Bài thơ Lầu Hoàng Hạc Hoàng Hạc Lâu, Thôi Hiệu

Bài thơ Lầu Hoàng Hạc của Thôi Hiệu sẽ được giới thiệu đến học sinh trong chương trình Ngữ Văn. 

Dưới đây là tài liệu chi tiết về tác giả Thôi Hiệu và nội dung của bài thơ "Lầu Hoàng Hạc". Mời quý thầy cô và bạn đọc tham khảo!

1. Đôi nét về tác giả Thôi Hiệu

- Thôi Hiệu (704 - 754) quê ở Biện Châu (nay là Khai Phong, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc).

- Ông đỗ tiến sĩ năm Khai Nguyên thứ 11 (723) làm quan đến chức Tư Huân viên ngoại lang.

- Các tác phẩm của ông chỉ còn khoảng hơn 40 bài.

- Một số bài thơ như: Cổ ý, Mạnh Môn Hành, Nhạn Môn Hồ nhân ca...

2. Giới thiệu về bài thơ Lầu Hoàng Hạc

2.1 Hoàn cảnh sáng tác

- Tác giả đến thăm tỉnh Hồ Bắc và ghé vào lầu Hoàng Hạc. Cảnh vật xung quanh lầu khiến cho nhà thơ đã gợi cảm hứng cho nhà thơ sáng tác bài thơ này.

- "Lầu Hoàng Hạc" được coi là một trong những bài thơ hay nhất của Thôi Hiệu.

- Tương truyền rằng, nhà thơ Lý Bạch khi đến Hoàng Hạc lâu đã thấy thơ Thôi Hiệu đề trên vách, đọc xong, vứt bút không làm thơ nữa.

2.2 Thể thơ

Thất ngôn bát cú Đường luật.

2.3 Bố cục

Gồm 2 phần:

- Phần 1. Bốn câu thơ đầu: Sự hoài vọng quá khứ của nhà thơ.

- Phần 2. Bốn câu thơ sau: Nuối tiếc trong hiện tại và nỗi nhớ quê hương của nhà thơ.

3. Dàn ý phân tích bài thơ Hoàng Hạc lâu

(1). Mở bài

Dẫn dắt, giới thiệu về nhà thơ Thôi Hiệu, bài thơ Hoàng Hạc lâu.

(2.) Thân bài

a. Sự hoài vọng quá khứ của nhà thơ

- Hai câu đề:

• Đối lập giữa quá khứ với hiện tại (tích nhân – thử địa, hoàng hạc khứ - Hoàng Hạc lâu).
• Bộc lộ tâm trạng hụt hẫng, tiếc nuối về một điều quý giá đã qua và không bao giờ trở lại nữa.

- Hai câu thực:

• Hạc vàng đã bay về cõi tiên nên nơi đây, dưới còn trơ lại lầu Hoàng Hạc
• Mây trắng bay chơi vơi, dường như còn mong nhớ tiếc nuối điều gì đó.

=> Hạc vàng là biểu tượng cho những điều quý giá và đẹp đẽ nhưng không trở lại nữa.

b. Nuối tiếc ở hiện tại, nỗi nhớ quê hương

- Hai câu luận:

• Gợi mở một không gian rộng và sáng trong, có ánh nắng soi xuống dòng sông như một tấm gương khổng lồ với hàng cây tươi tốt soi bóng.
• Giữa mặt sông sáng trong ấy là màu xanh tươi mơn mởn của cỏ cây mùa xuân.

=> Bức họa về một lầu Hoàng Hạc soi bóng dòng Trường Giang và cùng với hình ảnh của cây cối, của cỏ xanh.

- Hai câu kết:

• Đối lập giữa không gian thực – không gian tâm tưởng.
• Chuyển động về thời gian, từ khi ánh nắng chan hòa đã chuyển sang buổi hoàng hôn mờ khói.
• Câu hỏi tu từ bộc lộ nỗi nhớ quê hương tha thiết, dồn nén

=> Bốn câu thơ cuối cùng với ba mảng cảm xúc dồn nén (cõi tiên, cảnh thực và nỗi sầu nhớ) khơi gợi tình cảm đẹp đẽ, quan niệm nhân sinh tích cực, tiến bộ.

(3). Kết bài

Khẳng định giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ Hoàng Hạc lâu.

3. Lầu Hoàng Hạc

3.1 Phiên âm

Tích nhân dĩ thừa hoàng hạc khứ,
Thử địa không dư Hoàng Hạc lâu.
Hoàng hạc nhất khứ bất phục phản,
Bạch vân thiên tải không du du.
Tình xuyên lịch lịch Hán Dương thụ,
Phương thảo thê thê Anh Vũ châu.
Nhật mộ hương quan hà xứ thị?
Yên ba giang thượng sử nhân sầu.

3.2 Dịch nghĩa

Người xưa đã cưỡi hạc vàng bay đi,
Nơi đây chỉ còn lại lầu Hoàng Hạc.
Hạc vàng một khi bay đi đã không trở lại,
Mây trắng ngàn năm vẫn phiêu diêu trên không.
Mặt sông lúc trời tạnh, phản chiếu cây cối Hán Dương rõ mồn một,
Cỏ thơm trên bãi Anh Vũ mơn mởn xanh tươi.
Trời về chiều tối, tự hỏi quê nhà nơi đâu?
Trên sông khói toả, sóng gợn, khiến người sinh buồn!

3.3 Dịch thơ

Hạc vàng ai cưỡi đi đâu?
Mà nay Hoàng Hạc riêng lầu còn trơ.
Hạc vàng đi mất từ xưa,
Nghìn năm mây trắng bây giờ còn bay.
Hán Dương sông tạnh cây bày,
Bãi xưa Anh Vũ xanh dày cỏ non.
Quê hương khuất bóng hoàng hôn.
Trên sông khói sóng cho buồn lòng ai?

(Tản Đà dịch)

Ai cưỡi hạc vàng đi mất hút,
Trơ lầu Hoàng Hạc chốn này thôi!
Hạc vàng một đi đã đi biệt,
Mây trắng ngàn năm bay chơi vơi.
Sông tạnh Hán Dương cây sáng ửng,
Cỏ thơm Anh Vũ bãi xanh ngời.
Hoàng hôn về đó, quê đâu tá?
Khói sóng trên sông não dạ người.

(Khương Hữu Dụng dịch)