bình

19.

Quà tặng cuộc sống – Thu Quỳnh, Hạnh Nguyên dịch

20.

Trích Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa, Nguyễn Duy

21.

Lược trích Vài nét về lời ăn tiếng nói Quảng Bình – Nguyễn Tú.

22.

Sách kể chuyện hay … sách ca hát – M. Gorki

23.

Bàn tay yêu thương - Mai Hương, Vĩnh Thắng – Quà tặng cuộc sống

24.

Sức mạnh của một bức thư cảm ơn - http://songtrongtinhyeu.blogsport.com

25.

Trích Bản thân chúng ta là giá trị có sẵn – Phạm Lữ Ân

26.

Trích “Họa sĩ tài giỏi nhất” - Pritchi.in

27.

Trích Tuyển tập các câu chuyện Giáo dục nhân cách, NXB Văn hóa – Thông tin

28.

Lòng người mênh mang, NXB Văn hóa thông tin

29.

Trích văn bản "Giáo dục - chìa khóa của tương lai”, Phê-đê-ri-cô May-o

30.

Theo báo Giáo dục thời đại, Nghĩ về tinh thần dân tộc trước dịch bệnh COVID - 19

31.

Lỗi lầm và sự biết ơn - Trích Ngữ văn 9, tập 2, NXB Giáo dục

32.

Theo http://thanninhd.pgcdhauthanh.edu.vn

33.

“Chia sẻ từng chiếc khẩu trang” - Trích Câu chuyện về tình dân tộc Việt mùa đại dịch từ virus Corona

34.

Hai biển hồ - Theo Qùa tặng cuộc sống